Woensdag 08/12/2021

Syrië

Satellietbeelden laten zien dat Syriërs sterven aan de Jordaanse grens

Sinds Jordanië op 21 juni uit veiligheidsredenen zijn laatste grensovergang met Syrië sloot, zitten meer dan 75.000 Syrische vluchtelingen vast in niemandsland. Dat meldt Amnesty International in een vandaag gepubliceerd rapport. De vluchtelingen zijn al bijna twee maanden verstoken van voedsel en medische hulp.

Satellietbeelden in het rapport laten zien hoe nijpend de situatie is. Een jaar geleden waren er ongeveer 363 tenten opgezet bij Rukhban, de grensovergang tussen Jordanië en Syrië. Deze maand is dit aantal gegroeid naar 8.295. Dit betekent dat steeds meer Syriërs zich ophopen in het woestijnachtige grensgebied, dat bekend staat als 'de berm'. In dit stuk niemandsland, door Jordanië uitgeroepen tot gesloten militaire zone, zijn geen toiletten. Ook is er geen elektriciteit en stromend water.

Het gevolg is volgens Amnesty dat levensgevaarlijke ziektes uitbreken. Minstens tien vluchtelingen, onder wie kinderen, zouden zijn omgekomen door een uitbraak van hepatitis. Hulpverleners zeggen bovendien dat de afgelopen twee maanden zeker negen baby's bij de bevalling zijn gestorven.

Mogelijk zijn er meer sterfgevallen, maar door de chaotische toestand in het gebied en het gebrek aan toegang voor journalisten, is het lastig om hier een goed beeld van te krijgen. Volgens bronnen ter plaatse, die met Amnesty spraken, is in augustus een 20-jarige jongen door inwendige bloedingen om het leven gekomen. Hij had geelzucht, een ziekte die met een goede medische behandeling is te genezen. Andere ziekten die zich in het geïmproviseerde kamp verspreiden zijn luchtwegeninfecties, uitdroging en diarree.

Op videobeelden die door een burgerraad in het gebied zijn gemaakt, zijn een aantal graven te zien. Het is niet duidelijk hoeveel mensen onder de stenen liggen.

Grensovergang gesloten

De toestroom van Syrische vluchtelingen in het Jordaanse grensgebied is een probleem dat al zo oud is als de burgeroorlog zelf, die in maart 2011 begon. Jordanië liet vluchtelingen in eerste instantie in groten getale toe. Inmiddels staan 650.000 Syriërs geregistreerd in het land met een bevolking van 6,5 miljoen. De Jordaanse overheid schat echter dat het totale aantal Syriërs boven de miljoen uitkomt. Velen zijn niet geregistreerd.

De laatste jaren zwelt de kritiek op het ruimhartige vluchtelingenbeleid van de Jordaanse regering aan. Inwoners klagen over verlaagde lonen en gestegen voedselprijzen. Om de gemoederen te bedaren, heeft Jordanië geleidelijk aan een steeds strikter toelatingsbeleid ingevoerd. Toch kregen Syriërs mondjesmaat doorgang. Dat veranderde op 21 juni, toen bij een bomaanslag van terreurgroep IS zeven Jordaanse grenswachten om het leven kwamen.

De grensovergang bij Rukhban zit sindsdien potdicht. Dat is nodig voor de veiligheid, stelt Jordanië. Het land waarschuwt al langer voor het gevaar dat vluchtelingen in de regio nauwe contacten onderhouden met extremisten.

Begin augustus vond op initiatief van de Verenigde Naties de laatste noodactie plaats: met behulp van een hijskraan werd 650 ton voedsel het gebied in getakeld. Sindsdien hebben hulporganisaties als het Rode Kruis en Artsen Zonder Grenzen geen toegang meer tot Rukhban.

'Als dit zo doorgaat, zullen we binnenkort verhongering en uitdroging zien', waarschuwde Benoit De Gryse van Artsen Zonder Grenzen al in juni. 'We zullen worden geconfronteerd met vermijdelijke sterfgevallen in de berm.'

De organisatie behandelde tussen mei en eind juni, toen de grensovergang werd gesloten, 3.200 patiënten in klinieken die werden opgezet in laadruimtes van vrachtwagens. Patiënten in kritieke toestand werden naar ziekenhuizen in Jordanië gebracht. Dit is nu niet meer mogelijk.

Gelijke verdeling

Het tijdstip van de publicatie van het Amnesty-rapport is niet toevallig. Volgende week vindt in New York onder leiding van de Amerikaanse president Barack Obama een grote vluchtelingentop plaats. Daar wordt gesproken over betere internationale samenwerking bij de aanpak van vluchtelingen- en migratiestromen.

Amnesty doet een oproep aan Jordanië om Syrische vluchtelingen die vastzitten in het grensgebied per direct toe te laten, maar vraagt ook andere landen om hun aandeel te leveren, zodat de druk die de crisis met zich meebrengt gelijkmatiger wordt verdeeld.

De Jordaanse koning Abdullah II veroordeelde in februari in een interview met de BBC de hypocrisie van landen die kritiek leveren op het grensbeleid van Jordanië. 'Als je de moraal hoog wil houden in deze kwestie, dan zijn we meer dan blij om ze (de Syriërs, red.) naar het vliegveld te brengen en naar uw land over te plaatsen', zei hij.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234