Zaterdag 03/12/2022

Sanering van gif uit Ethiopië is gift van België

België betaalt 3.470.000 euro voor de sanering van gif dat door industrielanden is gedumpt in Ethiopië. Een lading met aan boord 640 ton verouderde landbouwpesticiden is per schip onderweg naar een Brits afvalverwerkingsbedrijf.

door Maarten Rabaey

Brussel l 'Verouderde pesticiden zorgen in Ethiopië voor een catastrofe', zegt Olivier Machiels, de verantwoordelijke van het Belgisch project.

De verscheping van 640 ton gif naar Groot-Brittannië werd aangekondigd door het Ethiopische ministerie van Landbouw. "Het afval is verscheept om vernietigd te worden door het Brits afvalverwerkingsbedrijf Veolia tegen een kostprijs van 4 miljoen dollar, geschonken door België", verklaarde Bateno Kabato, directeur van het Crop Protection and Regulatory Department.

Zowel Veolia als het Belgische ministerie van Buitenlandse zaken bevestigde gisteren het giftransport. "De lading bestaat uit vele verouderde pesticiden, maar niet van Belgische origine", zegt Marc Michielsen, woordvoerder van Buitenlandse Zaken. "Het giftransport is het resultaat van een ontwikkelingsproject dat sinds november 2003 wordt uitgevoerd door de Belgische Technische Coöperatie (BTC). België draagt 3.470.000 euro bij voor de vernietiging van verouderde pesticidenvoorraden in Ethiopië."

De Voedsel en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) inventariseerde eerder in Ethiopië 2.800 ton verouderde pesticiden, verspreid over 949 plaatsen, waar ze gezondheidsproblemen veroorzaken bij duizenden mensen. "De impact op mens en milieu is een catastrofe", bevestigt Olivier Machiels, technisch adviseur van het BTC-project in Addis Abeba. "Ik zag kinderen braken omdat ze in contact kwamen met pesticiden. Er vielen ook al doden. Organochloorverbindingen zoals DDT zijn ondertussen verboden door internationale conventies maar slaan zich gedurende generaties op in menselijk weefsel. Er is nog een lange weg af te leggen voor de gevolgen op de volksgezondheid in kaart zijn gebracht. Onze prioriteit nu is saneren en preventiecampagnes opzetten om de bevolking te waarschuwen."

Pesticiden hebben doorgaans maar een houdbaarheidsdatum van twee jaar, maar in Ethiopië rotten producten zoals DDT, Malathion, pirimiphos-methyl en fenitrothion soms al sinds veertig jaar weg. Meestal liggen ze achteloos opgeslagen in hutten, te midden van dorpen. Door samensmelting van ontbindende producten ontstaan dikwijls chemische dampen die gevaarlijker zijn dan de originele pesticiden. De schuldigen voor die wantoestanden moeten zowel lokaal als internationaal gezocht worden.

"Japan, China en enkele Europese lidstaten stuurden er destijds overtollige voorraden heen", zegt Machiels. "Pesticiden werden soms als toemaatje bij een ontwikkelingsproject gevoegd. Een weg werd goedkoper aangelegd, als het land er maar de pesticiden bij nam. Als je arm bent, kun je niet altijd nee zeggen. Maar men kreeg een vergiftigd geschenk. Tot op vandaag delen sommige ngo's pesticiden gratis uit als steun maar staan niet stil bij de gevaren." In Ethiopië trof Machiels ook al Belgische pesticiden aan, maar de hoeveelheden noemt hij "beperkt".

De Ethiopische opruimactie wordt internationaal als voorbeeld gebruikt om ook elders te beginnen met saneren. Volgens voorzichtige ramingen van de FAO circuleert 500.000 ton gevaarlijk afval in alle ontwikkelingslanden samen, waarvan in Afrika alleen 100.000 ton gevaarlijke pesticiden. De opruimkosten zijn hoog: het gif moet eerst deskundig worden verpakt op de plaatsen waar het is gevonden, de vervuilde grond moet worden afgegraven en gezuiverd, en samen met het transport en de verbranding in gespecialiseerde ovens kost het uiteindelijk 3.000 tot 4.500 dollar om een ton pesticiden onschadelijk te maken.

Pesticiden werden soms als toemaatje bij een ontwikkelingsproject gevoegd. Als je arm bent, kun je dat niet altijd weigeren

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234