Maandag 25/01/2021

Samuel Z. Arkoff

'Dat hij de film 'Easy Rider' aan zijn neus liet voorbijgaan, zou Arkoff later nog het meest betreuren'

1918 - 2001

Kunst vond hij maar vies

Meer dan vijfhonderd maakte hij er, lowbudgetfilms, en sommige daarvan waren enorm winstgevend. Met zijn griezels mikte hij al op een jong publiek toen de grote filmstudio's amper besef hadden van die lucratieve doelgroep. Zondag stierf, 83 jaar oud, Hollywoods eigenzinnige b-filmproducent Samuel Z. Arkoff.

Tot zijn beroemdste films behoren de thrillers Dressed to Kill, The Amityville Horror en I Was a Teen-Age Werewolf. Het woord 'kunst' vond Arkoff maar vies. De gedrongen, sigaren rokende producer kwam van een boerderij op Iowa en studeerde rechten in Los Angeles. Hij was vooral een zakenman, die zich van vele motto's bediende. "Gij zult niet te veel geld steken in een film", was er zo een. "En het geld dat gij er wel aan uitgeeft, moet naar het scherm gaan. Niet naar de ego's van acteurs of naar allerlei onzin om de goedkeuring van critici te krijgen."

Samen met wijlen James H. 'Jim' Nicholson richtte Arkoff - met een lening van 3.000 dollar - in 1954 American International Pictures (AIP) op. In datzelfde jaar nog maakten ze The Fast and the Furious. Die prent kostte het duo 60.000 dollar maar leverde het er 250.000 op. Dat succes werd nog verbeterd met I Was a Teen-Age Werewolf, die drie jaar later uitkwam en waarin acteur Michael Landon het mooie weer maakte. De film werd in zes dagen opgenomen en kostte 100.000 dollar. Return: 2 miljoen.

In de oude Charlie Chaplin-studio's draaiden Arkoff en Nicholson zo jaarlijks tot dertig films in elkaar, waarvan er geen een meer dan 100.000 dollar kostte. "Eerst bedenken we de titel en de reclamecampagne", verklapte Samuel Z. Arkoff over zijn vaste werkwijze. "Als dat rond is, beginnen we al eens aan een plot te denken. Onze goedkoopste film, The Beast With 1.000.000 Eyes, heeft droog aan de haak 29.000 dollar gekost. Nooit hebben we ons budget overschreden."

Het bedrijf maakte veel horrorfilms maar draaide zijn hand ook niet om voor gangsterfilms (Dillinger van John Milius, om maar iets te noemen) en films over drugs (Wild Angels van Roger Corman). Wat Arkoff later het meest zou betreuren, is dat hij uit controlezucht een film aan zijn neus liet voorbijgaan waarin Fonda en Dennis Hopper zouden acteren, en waarvoor het scenario al geschreven was. Die film was Easy Rider.

Springplank

In 1979 verkochten Arkoff en Nicholson 'hun' AIP. Tieners waren te kritisch geworden voor het soort bordkartonnen scenario dat de heren rijk had gemaakt. Belangrijker echter dan de films die het bedrijf had voortgebracht, was de betekenis van AIP als springplank voor regisseurs als Martin Scorsese (Boxcar Bertha), Francis Ford Coppola (Dementia 13) en Woody Allen (What's up Tiger Lily?). Ook acteurs van het kaliber Robert De Niro, Jack Nicholson, Peter Fonda en Melanie Griffith hebben onrechtstreeks veel te danken aan de sigaren kauwende zakenman Arkoff.

Over zijn eigen films maakte Arkoff zich in elk geval maar weinig illusies, zelfs niet toen het New Yorkse Museum of Modern Art in 1979 een retrospectieve opzette met werk dat door AIP werd uitgebracht. De films werden daarbij omschreven als "rijk aan informatie over onze populaire cultuur". "Blijkbaar kan de tijd álles een zekere waarde geven", merkte Arkoff daar nuchter over op.

Na zijn 'pensionering' gaf de voormalige filmproducent nog les te Harvard, bracht remakes uit van oude films en publiceerde zijn memoires, met de toch wel curieuze titel Flying Through Hollywood by the Seat of My Pants. Zijn vrouw, Hilda Rusoff, stierf eerder dit jaar al. Samuel Z. Arkoff laat een zoon, een dochter en talloos veel flutfilms na. In tegenstelling tot heel wat van zijn filmpersonages, stierf hij zelf 'een natuurlijke dood'.

Jean-Paul Mulders

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234