Woensdag 16/06/2021

Kunst

Samenleggen voor Rembrandt

De werken uit 1634 zijn huwelijksportretten van Maerten Soolmans (l.) en Oopjen Coppit (r.). Eric de Rothschild biedt ze nu voor 160 miljoen euro aan. Beeld Rembrandt
De werken uit 1634 zijn huwelijksportretten van Maerten Soolmans (l.) en Oopjen Coppit (r.). Eric de Rothschild biedt ze nu voor 160 miljoen euro aan.Beeld Rembrandt

Musea krijgen het door de hoge vraagprijzen steeds moeilijker op de kunstmarkt. Als oplossing kunnen ze bij rijke, privé-investeerders aankloppen of doen ze wat het Rijksmuseum en het Louvre overwegen: samen werken aankopen. 'Dit kan betekenen dat de prijzen nog meer gaan stijgen.'

Twee grote doeken van Rembrandt staan in de etalage, twee grote musea zijn kandidaat-kopers. Slechts een probleem: noch het Rijksmuseum in Amsterdam, noch het Louvre in Parijs hebben voldoende middelen. Voor de werken wordt 160 miljoen euro gevraagd, waardoor de twee rivalen nu overwegen om samen te leggen en dus allebei eigenaar te worden.

"We hopen het bedrag met zo veel mogelijk mensen bij elkaar te krijgen", zei Rijksmuseum-directeur Wim Pijbes vorige week nog. Over de piste van de gemeenschappelijke aankoop wil het museum met geen woord reppen. De directeur van het Louvre, Jean-Luc Martinez, klapte wel uit de biecht. "Er wordt over onderhandeld", zei Martinez tegen de Franse zender BFM. "Minister van Cultuur Fleur Pellerin heeft met haar Nederlandse collega gebeld en die twee hebben samen deze oplossing voorgesteld."

Zelf sprak Martinez al met zijn collega van het Rijksmuseum. "Het is belangrijk dat twee werken van een Europese meester in Europa blijven. Dit zou een originele manier zijn om dat te bereiken, een Europese primeur."

Dat laatste is niet helemaal waar. In 2009 en 2012 kochten de National Gallery van Londen en de National Galleries of Scotland bijvoorbeeld samen twee werken van de Italiaanse renaissanceschilder Titian: Diana en Actaeon en Diana en Callisto, voor respectievelijk 50 en 45 miljoen pond. De werken hangen momenteel in Londen en verhuizen om de vijf jaar naar het andere museum.

Ook in Groot-Brittannië werd voor een co-aankoop geopteerd omwille van de hoge kostprijs. De duurste aankoop van het Rijksmuseum dateert van vorig jaar, een bronzen bacchantenfiguur van Adriaen de Vries, en kostte 22,5 miljoen euro. De twee Rembrandts zijn dus ruim zeven keer duurder.

Nederlandse directeur van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen (KMSKA) Manfred Sellink juicht de piste van gezamenlijke aankoop toe. "Het is een manier om de werken terug publiek toegankelijk te maken", zegt hij. "Of het verantwoord is om publieke middelen aan te wenden voor een dermate hoog bedrag, is een andere discussie. Maar het gaat om een specifiek type Rembrandts, van hoge kwaliteit. Een meerwaarde voor de musea."

null Beeld © Rembrandt
Beeld © Rembrandt

Nieuwe rijken

Samenaankoop is ook een slimme manier voor musea om te blijven concurreren met private investeerders, vindt Nederlandse kunsteconoom Pim van Klink. "Het publieke domein krijgt het steeds moeilijker op de inkoopmarkt", zegt hij. "Vandaag maken ze nog amper kans om topwerken te verwerven. Deze krachtinspanning is dus zeker het onderzoeken waard."

Een andere mogelijkheid is het aanboren van private bronnen. Het gebeurt dat investeerders werken kopen om ze dan uit te lenen aan musea. "Dat zie ik nu niet snel gebeuren", zegt van Klink. "Al denk ik wel dat er aanvullende financiering zal nodig zijn. De musea zullen dus toch bij de nieuwe rijken moeten aankloppen. Beschouw het als een inventieve vorm van crowdfunding in het kwadraat."

Kelk aan zich laten voorbijgaan

Wat zo'n evolutie zal betekenen voor de kunstmarkt, is niet te voorspellen. "Als musea samen aankopen, wordt het publieke domein een belangrijke speler", denkt van Klink. "Dat kan zorgen voor een evenwicht, maar kan evengoed betekenen dat de prijzen nog meer gaan stijgen."

Intussen stelt niemand zich de vraag of het Rijksmuseum de kelk niet gewoon aan zich voorbij moet laten gaan. Want ook zonder deze twee werken heeft het museum nu al een fraaie collectie Rembrandts. "Die benadering snijdt hout, maar die is in Nederland nog nergens geopperd", zegt van Klink. "Weinigen zullen de keuzes van Wim Pijbes in twijfel trekken, zeker na wat hij gedaan met de verbouwing van het Rijksmuseum. Maar eigenlijk zou men ook kunnen stellen dat het nu al een bijzondere collectie Rembrandts heeft, dat het zich op dat vlak niet verder hoeft te bekwamen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234