Woensdag 27/10/2021

Samba in een dwangbuis

Brazilië zal dansen tijdens dit WK, maar voor één keer niet zozeer tussen de krijtlijnen. Deze Seleção is niet het sterrenensemble dat elke andere natie op dit toernooi met ‘tik-tak’-voetbal zo dronken wil voetballen dat ze er de volgende dag allemaal een kater aan overhouden. Dit is het Brazilië volgens het concept van een nieuwe bondscoach. Deze keer moet één plus één vier zijn. En wie daar niet in past, is vandaag niet in Zuid-Afrika.

Het Brazilië van Dunga gaat voor een zesde wereldtitel, maar bewandelt een nieuwe weg

De haarsnit verraadt het eigenlijk al een beetje. Dunga, voluit Carlos Caetano Bledorn Verri, heeft geen krulletjes, geen achterover gekamd haar, geen gel... Wel stijl haar, geschoren in een poging om zijn hoofd er vooral vierkant te laten uitzien. Eerder Duits dan Braziliaans. Zo vaak lacht hij ook niet. Het codewoord voor al zijn operaties is ‘discipline’ en als het moet zal dat met harde hand en niet al te veel woorden worden duidelijk gemaakt. Op persconferenties gromt hij meestal maar wat. Al te veel kolommen worden er in de Braziliaanse kranten niet meer gereserveerd voor dat soort gelegenheden. De poorten gingen ook dicht tijdens de trainingen: een van de eerste maatregelen die hij nam toen hij net na het WK 2006 werd aangesteld als bondscoach van Brazilië. Op dit WK zal de afleiding op het voetbalveld van de Randburg High School, waar hun trainingsveld ligt, ook worden beperkt. Anderhalve week vond dé grote uitzondering plaats, in Soweto. Tienduizend inkomkaartjes voor één van de eerste trainingen van de Brazilianen op Zuid-Afrikaanse bodem werden uitgedeeld aan de inwoners van het township. Dunga moet daar niet van hebben genoten.

Veel Zuid-Afrikanen waren naar verluidt ook een beetje teleurgesteld. Niet echt op de hoogte van het recente nieuws over de Braziliaanse selectie, werd vooral de vraag gesteld wie wie was. Ja, er zijn sterren, maar dit is toch een andere Seleção. Er is Kakà, die overstijgt nog alles. Maar hij is braaf, ingetogen, het geloof staat een grote show in de weg. Deze selectie heeft geen Ronaldinho, en zeker geen Adriano of Ronaldo. De bewijzen zijn niet voor handen, maar het gemiddelde vetpercentage van deze selectie ligt zonder twijfel veel lager dan die van vier jaar geleden. De enige spanning waar bijvoorbeeld Ronaldo toen kon voor zorgen was die ter hoogte van zijn broeksriem en zoiets past nu eenmaal totaal niet in de filosofie van Dunga. Daarom is de niet-selectie van ‘O Fenômeno’ eigenlijk geen verrassing, net als die van Adriano, maar dat zorgde in de aanloop naar dit toernooi toch voor een heel vreemde vaststelling. Bij de voorspelling wie topschutter kan worden, was zelden sprake van een Braziliaan. Sevillaspits Luis Fabiano staat klaar om iedereen ongelijk te geven, hij kreeg nummer 9 - dat is niet niks in Brazilië -, maar dit blijft wel zijn eerste WK.

Dat Ronaldinho de finale selectie niet haalde, is een heel ander verhaal dan dat van Ronaldo en Adriano. Hij speelde bij Milan een nog vrij aanvaardbaar seizoen. Hij haalde het niveau niet dat hij ooit bij Barça haalde, maar toch. Dat Dunga hem uiteindelijk links liet liggen, heeft dan ook veel minder met vormpeil te maken. Het is zijn manier van spelen die daarvoor heeft gezorgd. Dunga: “Ronaldinho’s kwaliteiten en capaciteiten zijn ontegensprekelijk. Maar ik moet een beslissing nemen op basis van wat er op het veld gebeurt.” Een kort-door-de-bocht-vertaalwoordenboek maakt daarvan: hij speelt te individueel, houdt de bal te lang bij en als hij die bal kwijt is, verdedigt hij niet mee. Dat laatste past in niets in de opvattingen van de selectieheer. Dunga vormde die in Europa, waar hij tussen ’87 en ’95 acht seizoenen speelde. Zes jaar in Italië, twee jaar in Duitsland: meer uitleg is overbodig. Ronaldinho past niet bij het gameplan, en dat moet iedereen maar verstaan. Dunga vroeg begrip, maar kreeg dat alvast niet overal. Zeker niet in Zuid-Afrika.

Danny Jordaan, de Zuid-Afrikaanse CEO van het organisatiecomité van dit WK, reageerde furieus na de bekendmaking van de definitieve selectie. “Sommige trainers denken dat ze God zijn, dat ze alles kunnen doen wat ze willen. Verblind door hun macht. Ronaldinho is een genie, en dat erkent iedereen... Het hele WK zal lijden onder deze selectie. En dat is triestig.”

De reactie van Dunga moet niet meer dan opgehaalde schouders zijn geweest. Wat voor hem uiteindelijk het belangrijkste is, is dat zijn kleedkamer in zijn benadering gelooft. En dat blijkt zo te zijn. Kakà, onlangs in The Observer: “Dunga haalde als kapitein van de Braziliaanse nationale ploeg twee wereldbekers binnen en toonde steeds veel passie en groepsgevoel. Hij hamert er steeds op in de kleedkamer dat we allemaal gelijk zijn, dat we allemaal heel belangrijk zijn op weg naar ons grote doel. Dat is belangrijk voor het vertrouwen. En het leidt ook tot resultaten.” Lúcio, de kapitein: “Zij die klagen over de manier van spelen (hij heeft het over mensen buiten het team, KW), moeten beseffen dat er voor ons spelers, niets mooier is dan winnen.” Vorig jaar was dat nog de Confederations Cup.

Alex Bellos, auteur van het meer dan fantastische Futebol: The Brazilian Way over de Braziliaanse liefde voor voetbal, beweert dat de Seleção van vandaag in zekere zin een metafoor is voor het moderne Brazilië, stilaan een grote economische speler op de wereldmarkt. De sleutel ligt daarbij bij een modewoord in het voetbal: efficiëntie. Het grote verschil met mogelijk alle vorige WK’s waar Brazilië voor het allerhoogste ging, is dat deze keer de nadruk niet op trucjes, hakjes, dribbels en vernederingen ligt, maar wel op organisatie en verdediging. De sterren van vandaag zijn de beste verdedigers ter wereld, en samen vormen ze mogelijk gewoon de strafste defensie die een WK ooit heeft gezien. Dat zal de komende weken moeten blijken. De tegenstander mag de bal hebben, dat is niet nieuw, maar revolutionair in de Braziliaanse voetbalbeleving. Om vervolgens naar de keel te grijpen met verwoestende omschakelingen. Als er één speler dit beheerst, dan wel Kakà met zijn zeven-mijlslaarzen. Maar alles begint dus achterin, helemaal achterin. Julio César Soares Espindola won als doelman van Inter de Champions League, Serie A en de Italiaanse beker. Een anker.

De grootste sterren van deze Braziliaanse Seleção zijn misschien wel gewoon de verdedigers. Lucio was het afgelopen seizoen het slot op de deur van datzelfde Inter. Naast hem op de rechtsback stond een andere Braziliaan, Maicon, een sleutelfiguur bij Inter. En op dezelfde positie heeft Dunga dan ook nog eens Dani Alves lopen.

De grootste bezorgdheid voor de Braziliaans bondscoach is vandaag het vervelende gevolg van een succesvol seizoen van veel van zijn verdedigers: deze jaargang duurde voor hen immers immens lang. Julio Cesar stond 54 keer in doel, Maicon speelde 52 wedstrijden, Lucio 48. Kakà moet dan weer het ritme terugvinden nadat hij het grootste deel van het seizoen miste door een blessure. Dat zijn de grote vraagtekens, die vandaag nog resten voor Brazilië. Voor de rest lijkt de Seleção als een huis te staan. Gilberto Silva, de veteraan, heeft alvast de boodschap begrepen. “We zijn hier niet om ons te amuseren, we komen de wereldbeker winnen. Vier jaar geleden zijn we beginnen te werken, en het doel is duidelijk: de finale halen en die winnen.” Als dat laatste lukt, doet Dunga het kunstje van Franz Beckenbauer over, die de wereldbeker won als speler en als coach. De Braziliaanse bondscoach heeft alvast de methode gepikt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234