Maandag 21/06/2021

Opinie

Salafisme is een achterhoedegevecht tegen de moderniteit (maar dat moet wel uitgevochten worden)

Patrick Loobuyck. Beeld Wouter Van Vooren
Patrick Loobuyck.Beeld Wouter Van Vooren

Patrick Loobuyck is hoogleraar levensbeschouwing (UA) en opiniemaker voor De Morgen.

Dat Saudi-Arabië miljoenen petrodollars investeert in wahabismepropaganda, is oud nieuws. Goed dat antiterreurorgaan OCAD en de media dat nogmaals onder de aandacht brengen, al was het maar om politici verder tot actie aan te manen. Wahabisme staat haaks op ons samenlevingsmodel en verdient weerwerk. Dat we die opvattingen niet zomaar kunnen verbieden, betekent niet dat we de rode loper moeten blijven uitrollen.

Tegenoffensief

Het is lastig dat België de buitenlandse invloed niet beter onder controle krijgt. Dat geldt voor de oliestaten, maar ook voor Turkije. Onze overheid mag zich wegens de scheiding tussen kerk en staat niet inlaten met religieuze aangelegenheden. Maar ze knijpt wel een oogje dicht als andere staten zich hier met de godsdienstbeleving en handboeken van onze moslims bemoeien.

De infiltratie los je niet op met alleen de drooglegging van de Grote Moskee in het Brusselse Jubelpark. Het netwerk zit ingenieus in elkaar en er zijn ook andere actoren zoals de Moslimbroeders en hun aftakkingen die de samenleving proberen te islamiseren. De radicale islamstem is ook oververtegenwoordigd op het internet. Dat counteren vraagt een strategisch communicatieplan waar iedereen zich achter schaart: onderwijs, imams en moslimorganisaties, media, politici, uitgevers en bibliotheken. Er zijn ook meer imams nodig die de taal spreken en voeling hebben met onze samenleving om er de islam een juiste plaats te kunnen geven.

Moslims hebben ook nog te vaak het gevoel er hier niet volwaardig bij te horen. De samenleving is onvoldoende open en dit versterkt de islam als identity marker, een bindmiddel voor een groep die verbondenheid zoekt en het gevoel heeft hier niet gelijk mee te tellen. Er is hier sprake van ‘reactieve religiositeit’.

En last but not least: laten we ons engageren om de moslims zo kritisch en weerbaar mogelijk te maken. Wie goed geïnformeerd en gevormd is, is minder vatbaar voor irrationeel en onredelijk gedachtegoed. Er is op dat punt nog werk aan de winkel in de islamgemeenschap, maar ook in het onderwijs. Het is niet omdat de overheid de gewetensvrijheid moet respecteren dat ze mensen en hun religies niet via onderwijs tot redelijkheid mag aanzetten.

Seculiere moslims

Tegelijk moeten we niet in paniekmodus gaan. De angst die maakt dat blijkbaar twee op de drie Belgen instemmen met een moslimban (zie DM 9/2), is evenzeer onredelijk. Weet dat heel wat moslims verwesteren en seculariseren. Radicalisering en salafisme zijn niet representatief voor wat zich meer algemeen in onze moslimgemeenschappen afspeelt. De vele hoofddoekdebatten geven de indruk dat alle moslima’s hoofddoeken dragen. Quod non. Nederlands onderzoek toont dat een derde van de meisjes wier moeder een hoofddoek draagt dat zelf niet meer doet.

Steeds meer wordt duidelijk dat moslims niet immuun zijn voor de processen die de secularisering van het christendom hebben aangestuurd: onderwijs, wetenschap, welvaartsstaat, levensstandaard en de westerse manier van leven. Met secularisering bedoel ik niet noodzakelijk dat men de islam helemaal afzweert, wel dat men minder letterlijk gelooft, volmondig de uitgangspunten van de rechtsstaat aanvaardt en de invulling van het dagelijkse leven niet langer door de islam alleen laat bepalen, maar ook door de moderne, geseculariseerde cultuur waarin men leeft.

Het salafisme is overigens grotendeels een reactie tegen de aantrekkingskracht van het seculiere Westen op moslims. Het laaft zich aan het achttiende-eeuwse wahabisme uit Saudi-Arabië en beroept zich op middeleeuwse theologen als Ibn Taymiyya, maar het salafisme is een op en top modern fenomeen. Het positioneert zich als zuivere islam die niet door moderne westerse elementen bezoedeld is. Salafisten beoefenen gretig de takfirpraktijk: ze verketteren moslims die integreren en moderniseren.

In dat opzicht maakt het salafisme onderdeel uit van een achterhoedegevecht tegen verworvenheden van de verlichting en de moderniteit. Maar ook achterhoedegevechten moeten met de nodige inzet uitgevochten worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234