Zondag 25/10/2020

'Sabena heeft sleutelrol in illegale ertshandel'

Een dozijn Belgische bedrijven komt zwaar onder vuur te liggen in het langverwachte Kongolese grondstoffenrapport van de Verenigde Naties, waarover vorige week al de eerste gegevens uitlekten. De ondernemingen worden ervan beschuldigd door hun zaken het conflict mee te hebben gefinancierd.

Brussel

Eigen berichtgeving

Maarten Rabaey

In "een alarmerend tempo, door massale plundering en de systematische exploitatie van natuurlijke grondstoffen" wordt Kongo leeggezogen door rebellen en buitenlandse legers die sinds 1998 grote delen van het land bezetten. Ondernemingen uit Europa, de VS of Azië doen met hen zaken en dragen zo bij aan de financiering van het conflict, besloot het VN-expertenpanel, dat in zijn langverwachte rapport, maandagavond vrijgegeven, de verbanden onderzocht tussen de oorlog in Kongo en zijn grondstoffenvoorraden.

Een dozijn Belgische bedrijven prijkt op de 'zwarte lijst'. Vooral Sabena Cargo, een dochter van Sabena, ligt zwaar onder vuur omdat ze het erts coltan, dat gebruikt wordt als basisgrondstof voor elektronische componenten in gsm's en computers, transporteert vanuit de Rwandese hoofdstad Kigali naar Europa.

De experts stellen dat de stijging van inkomsten voor het Rwandese leger uit coltanverkoop onder meer vergemakkelijkt werd door "de passieve rol van sommige private bedrijven zoals Sabena en SDV voor het transport van Coltan, Citibank voor de financiële transacties (...) en sommige personeelsleden in (niet nader genoemde, MR) ambassades van Kigali". Sabena-woordvoerder Wilfried Remans herhaalde gisteren dat de luchtvaartmaatschappij, die als een van de weinige op Kigali vliegt, 'internationale reglementeringen respecteert in verband met verboden goederen en embargo's'. "Tot nader order is er geen verbod op coltan en kunnen wij als commercieel bedrijf de politieke beslissing niet nemen om onze klanten te weigeren", zo verklaarde hij.

Volgens de VN-rapporteurs was Sabena op de hoogte dat het coltan uit oorlogsgebied kwam. "De importerende bedrijven en hun facilitatoren zijn zich bewust van de echte origine van het coltan. Volgens ladingsbrieven die het Panel ontving, horen Sabena Cargo (e.a) tot de sleutelbedrijven in deze keten van exploitatie en voortzetting van de oorlog."

De meeste andere bedrijven worden gehekeld omdat ze het coltan of andere ertsen zouden verhandelen. Op de lijst staan onder meer de Belgische ondernemingen Cogem, Muka-Enterprise, Soger, Sogem, Cogecom, Cogea, Tradement, Finiming, Cicle International, Specialty Metal, MDW en Transintra. Van deze bedrijven reageerde gisteren alleen Sogem, een dochter van Union Minière. "Sogem is één van onze dochters die aan trading doet: het kopen en verkopen van ertsen", legt woordvoerster Moniek Delvou uit. "Sinds begin jaren tachtig handelen ze inderdaad in coltan dat in Kivu gewonnen wordt. Dat wordt doorverkocht aan bedrijven in onder meer Duitsland en China. Wij hebben in Kongo echter altijd gewerkt met kleine bedrijven waarbij de lokale bevolking betrokken is, niet met de rebellen."

Het VN-rapport vertelt ook hier een ander verhaal. De lokale spil in de illegale grondstofwinning, Aziza Kulsum Gulamali, een wapen- en ertstrafikante die afwisselend in Bukavu, Brussel of Nairobi verblijft, zou volgens de rapporteurs geleverd hebben aan HC Starck (een dochter van Bayer), Cogecom én Sogem. De Bank Brussel Lambert zou sommige van Gulamali's financiële transacties geregeld hebben. Gulamali staat momenteel aan het hoofd van Somigl, een conglomeraat dat in opdracht van de rebellen van het RCD-Goma de coltanhandel in Kivu monopoliseert.

Delvou ontkent echter stellig dat Sogem met Gulamali samenwerkt. "Integendeel", zegt ze. "Wij weigerden samenwerking met het RCD en stelden vast dat anderen de markt wilden innemen. Onze omzet in Kivu is in 1999 met 15 procent gedaald." Sogem zegt het VN-panel alle info te hebben gegeven en betreurt nu dat ze in het rapport op één lijn worden gezet met ondernemingen waarmee ze geen zaken hebben.

In het rapport wordt ook gemeld dat de RCD-rebellen onder meer, met behulp van vervalste oorsprongscertificaten, diamant exporteerden naar Antwerpen en andere landen via de Bank of Tanzania. "De diamanten werden verkocht in ruil voor cash, wapens of medicijnen om de strijd verder te zetten." Ook houtvoorraden van de omgekapte wouden worden met hetzelfde doel via Tanzania naar België verscheept. Het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken beraadde zich gisterenavond nog over de reactie op het rapport en zijn besluiten (zie hiernaast).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234