Vrijdag 02/12/2022

's Werelds grootste autofabrikant General Motors schrapt dertigduizend banen

Bart Kerremans (KU Leuven): 'GM heeft volgens sommigen te lang boven zijn stand geleefd'

Amerika's 'Rust Belt' wordt sociale schroothoop

General Motors schrapt de komende drie jaar 30.000 banen (DM 22/11). Daarmee gaat een Amerikaanse droom in rook op. Vaak vier generaties arbeiders uit de industrieregio de Rust Belt, in het noordoosten van de VS, konden dankzij de autogigant een comfortabel leven leiden. Dat sociaal contract is nu dood.

Brussel

Eigen berichtgeving

Barbara Debusschere

Het wordt dit jaar een bittere Thanksgiving en Kerstmis voor de duizenden GM-werknemers in de Rust Belt (zie kaartje). Overgrootvader, grootvader, moeder en vader wisten dankzij GM de familie vanuit de arbeidersklasse in de rijkere middenklasse omhoog te werken, maar vandaag moeten GM-arbeiders aan hun kinderen vertellen dat er geen kerstcadeautjes zijn en dat ze hun schoolpremies niet langer zullen kunnen betalen.

Eerder vroeg Delphi, een spin-off van GM, al het bankroet aan, en nu gaan ook negen fabrieken en drie onderhoudscentra van General Motors dicht. De in Detroit gevestigde autofabrikant, de grootste ter wereld, tekende dit jaar al een verlies op van 3,8 miljard dollar.

Maandag kondigde topman Rick Wagoner aan dat daardoor de komende drie jaar minstens 30.000 banen zullen sneuvelen. En wie blijft zal afscheid moeten nemen van de royale lonen, ziekteverzekering, pensioenen en andere sociale voorzieningen die GM jarenlang voor zijn werknemers voorzag. De Union of Auto Workers, de vakbond, noemt de beslissing 'vernietigend' en kranten hebben het over 'GM: General Misery'.

"Het is triest, ik zou de hele nacht kunnen huilen", zegt Jerry Roy (49) tegen The New York Times. Roy woont in Flint, Michigan, en werkt al sinds 1977 als assembleur bij Delphi. Zijn toekomst is erg onzeker. Michigan is de staat met de hoogste werkloosheidsgraad en omdat hij al 49 is, zijn de kansen dat Jerry snel ander werk vindt niet bijzonder groot.

Ook psychologisch is de sanering van GM voor de hele familie Roy een enorme klap. De Roys zijn een van die talloze families in Michigan, Ohio, Illinois en Wisconsin die van generatie op generatie bij GM gingen werken en zich zo wisten op te werken tot middenklassers met een ruime woning, jaarlijkse vakanties en twee auto's.

Die American Dream was mogelijk door de goede zorgen die GM aan zijn arbeiders besteedde. Vooral in de gouden jaren zestig, toen alles mogelijk leek, kon de autogigant, aangevuurd door de toen nog machtige vakbonden, steeds betere voorwaarden bieden aan zijn arbeiders.

De hele auto-industrie, GM op kop, zorgde er zo mee voor dat miljoenen gezinnen een rijke middenklasse gingen vormen waardoor de hele industrie aanzien en welvaart ging uitstralen. Vooral de ziekteverzekering en de hoge lonen waren aanlokkelijk en ondanks studies was het voor mensen als Jerry Roy bijna te verleidelijk om niet bij GM te gaan werken.

Het bedrijf is de grootste privé-uitkeerder van ziekteverzekeringen in het land en vormt, net zoals andere industriereuzen, een soort sociaal paradijs in de van een degelijk sociaal vangnet verstoken VS. Dit jaar zou GM 5,6 miljard dollar uitgeven aan ziekteverzekeringen en gezondheidskosten alleen.

Die goede zorgen zijn fataal gebleken. Met de vakbond was al afgesproken dat daar minstens een miljard af moet. Naast de sluiting van fabrieken zullen GM-gepensioneerden dan ook voor het eerst een deel van hun medische premies zelf moeten ophoesten. Gerald Roy, vader van Jerry, is een van hen. "Maar ik zit nog het meest in met Jerry. Die heeft 28 jaar voor GM gewerkt en verliest mogelijk zijn pensioen."

De besparingen zullen grotendeels via vervroegde pensioenen en natuurlijke afvloeiing gaan, maar volgens analisten zal dat allesbehalve volstaan. Veel arbeiders weten nog niet of ze hun job zullen verliezen. Wie nog aan het werk blijft, ziet zo goed als zeker zijn loon krimpen. Wie zijn job kwijtraakt, valt terug op een werkloosheidsuitkering, wellicht een pakketje vergoedingen van GM en mogelijk nog een verlengde steunpremie. "Veel meer is er echter niet, en de sociale opvangsystemen die er al zijn, zijn sowieso beperkt in de tijd", zegt VS-kenner Bart Kerremans (KU Leuven).

Ook andere jobs zijn zeer dun gezaaid in de Rust Belt. Detroit is hier en daar letterlijk en ook sociaal een schroothoop. Door de algemene malaise in de auto-industrie gingen in Motor City sinds 2000 al 100.000 jobs verloren. In Flint en Lansing in de staat Michigan is het nauwelijks anders. Kerremans: "De kans op andere jobs is daar zo goed als nihil. De sociaal-economische impact zal groot zijn. De discussie over legacy casts, het feit dat inudstriereuzen gebonden zijn aan de vroeger verworven voordelen, zal opflakkeren en in veel steden zullen ook andere lokale diensten in de klappen delen. GM is ook het symbool van vrijheid, vooruitgang en comfort. Voor de mensen in de Rust Belt die zich daarmee identificeren is dit schokkend. Dat monument is nu aangevreten door buitenlandse concurrentie, door globalisering."

Directe politieke gevolgen ziet Kerremans niet. "Wel zal de kritiek op een steeds liberaler handelsbeleid nog toenemen. Vooral onder Democraten maar ook onder Republikeinen leeft die kritiek. Sommigen stellen dat GM boven zijn stand geleefd heeft en nu de rekening betaalt, anderen stellen dat het bedrijf slachtoffer is van de globalisering. Hoe dan ook ziet de regering-Bush de sanering niet als een zwak punt maar als een van de groeipijnen waar de Amerikaanse traditionele industrieën door moeten."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234