Dinsdag 22/09/2020

Rwandese oppositie monddood

Bovendien lijkt een gebrek aan internationale aandacht ervoor te zorgen dat president Paul Kagame zijn tegenstanders zonder al te veel problemen monddood kan maken.

Victoire Ingabire (1968) is Rwanda’s prominentste oppositieleider. Ze woonde zestien jaar in Nederland maar keerde begin dit jaar terug naar Rwanda om deel te nemen aan de presidentsverkiezingen van augustus. Ze slaagde er niet in om haar partij te laten registreren en werd al snel beschuldigd van ‘ontkenning van genocide’, waarna haar bewegingsvrijheid strikt aan banden werd gelegd. Op 14 oktober werd Ingabire gearresteerd op verdenking van steun aan een terreurorganisatie. Volgens het Rwandese regime heeft zij geld gegeven aan het FDLR, een rebellenbeweging die dood en verderf zaait in Oost-Congo en vooral bestaat uit Rwandese Hutu’s. Een recentelijk opgepakte FDLR-majoor zou belastende verklaringen hebben afgelegd tegen Ingabire, die deze week te horen kreeg dat ze niet op borgtocht vrijgelaten zal worden.

In een gesprek met De Morgen zegt Ingabire’s echtgenoot Lin Muyizere dat zijn vrouw wordt vastgehouden in een isolatiecel. “Ze moet ook het vernederende roze gevangenispak dragen. Contacten met de buitenwereld zijn verboden, bezoek ontvangen is uitgesloten.” De beschuldigingen van de FDLR-majoor zijn volgens Muyizere totaal gefabriceerd.

Vergeetput

Rwanda-experts en Europese diplomaten zeggen dat er geen geloofwaardige bewijzen zijn tegen Ingabire. Kris Berwouts van de koepel van Europese ngo’s voor Afrika (Eurac): “Ik zie geen element dat de aantijgingen tegen Ingabire staaft. Er zijn geen aanwijzingen dat ze betrokken zou zijn bij de operationele planning van de FDLR-rebellen.” Berwouts gaat ervan uit dat ze voor lange tijd veroordeeld wordt. “Ik vrees dat Ingabire in een vergeetput zal terechtkomen en dat heeft ook te maken met het gebrek aan internationale druk. Ik heb niet het gevoel dat westerse politici en diplomaten wakker liggen van deze zaak. Ook de Nederlandse diplomatie doet weinig moeite. Ongetwijfeld heeft dat te maken met de recente regeringswissel. De VVD-CDA-coalitie die gedoogsteun krijgt van Geert Wilders schenkt weinig aandacht aan Afrika. Ook al heeft Ingabire meer dan zestien jaar in Nederland gewoond, voor Den Haag is zij een Rwandese die vastzit in een Rwandese cel en verstrikt is in een Rwandees probleem.” Berwouts vindt dat ook België het in deze zaak laat afweten. “Zelfs als EU-voorzitter heeft de Belgische regering over deze zaak weinig tekenen van bezorgdheid gegeven.”

Ingabire is trouwens niet het enige oppositielid dat in de gevangenis belandde. Zo werd mensenrechtenactivist François-Xavier Byuma in 2007 tot 19 jaar cel veroordeeld. Byuma voerde onderzoek naar een rechter die een 17-jarig meisje zou hebben verkracht. Diezelfde rechter mocht het daaropvolgende showproces tegen Byuma voorzitten. Bernard Ntaganda, voorzitter van de Parti Social, werd op 24 juni gearresteerd. Hij ging in hongerstaking en zou er slecht aan toe zijn. In juli, enkele weken voor de presidentsverkiezingen, kwam de ondervoorzitter van de Groene partij in verdachte omstandigheden om het leven.

CD&V-senator Sabine De Bethune vindt dat de Belgische regering zich ernstige vragen moet stellen over de politieke situatie in Rwanda. “Ik ken Victoire Ingabire niet persoonlijk, maar ik geloof niet dat er aanwijzingen zijn dat zij iets te maken heeft met het aanzetten tot genocide of terreur. We kunnen hierover niet blijven zwijgen. De diplomatieke druk op Rwanda móét verhoogd worden, ook op Europees niveau.” De Bethune vreest dat de wereld het lot van Ingabire zal vergeten. “Tijdens de verkiezingen van augustus was er veel aandacht voor de politieke problemen in Rwanda. Maar nu die verkiezingen achter de rug zijn, blijft het belangrijk dat deze kwestie in de internationale aandacht blijft.”

Zowel de Belgische als de Nederlandse diplomatie heeft over deze zaak regelmatige contacten met Rwanda, maar van zware diplomatieke demarches is voorlopig geen sprake. Bart Ouvry, woordvoerder van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken: “Er zijn diplomatieke contacten geweest met de Rwandese ambassadeur in Brussel en onze ambassadeur in Kigali heeft een onderhoud gehad met de Rwandese justitieminister. Verder hebben mensen van onze ambassade regelmatig contact met haar advocaat. Wij dringen erop aan dat mevrouw Ingabire goed behandeld wordt en dat ze een eerlijk en transparant proces krijgt. Het klopt dat haar gevangenschap tot nog toe spartaans is geweest, maar volgens onze informatie verkeert ze in goede gezondheid.”

Ook Catherine Ashton, Europees hoog vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken, is op de hoogte van het dossier. “Gezien de mogelijke politieke controverse die te maken heeft met het politieke profiel van mevrouw Ingabire, volgen wij deze zaak op de voet.”

Oorlogsmisdaden

Maar noch de Europese Unie, noch de individuele Europese lidstaten denken momenteel aan sancties. De ontwikkelingssteun aan Rwanda wordt niet in vraag gesteld. Van zware politieke druk is geen sprake. Toch lijken steeds meer landen zich discreet de vraag te stellen hoe lang ze de politieke onderdrukking nog door de vingers kunnen zien. Zelfs traditionele bondgenoten als de VS en Groot-Brittannië hebben steeds meer problemen met president Kagame en diens drieste politieke repressie. Hun argwaan werd nog versterkt door de recente publicatie van een bijzonder kritisch VN-rapport waarin staat dat Rwanda zich tijdens de Congolese oorlogen van de jaren negentig schuldig heeft gemaakt aan zware oorlogsmisdaden en mogelijk genocide.

Tussen 2007 en 2010 gaf België 140 miljoen euro ontwikkelingssteun aan Rwanda. De Europese Unie heeft met het land een vijfjarenplan lopen ter waarde van 290 miljoen euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234