Vrijdag 22/01/2021

Analyse

Rutten vast tussen ideologie en praktijk

Rutten staat voor een moeilijke evenwichtsoefening.Beeld BELGA

Open Vld sluit de rangen achter voorzitter Gwendolyn Rutten. Van buitenaf komt kritiek op haar standpunten over de vluchtelingencrisis. Maar in haar partij wil niemand herbeleven hoe een migratiedossier de partij verscheurt.

Open Vld lijkt onder de leiding van Rutten het woord 'partijdiscipline' te leren kennen. Terwijl er vroeger bij de liberalen altijd wel iemand klaarstond om de werking in het eigen blauwe fabriekje te bekritiseren, schaart iedereen zich nu (on the record althans) achter de voorzitter. Dat leert een rondvraag van deze krant.

Er is nochtans enige reden voor kritiek op de voorzitter. Verschillende professoren en commentatoren zijn hard voor de standpunten die ze de voorbije dagen innam over de begeleiding van vluchtelingen in ons land.

Rutten pleit voor het Deense model, dat onder meer een bonus voorziet voor vluchtelingen als ze slagen in een taaltest en een beperking van het kindergeld in de eerste jaren. Yves Desmet, commentator van deze krant, schreef dat Rutten daarmee haar "ideologische basis offert op het altaar van boekhoudoverwegingen". (De basis van het liberalisme is het gelijkheidsbeginsel - that all men are created equal.)

Haar zaak wordt niet vooruit geholpen door vreemde uitspraken zoals dinsdagavond in de nieuwe talkshow Van Gils & gasten dat de "situatie anders is dan tijdens de wereldoorlogen , want we weten nu niet hoelang dit gaat duren".

Maar zoals aangehaald: binnen de partij stelt niemand haar in vraag. Al bestaan er wel twijfels over hoe Open Vld moet omgaan met de vluchtelingencrisis.

Annemie Neyts, de sterke dame uit het verleden, verwoordt die het best: "Principiële standpunten zijn makkelijk, tot je met de concrete situaties geconfronteerd wordt. We moeten er als Open Vld voor zorgen dat alle mensen die hulp nodig hebben die ook onvoorwaardelijk krijgen. Ik verafschuw het hek dat Hongarije bouwt. Maar dan volgt de vraag: hoe behandel je deze mensen zodra ze zich bij ons vestigen? Daar moeten we haalbare antwoorden op vinden. Ik worstel hier zelf erg mee. Maar het is wel duidelijk dat de sociale zekerheid daarbij beschermd moet worden."

Wat bij de liberalen onderhuids meespeelt, is het trauma van het migrantenstemrecht. De strijd rond dit ideologisch geladen thema leidde in 2004 tot een koningsdrama binnen Open Vld. Premier Guy Verhofstadt schoof Karel De Gucht opzij als voorzitter. Door het geruzie verloor de liberale partij de eerstvolgende verkiezingen. Alleen al om dit soort trauma's te vermijden, zal wellicht geen enkele liberaal zijn stem verheffen tegen Rutten - zolang ze het niet te bruin bakt.
Bovendien heeft Rutten de laatste jaren behoorlijk wat krediet opgebouwd door Open Vld opnieuw op de kaart te zetten en in de Vlaamse en federale regering te loodsen.

Syriër is evenveel waard als Belg

Helder De Schutter, professor politieke filosofie aan de KU Leuven en kenner van het liberalisme: "De liberalen worden geconfronteerd met een heel complex probleem. Puur ideologisch gezien is het onmogelijk dat zij instemmen met de herinvoering van nationale grenscontroles of het beperken van de sociale rechten van vluchtelingen. Het liberalisme vertrekt van het belang van het individu, dat los staat van afkomst, cultuur of staat. Een Syriër is evenveel waard als een Belg. Eigenlijk moet voor een liberaal het Schengen-akkoord net wereldwijd worden uitgebreid.

"Maar voor een politicus botst die theorie met de praktijk. Die politicus werkt uiteindelijk met compromissen. Hij is afhankelijk van mensen die op hem stemmen. Het wordt interessant hoe Open Vld hier mee omgaat. Kijk bijvoorbeeld naar het voorstel van Patrick Dewael om vluchtelingen gemeenschapsdienst te laten doen. Hij motiveert dat nét op basis van gelijkheid: voor hem moet iedereen gemeenschapsdienst leveren."

Rutten staat voor een moeilijke evenwichtsoefening. Deze asielcrisis kan centrumrechts maken of kraken. Open Vld en zeker ook N-VA hebben verkiezingen gewonnen met de belofte dat zij wel in staat zijn om een correct asiel- en inburgeringsbeleid te voeren. Nu moeten ze dit in de praktijk waarmaken. Het komt er voor de partijen op aan om zelf antwoorden te vinden die enerzijds de tragedie van de vluchtelingen kan verzachten, en anderzijds de ongerustheid bij de bevolking wegneemt en de sociale zekerheid beschermt. De 'lakse' socialisten de schuld geven zal niet meer lukken.

En dat weten ze bij N-VA ook: staatssecretaris voor Asiel Theo Francken en voorzitter Bart De Wever vergaderden gisteren niet voor niets tot 's avonds laat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234