Zondag 23/02/2020

Update

Rutte klopt nipt Samsom bij historische verkiezingen: VVD 41 zetels - PvdA 39

Beeld REUTERS

De rechtsliberale regeringspartij VVD en de sociaaldemocratische oppositiepartij PvdA komen als grote verkiezingsoverwinnaars uit de bus in Nederland, de liberaal Mark Rutte blijft wellicht premier en Geert Wilders druipt af met zwaar verlies. Dat zijn de voornaamste conclusies van de historische stembusslag bij onze noorderburen. De VVD haalt 41 zetels tegen 39 voor de PvdA. In stemmen is het verschil dik 150.000 eenheden. Nooit eerder was de VVD zo groot. Voor beide Nederlandse partijen is dat forse winst: +10 voor de VVD en + 9 voor de PvdA. Het ziet ernaar uit dat de liberaal Mark Rutte premier blijft en in zee zal gaan met de socialistische komeet Diederik Samsom, die Rutte al gefeliciteerd heeft met zijn overwinning. Het resultaat ligt voor beide partijen fors hoger dan de ongeveer vijf zetels die de peilingen van de afgelopen dagen hadden voorspeld. VVD en PvdA hebben nu samen zelfs een meerderheid in de Tweede Kamer. In de Eerste Kamer ('Senaat') is dat niet het geval. De grote verliezers zijn de extreemrechtse PVV van Geert Wilders (-9), de christendemocraten (CDA -8) en de groenen (GL verschrompelt naar 3 zetels, dat is -7).

Samsom vindt dat de verwachte uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen laat zien dat Nederland het over een andere boeg kan gooien. Tevreden constateerde hij gisterenavond dat de gedoogcoalitie van VVD, CDA en PVV haar meerderheid kwijt is. De Nederlander wil geen polarisatie maar saamhorigheid en verbondenheid in de samenleving. "Het verhaal van de PvdA werd het verhaal van miljoenen Nederlanders."

Ook VVD-leider Mark Rutte reageerde zeer gelukkig. Hij vindt de verwachte uitslag "overweldigend" en een groot blijk van vertrouwen. "Dit is de beste uitslag in de geschiedenis van de VVD." Hij durfde de overwinning wel nog niet op te eisen. In de exitpoll en op basis van eerste getelde stemmen blijft de VVD de PvdA net voor. "Het is nog afwachten", zei de uittredende premier.

"Zegen voor Europa en Nederland"
Neelie Kroes (VVD) blikte eveneens tevreden terug. "Dit is een zegen voor Nederland en Europa", reageerde ze op de VVD-bijeenkomst in Scheveningen. "We kunnen nu een kabinet vormen dat serieus kan meepraten in Brussel en Europa, omdat er geen anti-Europese partijen aan de macht komen", aldus Kroes.

Alle andere partijen hebben enorm te lijden onder de premiersrace tussen VVD-lijsttrekker Mark Rutte en PvdA-leider Diederik Samsom.

(Lees hieronder verder)

Verkiezingsoverwinnaars Diederik Samsom en Mark Rutte.Beeld UNKNOWN

Wilders krijgt klappen
De populistische PVV van Geert Wilders verliest met 11 zetels onverwacht veel en komt uit op 13 zetels. Wilders erkende dat zijn partij een flinke nederlaag heeft geleden. "We hebben als PVV zwaar verloren. Vandaag zetten we een stap achteruit, morgen likken we onze wonden", zei Wilders tegen zijn aanhangers in een café in Den Haag.

De partijleider vergeleek de uitslag met een "nieuw begin". "Ons gevecht in Nederland is harder nodig dan ooit. De mooiste jaren van de Partij voor de Vrijheid liggen nog voor ons. In Brussel vieren ze feest. Wij hebben zware weken tegemoet te gaan", aldus Wilders, die 13 nog het "nieuwe geluksgetal" van de partij noemde.

Andere partijen
De Socialistische SP van Emile Roemer die deze zomer in de peilingen nog op 38 stond, maar gedurende de campagne enorm verloor aan de PvdA van Samsom, behaalt uiteindelijk 15 zetels, dat is dezelfde score als 2 jaar geleden. Het christendemcoratische CDA werd bij de vorige verkiezingen gehalveerd en verliest nu na regeringsdeelname weer fors: 8 zetels. De christendemocraten houden er 13 over. In 2006 haalde toenmalig CDA-lijsttrekker Jan Peter Balkenende nog 41 zetels.

Het linksliberale D66 stond lang op forse winst in de peilingen, maar houdt daar niet meer dan een winst van 2 zetels aan over en komt op 12. GroenLinks lijdt het verwachte dramatische verlies en komt op 4 zetels. De ChristenUnie verliest een beetje en komt op 4. Nieuwkomer 50Plus komt met 3 zetels in de Kamer. De oerconservatieve Staatkundig Gereformeerde SGP stijgt een zetel en komt op 3. De Partij voor de Dieren houdt de 2 zetels die zij nu heeft.

(Lees hieronder verder)

SP-voorzitter Emile Roemer.Beeld EPA
Nederland kon het anti-Europabeleid van Geert Wilders (PVV) duidelijk niet smaken.Beeld EPA

Keuze voor Europa
De kiezer koos vanavond niet alleen voor de kemphanen Rutte en Samsom, maar maakte ook duidelijk een keuze voor Europa. Eurosceptische partijen als de SP en de ChristenUnie winnen niet en de anti-Europa-partij PVV verliest, ondanks dat Wilders de miljardenhulp aan Griekenland en onafhankelijkheid van Brussel tot thema van de campagne had gemaakt.

Anders dan 2 jaar geleden biedt het politieke landschap nu eigenlijk maar weinig formatiemogelijkheden, ook doordat een aantal partijen samenwerking met de PVV of met de SP uitsluit. VVD en PvdA zijn ondanks de inhoudelijk grote verschillen tot elkaar veroordeeld, daar kan geen liberaal of sociaaldemocraat omheen. Met D66 erbij kunnen ze een paars kabinet vormen dat een ruime meerderheid heeft in de Tweede Kamer, maar die in de Senaat ontbeert.

Een driepartijencoalitie is alleen mogelijk met een middenkabinet van VVD, PvdA en CDA, maar het lijkt niet voorstelbaar dat Samsom alleen met de twee partijen in zee gaat die zijn partij de afgelopen 2 jaar vaak zo fel heeft bestreden. Samsom zal daar een partij bij willen die hij als bondgenoot kan zien.

Mogelijke formatie
GroenLinks komt daar door het enorme verlies niet voor in aanmerking en de SP wordt niet gepruimd door VVD en CDA. D66 lijkt dan als echte middenpartij, bovendien met 2 zetels winst, de noodzakelijke vierde partij in een breed middenkabinet dat niet alleen een zeer ruime twee derde meerderheid heeft in de Tweede Kamer van 106 zetels, maar ook in de Senaat op een comfortabele meerderheid van 46 zetels kan rekenen.

De voorspelde uitkomst van de verkiezingen in de exitpolls is in veel opzichten anders dan de politieke peilingen de afgelopen dagen voorspelden. Alleen de verwachting dat de verkiezingsdag zou uitmonden in een tweestrijd tussen de VVD en de PvdA om de grootste partij te worden komt vooralsnog uit.

Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234