Woensdag 23/06/2021

Nederlandse verkiezingen

Rutte III, met dank aan GroenLinks?

Premier Mark Rutte en GroenLinks-voorzitter Jesse Klaver. Beeld AP
Premier Mark Rutte en GroenLinks-voorzitter Jesse Klaver.Beeld AP

GroenLinks onderhandelt mee over een nieuwe Nederlandse regering. Voorzitter Jesse Klaver kan zo zijn verkiezingsoverwinning verzilveren. Hij zoekt een akkoord met VVD, D66 en CDA, maar het water is diep.

De VVD van Mark Rutte, de D66 van Alexander Pechtold en de CDA van Sybrand Buma onderhandelen met GroenLinks over een nieuwe regering. Daarmee is een nieuwe stap gezet in de regeringsvorming, die zich op verkiezingsavond al als aartsmoeilijk aankondigde. VVD, CDA en D66 leken – mede door het feitelijke cordon sanitaire rond Geert Wilders – tot elkaar veroordeeld. Daarna was het kiezen tussen GroenLinks en de conservatieve ChristenUnie.

GroenLinks was (mede-)winnaar van de verkiezingen, onder leiding van de charismatische Jesse Klaver. Hij leidde zijn partij naar een historische overwinning: veertien zetels. Bij de vorige verkiezingen waren dat er nog maar vier. Die zege maakt hem dus tot voorkeurskandidaat, al betekent dat niet dat de gesprekken van een leien dakje zullen lopen.

Begrafenisstemming

Dat viel meteen te merken bij de partijvoorzitters zelf. Zij hielden elk een forse slag om de arm. Dat het lastige onderhandelingen worden, was al snel duidelijk. “De politieke verschillen tussen de partijen zijn groot”, zei huidig en toekomstig premier Mark Rutte. Ook Klaver zelf gaf aan dat het heel moeilijk wordt, maar beschouwt het als een ‘verplichting’ om de gesprekken op te starten. Enkel Alexander Pechtold van D66 toonde zich optimistisch en "ziet mogelijkheden".

De begrafenisstemming bij de potentiële partners hoeft niet te verbazen. Inhoudelijk is het water op sommige plekken erg diep. Floris Vermeulen, hoofddocent politieke wetenschappen aan de Universiteit Amsterdam, ziet drie breekpunten: milieu, vluchtelingen en het sociaal-economische beleid. "Milieu is belangrijk voor GroenLinks, maar Rutte besteedt er liefst zo weinig mogelijk geld aan. Klaver wil een humaan vluchtelingenbeleid, terwijl de VVD daar erg hard in is. En in de campagne hamerde GroenLinks op nivellering. Het wil de ongelijkheid terugdringen. Ook dat ligt gevoelig bij de andere partijen", zegt Vermeulen.

Het is dus allesbehalve zeker dat deze gesprekken een regering opleveren. "Ik zie het niet lukken", zegt Vermeulen. "GroenLinks was de grote winnaar, dus is het logisch dat ze worden uitgenodigd om te onderhandelen, maar Klaver zou te veel water bij de wijn moeten doen. Dat levert enorme electorale risico's op. Kijk maar hoe het de PvdA verging na Rutte II: van 38 naar 9 zetels."

Als dat scenario zich ontspint, dan is de conservatieve ChristenUnie de enige mogelijke depanneur om tot een coalitie te komen. Inhoudelijk ligt die partij relatief dicht bij VVD en CDA, al is dat geen garantie voor een vlotte coalitievorming. Het progressief-liberale D66 zou het dan lastig krijgen. "Die zit dan in de tang tussen twee christelijke partijen, vooral op ethische thema's. Euthanasie is een goed voorbeeld. Maar toch lijkt zo'n coalitie een stuk natuurlijker dan een regering met deze drie en GroenLinks.", besluit Vermeulen.

Kristof Calvo, kopman van Groen, predikt realisme bij deze ontwikkeling. "Het verschil tussen GroenLinks en de andere partijen is groot, maar als je wordt uitgenodigd voor een gesprek, dan ga je daar op in. Dat heeft mijn moeder me altijd geleerd." Calvo hoopt dat zijn partij de Klaver-stunt kan overdoen in 2019. "Er zijn veel gelijkenissen tussen ons en onze Nederlandse collega's. Ook wij zullen altijd ambitieus zijn en inhoudelijk hoog mikken. Maar als wij België kunnen veranderen, dan zullen we dat niet nalaten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234