Zaterdag 19/10/2019

Rutte en Samsom zijn tot elkaar veroordeeld

Rutte en Samsom: de Nederlandse kandidaat-premiers roepen hard dat ze niet met elkaar door één deur kunnen, maar iets anders zal er niet op zitten. In de peilingen is de PvdA even groot als Ruttes VVD.

Natuurlijk, Mark Rutte, de huidige premier, slikt nog liever zijn tong in dan dat hij voor komende woensdag gaat vertellen dat hij best met de socialistische PvdA zou kunnen regeren. Hij is bang dat de rechtse kiezer van de weeromstuit alsnog voor Wilders' PVV gaat stemmen.

En natuurlijk, ook Diederik Samsom houdt zijn kaarten voor de borst totdat de allerlaatste stem is uitgebracht. Het woord 'VVD' zal tot die tijd alleen misprijzend over zijn lippen komen. Hij is bang dat de linkse kiezer anders van schrik SP gaat stemmen. Zo houden de liberale partij VVD en de PvdA elkaar in een wurggreep.

Eén blik op het speelveld laat zien dat er straks waarschijnlijk weinig anders op zit: VVD en PvdA lijken tot elkaar veroordeeld. Eenvoudig omdat alle combinaties zónder beide kemphanen zo goed als onmogelijk zijn.

Het meest genoemde alternatief, vooral door SP en GroenLinks, is een links kabinet. Maar een meerderheid daarvoor is ver te zoeken. Ook getipt, vooral in ChristenUnie-kringen, is de 'Kunduz-coalitie' die in april zo snel en doortastend de begroting voor 2013 redde. Maar ook die ontbeert vooralsnog een meerderheid. De VVD trekt ten strijde tegen zowat de hele GroenLinks-inbreng in het Lenteakkoord. Nog een bezwaar: vijf partijen in een coalitie is erg veel. Botsingen en vele moeizame kabinetsberaden zijn bijna ingebakken in zo'n ploeg.

Omdat de rechtse variant van het kabinet-Rutte bij lange na geen meerderheid heeft en ook om politieke redenen ondenkbaar is geworden, resteren slechts twee reële opties. In allebei spelen VVD en PvdA een voorname rol: een 'nationaal' middenkabinet met het CDA of een paarse coalitie met de links-liberale D66 (eventueel aangevuld tot 'Paars-plus' met GroenLinks of de ChristenUnie). Omdat het CDA op een historisch dieptepunt aankoerst en daarna nog wel een tijdje met zichzelf bezig zal zijn, ligt de eerste variant niet voor de hand. Blijft paars over. Wordt dat dan een makkelijke formatie? Nee, paars is na de aanvankelijke euforie slecht geëindigd in 2002.

Een pot nat

Het risico van één-pot-nat-politiek ligt op de loer. Vooral de rechtervleugel van de VVD zal nogal wat weerzin moeten overwinnen. Ook zijn de programmatische verschillen groot. Europa, de pensioenen, de woningmarkt, de arbeidsmarkt, de inkomensverschillen: VVD, PvdA en D66 zijn het er niet over eens.

Daar staat tegenover dat ze elkaar vinden in de overtuiging dat een nieuw kabinet maar één doel heeft: Nederland uit de crisis loodsen. En, zo luidt een oude politieke wijsheid, zolang het niet gaat om principes of ethische dilemma's maar over geld, getallen en koopkrachtplaatjes, is het relatief makkelijk onderhandelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234