Donderdag 12/12/2019

"Rutte en Merkel deden Turkije meer toezeggingen inzake vluchtelingenopvang dan rest van Europa wist"

De Turkse premier Ahmet Davutoglu, Duits bondskanselier Angela Merkel en Nederlands premier Mark Rutte tijdens de Europees-Turkse top in Brussel op 7 maart 2016. Beeld Photo News

De Nederlandse premier Mark Rutte en Duits bondskanselier Angela Merkel hebben bij het sluiten van de vluchtelingendeal tussen de Europese Unie en Turkije concrete toezeggingen gedaan. Nederland en Duitsland spraken af jaarlijks 150.000 tot 250.000 vluchtelingen uit Turkije te halen en toe te laten in de EU. Dat schrijft de Duitse krant Die Welt. Die aantallen en de afspraak met Turkije zouden de andere Europese lidstaten niet zijn meegedeeld.

Anders dan voordien bekend, hebben bondskanselier Angela Merkel en de Nederlandse premier Mark Rutte bij de onderhandelingen voor het omstreden vluchtelingenakkoord tussen de EU en Turkije concrete afspraken gemaakt over het vluchtelingencontingent. Merkel en Rutte spraken af jaarlijks 150.000 tot 250.000 Syrische vluchtelingen uit Turkije naar Europa te laten komen. Dat blijkt uit onderzoek voor het boek over Merkels vluchtelingenpolitiek van Welt-journalist Robin Alexander dat vandaag verschijnt.

Volgens Alexander greep op 6 maart 2016, op de vooravond van de Europees-Turkse top, in Brussel een ontmoeting plaats tussen Rutte, Merkel en de toenmalige Turkse premier Ahmet Davutoglu. Nederland was toen voorzitter van de Europese Raad.

Gentlemen's agreement

De overeenkomst die Rutte, Davutoglu en Merkel toen sloten, werd daags nadien aan de rest van de leden van de Europese Raad als een verrassend voorstel van Turkije voorgelegd. De staats- en regeringsleiders stelden in het slotakkoord van de Europese top een "vrijwillige opname op humanitaire gronden" voor.

Behalve Merkel, Rutte en Davutoglu bleven de Europese leiders in het ongewisse over het concrete aantal vluchtelingen in het Turks-Europese akkoord. De drie regeringsleiders hadden niettemin bij wijze van gentlemen's agreement het aantal van 150.000 tot 250.000 afgesproken.

Dit wordt volgens Die Welt bevestigd door verschillende mensen die betrokken waren bij de onderhandelingen.

Rutte en Merkel namen zich toen voor andere EU-lidstaten te overhalen vluchtelingen uit Turkije op te nemen. Het contingent zou onder deze 'coalition of the willing' worden verdeeld.

'Staatsgreep van Erdogan'

Na het afsluiten van de Europees-Turkse vluchtelingendeal waren er speculaties dat president Erdogan zich gepasseerd voelde doordat Davutoglu eigenhandig de deal sloot met de Europese Unie.

Dit leidde begin mei 2016 tot speculaties in de internationale media over een mogelijk aftreden. Op 5 mei 2016 verklaarde Davutoglu, na overleg met Erdogan in diens presidentieel paleis, dat hij zich bij het plotseling ingelaste buitengewoon partijcongres van de AKP op 22 mei 2016 niet langer kandidaat zou stellen voor de functie van partijvoorzitter. Volgens de partijstatuten moest Davutoglu bij het verlies van het partijvoorzitterschap ook als minister-president aftreden. Volgens critici en de Turkse oppositie was het aftreden van Davutoglu een staatsgreep gepleegd door Erdogan.

Turkije heeft meer dan twee miljoen vluchtelingen aan zijn zuidgrens, de Europese Unie financiert hun opvang. Erdogan dreigt ermee "de poorten open te zetten".

De Europees-Turkse vluchtelingendeal: wat, hoe, waarom?

Om de migratiecrisis in Europa aan te pakken sloot de Europese Unie op 19 maart vorig jaar de vluchtelingendeal met Turkije. Het akkoord is een belangrijk onderdeel van de Europese aanpak van de vluchtelingencrisis, omdat veel vluchtelingen via Turkije naar de EU kwamen.

Turkije zou vanaf nu eke vluchtelingen die vanuit Turkije wil doorreizen naar de EU terugnemen, in ruil voor het uitwisselen met de EU van een Syrische vluchteling uit een Turks kamp.

Het doel was vooral het tegengaan van de illegale migratie naar Griekenland en het bieden van een alternatief aan de vluchtelingen. Turkije stelde enkele tegenvoorwaarden: de financiële steun van de EU aan Turkije moest worden verdubbeld van drie naar zes miljard, er moest sneller een visum komen voor Turkse burgers in Europa, en er moest serieuzer worden gekeken naar een mogelijk Turks EU-lidmaatschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234