Dinsdag 18/02/2020

Rust en melancholie in Watou

Paradoxaal genoeg is de afwezige Hugo Claus zelden zo nadrukkelijk aanwezig geweest als dit jaar

28ste Kunst- en Poëziezomer in de ban van de video JJJ

Een van de indringendste ervaringen op de 28ste Kunst- en Poëziezomer van Watou doet het zonder beeld. Het is het afscheidsgedicht 'Men moet' van Gerrit Kouwenaar dat, voorgelezen door Dirk Roofthooft, koud echoot in de verlaten gang van een voormalig bejaardentehuis.

door Eric Rinckhout

WATOU l Melancholie en afscheid komen dit jaar wel vaker voor in de poëzie.

'Men moet zijn zomers nog tellen, zijn vonnis / nog vellen, (...) / men moet nog een kuil graven voor een vlinder / het ogenblik ruilen voor zijn vaders horloge.' Bij Kouwenaars woorden zouden beelden sowieso tekortschieten. Roofthooft leest het afgemeten voor. In de gang van het rustoord ruikt het naar menselijk sterven.

Afscheid vind je ook in het sober maar mooi gepresenteerde gedicht 'Extra time' van Luuk Gruwez. Net als alle andere gedichten wordt het afgebeeld op een inox spiegel. Maar bij Gruwez weerspiegelt het gedicht over het tuinpad en de dood van de vader het weidse landschap rond Watou. Eenvoudig en sterk.

Paradoxaal genoeg is de afwezige Hugo Claus zelden zo nadrukkelijk aanwezig geweest als dit jaar in Watou. Zijn stem klinkt op achter het schuurtje van het Blauwhuys, en hier en daar is hij op videobeelden te zien. Hij leest als vanouds zijn eigen gedichten voortreffelijk voor. En op de gevel van de Douviehoeve prijkt nog altijd zijn gedicht over de droeve ogen van de ezel, voor de eeuwigheid.

In Watou is dit jaar het woord sterker aanwezig dan het beeld. Wat niet wegneemt dat er toch opvallende beelden te zien zijn, zoals de neergestorte straaljager van Paola Pivi en de op groot scherm geprojecteerde Michael Jacksondocumentaire van Jonathan Horovitz (zie DM 28/6). Video's zijn trouwens prominent aanwezig, terwijl er nauwelijks sculpturen en al helemaal geen schilderijen geselecteerd werden.

De Nederlandse kunstenaar Joost Conijn leverde met Wood Car een bijzonder stemmige en ontroerende documentaire af over zijn reis met een houten auto door afgelegen Oost-Europese regio's. De auto rijdt niet op benzine maar op hout, wat Conijn in staat stelt de platgetreden paden te verlaten en een onbekende, deels ongerepte wereld op te zoeken. Bewoners delen met hem hun schaarse voedsel, communicatie gebeurt met handen en voeten.

Een hoogtepunt in Watou is ongetwijfeld de adembenemend scherpe zwart-witvideo van de Japanse kunstenaar Hiraki Sawa, geprojecteerd in een zeer toepasselijk decor. De titelloze video laat een droomwereld zien: een jongenskamer, een keuken en een badkamer waarin speelgoedvliegtuigjes opstijgen, vliegen en weer landen. Gewoonweg betoverend. Een mengeling van een sprookje en jongens & wetenschap in een altijd verlaten flat.

Dromen en wetenschap vinden we ook bij Panamarenko, van wie Batopillo zelf - een vliegenier met 'Klapperschroef-Rugzak' - en een voorstudie daarvan op papier te zien zijn. De vliegende man krijgt het gedicht van W.H. Auden 'Musée des Beaux Arts' naast zich, waarin Icarus' val door niemand wordt opgemerkt: de boer ploegt voort.

Als zo vaak zorgt Gerrit Komrij voor een relativerende noot: zijn gedicht wordt toepasselijk gepresenteerd op een ambachtelijke papiersnijmachine: 'Dichters, we lezen ze met droge ogen. / Waar zijn de tijden van het hartenbloed? (...) Het leed werd leed van bordkarton. Te koop (...)'

Kunst- en Poëziezomer Watou loopt tot 7 september. www.poeziezomerswatou.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234