Donderdag 28/01/2021

Wetenschap

Russische wetenschapper steekt collega neer op afgelegen basis op Antarctica

Het desolate landschap van Bellingshausen station op King George Island, Antarctica.Beeld AP

Het lijkt op een Scandinavische thriller, maar het is werkelijkheid. Een onderzoeker stak een collega neer op een wetenschappelijke basis op Antarctica. “Een schijnbare emotionele instorting gevoed door de eenzaamheid en kou.”

“Wat er door zijn hoofd ging? Ik heb geen idee”, zegt stationshoofd Alexander Klepikov aan het Russische nieuwsagentschap 47news. Eraan toevoegend dat “zoiets nog nooit eerder is gebeurd”.

Wat precies de aanleiding is geweest is vooralsnog onduidelijk. Feit is dat Sergej Savitsky, een 54-jarige Russische ingenieur, in de kantine van het station Bellingshausen zijn collega Oleg Beloguzov een mes in de borst plantte. De 52-jarige Beloguzov werkte als lasser op het afgelegen onderzoeksstation. Volgens het aanhoudingsmandaat had de aanval “het doel om te moorden”.

De aanval dateert van 9 oktober. De onderzoeker, Sergej Savitsky, kreeg blijkbaar een “schijnbare emotionele instorting” , zoals het Russische nieuwsagentschap Interfax beschrijft, mogelijk gevoed door “spanningen in een beperkte ruimte”. Savitsky is aangehouden voor poging tot moord en wacht op het verdere verloop van zijn proces. Na de aanslag poogde hij te vluchten, en vloog via Chili, Uruguay en Nederland naar Sint-Petersburg. Daar werd hij opgepakt. Zijn slachtoffer zou er al bij al goed van af komen, en is aan de beterhand, luidt het. 

Voordat Savitsky door de politie werd weggevoerd, vertelde hij volgens politiebronnen dat hij zijn daad betreurde. Bovendien, zo zei hij nog, betekende dit ook het einde van zijn wetenschappelijke werk. “Wie heeft er in godsnaam iemand nodig die met een mes rondzwaait op Antarctica”, klonk het ironisch berustend.

Conflictbeheersing

De twee mannen kenden elkaar goed, want ze werkten de voorbije zes maanden samen op het geïsoleerde station, 75 mijl van de kust van Antarctica.

Astronaut Dirk Frimout herkent het fenomeen. In 1992 werd hij de eerste Belgische astronaut in de ruimte tijdens Spaceshuttlemissie. Van 24 maart tot 2 april cirkelde hij als een van de zeven astronauten met de Spaceshuttle Atlantis 143 keer om de aarde. “Onze missie duurde slechts negen dagen, en we kenden elkaar door en door via onze training. Dat leverde geen problemen op.  Maar op het ruimtestation ISS verblijven de teams telkens zes maanden. Dat is een smeltkroes van identiteiten en nationaliteiten. Die mensen worden gescreend, net om te voorkomen dat het tot conflicten zou komen. Via simulaties wordt gekeken hoe mensen reageren op stresssituaties en op elkaar.”

Het station Bellingshausen werd in 1968 gesticht op King George Island het grootste eiland van de Zuidelijke Shetlandeilanden. Op de basis werken permanent twaalf mensen. Het werd genoemd naar de Russische ontdekkingsreiziger Von Bellingshausen, de tweede (na James Cook) die ooit de Zuidpoolcirkel overstak. Het was een van de eerste stations van de Antarctische expeditie van de Sovjet-Unie. Het station heeft verbindingen via onverharde wegen met andere stations, zoals het Chileense Villa Las Estrellas, het Chinese Great Wall Station, en de Uruguayaanse Artigas-basis, op Antarctica.

Ondanks die permanente bemanning zijn de omstandigheden eerder primitief te noemen. Zo zou er slechts één televisiekanaal zijn  Channel One van de Russische staatsmedia – en een wankele internetverbinding. Naar verluidt is er dan weer geen tekort aan wodka, die in grote hoeveelheden wordt aangevoerd. Stationshoofd Alexander Klepikov omschrijft het laconiek als: “Het is geen romantische plek.”

De bekende plantenwetenschapper, wijlen David Gilichinsky, tevens hoofd van de Russische Academie voor Wetenschappen, vierde er in 2008 zijn 60ste verjaardag. Op beelden is het interieur te zien van de basis, die somber, donker en vaalbruin lijkt. Houten robuust meubilair en wat ongemakkelijk ogende zitmeubels contrasteren met de grijze vloerbekleding. Het landschap buiten is één lange woestenij. Geen plaats waar je spontaan in zingen uitbarst, met andere woorden.

Op elkaars lip

Het woeste landschap en de aanhoudende kou van de Antarctica, gecombineerd met het isolement zou een mogelijke verklaring kunnen zijn voor de aanslag.

Luc Goossens, van de faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen aan de KU Leuven, stelt dat dit een typisch geval is van “op elkaars lip leven. Crowding, zoals ze dat in het Engels noemen. Als er spanningen zijn in een kleine groep die op elkaar is aangewezen, dan leidt dat tot een uitbarsting.” 

Toch zijn zulke misdaden eerder zeldzaam, ondanks de druk om gedurende lange perioden in afgelegen omgevingen te werken. 

Psychiater Dirk De Wachter noemt dit “een eerder banaal feit, dat specifiek wordt door de locatie. In onze steden gebeuren dergelijke conflicten dagelijks. Het is een logische opbouw van spanningen, zeker bij mensen die dicht op elkaar leven.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234