Zondag 17/01/2021

ReportageRusland

Russische uniefs strijken subsidies op met niet-bestaande studenten, en dat is een truc uit een oude roman

De Arctische Staatsuniversiteit in Jakoetsk vroeg overheidsbeurzen aan voor 136 ‘getalenteerde’ studenten die zich er nooit hebben ingeschreven.

Medewerkers van enkele Russische universiteiten hebben zich laten inspireren door het 19de-eeuwse meesterwerk Dode zielen van Nikolaj Gogol om zichzelf te verrijken. Door honderden niet-bestaande studenten op te geven als leerlingen, ontvingen ze miljoenen roebels aan subsidie.

De truc komt rechtstreeks uit het boekje van Pavel Ivanovitsj Tsjitsjikov, de hoofdpersoon van Gogols roman uit 1842. Tsjitsjikov trekt langs landeigenaren om gestorven lijfeigenen op te kopen die nog niet zijn afgeschreven in de volkstelling. De landeigenaren willen graag van ze af om zo minder belasting te betalen. Wat ze niet doorhebben, is dat Tsjitsjikov deze ‘dode zielen’ vervolgens gebruikt als onderpand bij het afsluiten van grote leningen.

Met soortgelijke dode zielen harkte de rector van de Arctische Staatsuniversiteit in Jakoetsk de afgelopen vier jaar zo’n 250 miljoen roebel binnen (2,7 miljoen euro), zo stelt de Russische politie. De rector vroeg jaarlijks overheidsbeurzen aan voor 136 ‘getalenteerde studenten’. Maar tijdens een recente inspectie bleek dat de studenten nooit aan de universiteit hebben gestudeerd.

Drie medewerkers van de Staatslandbouwuniversiteit in Volgograd hielden zelfs dossiers bij van tientallen niet-bestaande studenten om hun bedrog te verbergen. De studiebeurzen van samen 44.000 euro verdeelden de decaan, diens plaatsvervanger en de boekhouder onderling. Twee hebben schuld bekend, de decaan niet.

Nooit aangemeld

Het gesjoemel met dode zielen op Russische universiteiten lijkt structurele vormen aan te nemen nu er een derde groep niet-bestaande studenten is aangetroffen sinds het begin van het semester: woensdag berichtte de zakenkrant Vedomosti op basis van een politierapport dat de Technische Staatsuniversiteit van Voronezj subsidies ontving voor 46 eerstejaars die zich nooit hebben aangemeld bij de onderwijsinstelling.

Sommige van de verdachten lijken net als Tsjitsjikov gehandeld te hebben in een omgeving waar oplichting een alledaagse zaak is. Zo hadden de medewerkers van de universiteit in Voronezj waarschijnlijk te maken met een corrupte leidinggevende: hun voormalige rector zit in voorarrest omdat hij steekpenningen zou hebben aangenomen van docenten in ruil voor promoties. Ook zou hij omgerekend 767.000 euro aan docentensalarissen hebben gestolen.

“Wat is dit toch voor tegenspoed, zeg het me – dat telkens als je de vruchten kunt gaan plukken en er bij wijze van spreken al met je hand bij kan... er opeens een storm opsteekt, er een steen onder water ligt, je hele schip aan gruzelementen gaat”, jammert Tsjitsjikov na zijn arrestatie in de roman, die op elke Russische school behandeld wordt. Maar terwijl Tsjitsjikov vrijkomt, zijn de vooruitzichten slechter voor de wegens fraude vervolgde universiteitsmedewerkers in Jakoetsk en Volgograd. In het huidige Rusland eindigt minder dan 1 procent van de strafzaken in vrijspraak.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234