Maandag 24/02/2020
Russisch president Vladimir Poetin, met in de achtergrond afscheidnemend premier Dmitri Medvedev.

Rusland

Russische tsaar bereidt eigen opvolging voor

Russisch president Vladimir Poetin, met in de achtergrond afscheidnemend premier Dmitri Medvedev.Beeld EPA

Hij mag dan al 67 jaar zijn, Russisch president Vladimir Poetin bokst nog altijd sneller dan zijn schaduw. Totaal onverwacht kondigde hij grondwettelijke wijzigingen aan en schoof hij de regering opzij. Vier jaar voor zijn afscheid bereidt de tsaar zijn opvolging voor. Of wil hij het land echt hervormen?

Als een donderslag bij heldere hemel kwam de beslissing van Russisch premier Dmitri Medvedev om terug te treden. In een televisietoespraak bood hij gisteren het ontslag van zijn voltallige regering aan, zelf zou hij voortaan adjunct in de veiligheidsraad worden. Gedurende de hele speech werd Medvedev geflankeerd door zijn politieke patron, president Vladimir Poetin. De mededeling van de premier kwam dan ook niet toevallig nadat Poetin het parlement om verregaande institutionele hervormingen had gevraagd.

Tijdens zijn jaarlijkse state of the union stelde Poetin voor om de president – nochtans ’s mans huidige functie – minder machtig te maken ten voordele van het parlement. Niet de president maar wel het parlement zou voortaan de premier moeten aanduiden. Daarnaast zou de president in totaal maximaal twee ambtstermijnen kunnen aanblijven. Nu staat er geen limiet op het totale aantal ambtstermijnen dat een president kan aanblijven, de Russische grondwet stelt enkel dat een president zich slechts twee keer achter elkaar verkiesbaar kan stellen.

Dmitri Medvedev kondigt zijn afscheid als premier aan, geflankeerd door Russisch president Vladimir Poetin.Beeld EPA

Touwtjes in handen

Daardoor wordt het voor de opvolger van Poetin onmogelijk om hetzelfde trucje toe te passen dat hij deed in 2012. Toen Poetin zich geconfronteerd zag met het einde van zijn presidentschap, wisselden hij en Medvedev gedurende één ambtstermijn van positie. Achter de schermen hield Poetin de touwtjes wel strak in handen. Lees: wanneer de huidige tsaar de troon verlaat, zal diens opvolger minder macht hebben terwijl Poetin zelf de touwtjes in handen houdt achter de schermen. 

In welke rol hij dat zal doen, staat nog niet vast: als premier of hoofd van de staatsraad? Niet voor niets geven de nieuwe hervormingen dat raadgevend maar vooral nietszeggend orgaan plots meer macht.

Een beeld waar u aan zal moeten wennen: nieuwbakken premier Michail Misjoestin naast zijn echte patron Vladimir Poetin.Beeld VIA REUTERS

Het lijkt er dus op dat Poetin zijn eigen opvolging regelt. “Wanneer zijn ambtstermijn in 2024 afloopt, zal hij 72 zijn”, zegt professor economie en Rusland-kenner Koen Schoors (UGent). “Aangezien zelfs hem het eeuwige leven niet is gegund, wordt het stilaan tijd om aan de toekomst te denken.”

Onbekende Misjoestin

Medvedevs stoel was nog niet leeg of Poetin had al een opvolger klaar. De totaal onbekende Michail Misjoestin, huidig hoofd van de dienst Belastingen, neemt voortaan de honneurs als premier waar. “Dit riekt verdacht veel naar de manier waarop Poetin zelf aan de macht is gekomen”, zegt Schoors. “Toen Poetin in 1999 aan de macht kwam als premier, kwam hij ook volledig uit het niets.” Over de voormalige KGB-topman was op dat moment inderdaad niets gekend. Twintig jaar later is Poetin de langst dienende Russische leider na Jozef Stalin.

Vast staat in elk geval dat de onpopulaire Medvedev moet wijken: hij wordt adjunct in de veiligheidsraad, die zich buigt over het buitenlands beleid van Rusland. De rechterhand van Poetin wordt de laatste jaren geplaagd door beschuldigingen van corruptie. “Daarnaast heerst er grote sociale onvrede in Rusland”, zegt Schoors. “Het land mag de laatste tien jaar dan wel een succesvol buitenlands beleid voeren, eigenlijk is het een reus op lemen voeten. De Russische economie stagneert veel te sterk.”

Poetin zelf is nog altijd immens populair in Rusland, maar ook in zijn pantser komen steeds meer barstjes. Bij zijn herverkiezing afgelopen zomer trokken heel wat Russen op straat om te protesteren. Een openlijke poging om zijn presidentsambt te behouden zou dan ook niet in goede aarde vallen. Al was iedereen ervan overtuigd dat Poetin wel iets zou proberen om aan de macht te blijven. Volgens ex-medewerkers van het Kremlin denkt Poetin dat zijn vertrek tot chaos in het land zal leiden. “Al wordt dat argument bij elke verkiezing sterk opgepookt”, nuanceert Schoors.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234