Zaterdag 10/12/2022

AchtergrondOorlog in Oekraïne

Russische soldaten die niet meer willen vechten, verdwijnen in de kelders en garages van Loehansk

Russische soldaten in gesprek voor een verwoest appartementencomplex in de bezette stad Oekraïense stad Severodonetsk. Beeld AP
Russische soldaten in gesprek voor een verwoest appartementencomplex in de bezette stad Oekraïense stad Severodonetsk.Beeld AP

Ruim tweehonderd Russische militairen die weigeren verder te vechten in Oekraïne worden volgens onafhankelijke Russische media vastgehouden in een provisioneel detentiecentrum in de regio Loehansk. Daar zitten zij volgens ouders en getuigen onder erbarmelijke omstandigheden vast in kelders en garages.

Bert Lanting

Het gaat om kontraktniki, soldaten die op contract in het leger dienen en vaak tegen hun zin naar Oekraïne zijn gestuurd om daar te vechten. De afgelopen tijd komen er steeds meer berichten naar buiten over soldaten die hun contract opzeggen uit onvrede over de omstandigheden waaronder zij moeten vechten.

Officieel hebben zij het recht hun contract op te zeggen. Rusland verkeert niet in staat van oorlog, er is geen mobilisatie afgekondigd, dus als kontraktniki er de brui aan geven kan dat niet als desertie worden beschouwd. Het kan hoogstens als contractbreuk worden aangemerkt.

Volgens de onafhankelijke nieuwssite Vjorstka hebben sinds maart al ruim 1.700 Russische soldaten die in Oekraïne dienden hun contract opgezegd. Dat begint een steeds groter probleem te worden voor het Kremlin, aangezien ook het werven van nieuwe rekruten heel moeizaam verloopt. Zo erg zelfs dat het leger nu gevangenen probeert te ronselen voor de oorlog in Oekraïne.

Volgens Vjorstka en verscheidene andere onafhankelijke media doen Russische commandanten er alles aan om de leegloop te stuiten: ze nemen de ontslagbriefjes niet in behandeling, of zeggen dat ze pas weg kunnen als er vervanging is. Ook zetten ze de weigeraars onder druk en sturen ze sommigen sinds kort naar Brjanka, een plaats in de regio Loehansk, die in handen is van de pro-Russische separatisten.

Opgesloten

Daar worden ze opgesloten in garages of kelders waar ze onder druk worden gezet om terug te keren naar het front. Fatima Gorsjenina, een moeder van een soldaat uit de regio Samara, vertelde Vjorstka dat haar zoon Artjom samen met andere soldaten uit zijn eenheid sinds 12 juli gevangen gehouden wordt in een kelder in Brjanka, zonder licht en water. Ook krijgen ze volgens haar nauwelijks te eten.

Foto vrijgegeven door ouders van Russische soldaten die worden vastgehouden in Brjanka. Beeld
Foto vrijgegeven door ouders van Russische soldaten die worden vastgehouden in Brjanka.

In totaal zou het volgens haar zoon alleen al om 160 man uit zijn eenheid gaan, die in Brjanka over een aantal kelders werden verspreid. Daar worden ze in de gaten gehouden door bewakers die zichzelf ‘muzikanten’ noemen. Vermoedelijk gaat het om leden van het beruchte Russische huurlingenleger Wagner, waarvan de eigenaar Jevgeni Prigozjin nauwe banden onderhoudt met president Poetin.

Volgens de wet mogen soldaten die hun contract opzeggen niet onder druk worden gezet door hun meerderen, maar in de praktijk gebeurt dat wel. Soms worden ze gewaarschuwd dat ze wegens dienstweigering voor de krijgsraad zullen worden gesleept. Of dat ze weer naar het front zullen worden gestuurd, maar dan zonder bewapening.

Weigeraars die hun poot stijf houden krijgen te horen dat ze een aantekening in hun ontslagpapieren krijgen: “Geneigd tot verraad, leugens en bedrog.” Daarmee wordt het na je ontslag uit het leger vrijwel onmogelijk nog werk te vinden, zeker niet in afgelegen regio’s als Boerjatië, waar veel jonge mannen een dienstcontract tekenden omdat er nauwelijks ander werk is.

Naming and shaming

Bij een eenheid uit Boedjonnovsk, in het zuiden van Rusland, pakken ze het anders aan. Daar worden de namen van weigeraars op een ‘bord van schande’ genoteerd, als militairen die “hun kameraden, hun familie en hun regio te schande hebben gemaakt”. Weigeraars uit de Kaukasus-republiek Dagestan, waar de eer van de familie een belangrijke rol speelt, kregen bij terugkeer zo’n onvriendelijke ontvangst dat sommigen van hen onder druk van hun familie weer terugkeerden naar Oekraïne.

De meeste soldaten die hun contract opzeggen doen dat uit onvrede over de omstandigheden: ze vechten al maanden zonder aflossing, er is constant gebrek aan proviand en hun uitrusting deugt niet. “Alles in het leger wordt verkocht of moet je kopen”, klaagde een soldaat. Ook kreeg hij de beloofde toeslag voor oorlogsgebied niet.

Maar ook al gaat het niet om principiële bezwaren tegen de oorlog, toch maken de autoriteiten zich zorgen over het effect. Het is slecht voor het imago van het leger, als de weigeraars terugkeren met verhalen over de gebrekkige bevoorrading, de slechte bewapening en de verliezen van de troepen in Oekraïne.

``

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234