Maandag 27/06/2022

AnalyseOekraïne

Russische militairen in Oekraïne ‘kampen met een laag moreel’: wat is er aan de hand?

Een afscheidsceremonie voor een gesneuvelde Russische militair van de Zwarte Zee-vloot in Sebastopol. Beeld AP
Een afscheidsceremonie voor een gesneuvelde Russische militair van de Zwarte Zee-vloot in Sebastopol.Beeld AP

Russische soldaten in Oekraïne kampen naar verluidt met een laag moreel. Het hoge dodental, valse informatie over de Russische intenties en de inzet van dienstplichtigen dragen daar vermoedelijk aan bij.

Jarron Kamphorst

Het was op zijn zachtst gezegd opvallend toen de Komsomolskaja Pravda vorige week maandag op haar website een artikel publiceerde waarin stond dat er tijdens de oorlog in Oekraïne tot dat moment 9.861 Russische militairen om het leven waren gekomen. De cijfers, toch naar buiten gebracht door een Kremlingezinde krant, stonden in schril contrast met de officiële dodentallen volgens het ministerie van defensie. Die stonden op dat moment op bijna 500 doden, en werden afgelopen vrijdag bijgesteld naar 1.351.

Heel lang was het bericht in Komsomolskaja Pravda niet in de lucht. Kort na de publicatie verscheen er een nieuwe versie van het artikel online zonder de passage met het aantal sterfgevallen. Of het een foutje, een bewust informatielek of een hack van buitenaf was, is niet duidelijk. Hoe dan ook leek het er even op dat er een barstje in de propagandamachine van het Kremlin zat, waar een klein beetje waarheidslicht doorheen scheen. Want er zijn veel aanwijzingen dat het dodental zo niet op bijna tienduizend, dan toch veel hoger ligt dan het officiële getal.

Onder valse voorwendselen naar Oekraïne

Maar Moskou heeft er baat bij dat cijfers en verhalen over gesneuvelde Russische soldaten in Oekraïne zo veel mogelijk onder de pet blijven. Hoge dodentallen kunnen de steun voor de oorlog onder de bevolking schaden, en de wil onder militairen om te vechten flink aantasten.

De afgelopen maand verschenen er sowieso diverse verslagen over het lage moreel onder Russische soldaten. Zo doken video’s op van Russische krijgsgevangen die dachten dat ze naar Oekraïne gingen voor een ‘vredesmissie’. Onder meer op het door de Oekraïense regering opgezette Telegram-kanaal isjtsji svoich (vind uw naasten) verschijnen regelmatig berichten en video’s van Russen die menen dat ze onder valse voorwendselen naar Oekraïne vertrokken.

De Oekraïense VN-ambassadeur Sergiy Kyslytsya haalde eind februari een soortgelijk bericht aan van een Russische soldaat die, vlak voordat hij werd omgebracht vanuit Oekraïne zijn moeder schreef over de omstandigheden die hij aantrof op het slagveld. ‘Er werd ons gezegd dat ze ons welkom zouden heten’, schreef hij naar verluidt in een sms-bericht. ‘Ze noemen ons fascisten, mama.’

Andere anekdotische verslagen verhalen over militairen die willens en wetens hun eigen tanks saboteren om te voorkomen dat ze deel moeten nemen aan de strijd. Weer anderen zouden zich vrijwillig overgeven in ruil voor voedsel.

Molotovcocktails in plaats van bloemen

Ironisch genoeg ontspringt de ontgoocheling van die soldaten juist aan het Rode Plein zelf, waar de propagandamachine van het Kremlin een totaal ander beeld van de ‘speciale militaire operatie’ schetst dan de werkelijkheid ter plekke. In plaats van Oekraïners die de Russen juichend opwachten omdat ze hen komen verlossen van een ‘neonazistische’ regering die ‘genocide’ pleegt op de eigen bevolking, stuiten soldaten er op een bevolking die zich met hand en tand verzet tegen een bezettende macht. Als ontvangst krijgen ze geen bloemen, maar molotovcocktails.

Daarnaast wordt het moreel onder de soldaten extra schade berokkend door berichten over dienstplichtigen die de grens over worden gestuurd. Al daags voordat de invasie op 24 februari begon, kwamen er bij het Comité van Soldatenmoeders, een ngo die zich inzet tegen misstanden binnen het Russische leger, meldingen binnen van Russische vrouwen wier zonen naar de Oekraïense grens werden gestuurd.

Hoewel president Poetin meermaals herhaalde dat er geen dienstplichtigen meevechten in Oekraïne, bevestigde het ministerie van defensie twee weken terug dat er wel degelijk een aantal van deze jonge mannen deelneemt in de ‘speciale militaire operatie’, ondanks dat het wettelijk verboden is om dienstplichtigen uit te zenden. De Russische nieuwssite Meduza berichtte onlangs zelfs dat dienstplichtigen onder dwang contracten moesten tekenen bij het leger.

Hoe meer van dit soort berichten over grote aantallen doden, verkeerd geïnformeerde soldaten en de inzet van dienstplichtigen rond gaan zingen in Rusland, hoe groter de weerstand onder de Russische bevolking tegen de oorlog en hoe lager het moreel onder militairen. Dat is nu nog geen probleem voor het Kremlin, maar vroeg of laat kan het als een boemerang terugkomen.

Dode generaals

Nu de oorlog ruim een maand bezig is, komen er ook steeds meer berichten naar buiten van hoge Russische militairen die op het slagveld sneuvelen. Afgelopen maandag meldden westerse bronnen tegenover Foreign Policy dat er al zeker vijf generaals omkwamen in Oekraïne.

Dat zou betekenen dat deze hooggeplaatste legerofficieren dicht bij de vuurlinie zitten. Een van de redenen dat deze mannen zich daar begeven, is vermoedelijk dat het om een bijzonder ingewikkelde militaire operatie gaat. Een operatie bovendien die Rusland nog nooit op een dergelijke schaal uitvoerde, waardoor de generaals ter plekke aanwezig moeten zijn voor het aansturen van troepen.

Daarnaast zou het lage moreel onder de strijdkrachten ook een goede reden kunnen zijn voor de aanwezigheid van de generaals op het slagveld. Door zich in de nabijheid van de soldaten te begeven, hopen de generaals mogelijk hun manschappen extra te motiveren.

Lees ook

311 Russische tanks vernietigd, 1.081 burgerdoden: welke oorlogscijfers zijn betrouwbaar?

Volg alle ontwikkelingen rond Oekraïne in onze liveblog

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234