Zondag 26/05/2019

Syrië

Russisch VN-ambassadeur: "Vermijden van gevaar op oorlog is prioritair"

Russisch VN-ambassadeur Vasily Nebenzja. Beeld AP

Komt er een Amerikaanse raketaanval op Syrië? De zenuwen staan wereldwijd strak gespannen nadat de Amerikaanse president Donald Trump de afgelopen dagen steeds dreigender taal sprak. De mogelijkheden worden vandaag besproken op een Nationale Veiligheidsraad in het Witte Huis. De Russische ambassadeur bij de Verenigde Naties, Vasily Nebenzja, geeft intussen aan dat "het vermijden van een conflict prioritair" is.

De ogen van de internationale gemeenschap zijn alweer op de Amerikaanse president Donald Trump gericht: begint hij inderdaad een raketaanval tegen de Syrische president Assad? Eerder deze week had Trump aangekondigd dat hij uiterlijk woensdag zou beslissen hoe hij het Syrische regime zal straffen voor de mogelijke gifgasaanval in de Syrische stad Douma van afgelopen weekend.

Trump stelde dat hij "alle militaire opties zou bekijken". Rusland, de bondgenoot van Assad, liet daarop weten dat het alle Amerikaanse raketten boven Syrië zou neerhalen. Trump toonde zich op Twitter niet onder de indruk van de Russische waarschuwing, en deed er nog een schepje bovenop: "Maak je klaar Rusland, want ze zullen komen. Mooi, nieuw en 'slim'."

Vanmiddag pookte Trump de spanning nog wat op. "Het kan gauw zijn, of helemaal niet binnenkort", aldus Trump in een tweet. 

De Amerikaanse president Donald Trump. Beeld REUTERS

"We hebben nog geen beslissing genomen over Syrië", heeft Amerikaans minister van Defensie James Mattis vandaag gezegd. De opties worden vandaag besproken tijdens een Nationale Veiligheidsraad in het Witte Huis. 

De president herhaalde vandaag dat "een beslissing snel genomen zal worden".  "Wij zullen zeer, zeer ernstig en van zeer nabij de hele situatie bekijken. We zullen zien wat er gebeurt. Het is te erg dat de wereld ons in zo een positie brengt", zo citeren ABC News en Fox News het Amerikaanse staatshoofd.

Volgens NBC zouden de VS in het bezit zijn van bloed- en urinestalen van de veronderstelde aanval met chemische wapens, die positief op dergelijke wapens testen. De zender meldt dat op gezag van "twee functionarissen die met inlichtingen verzamelen vertrouwd zijn". De twee functionarissen zeiden dat bij de aanval chloorgas en een niet nader genoemde stof die op de zenuwen inwerkt zijn gebruikt. Het duo heeft vertrouwen in de data van de geheime diensten, maar "honderd procent zeker" zijn de twee niet. Nog volgens de twee hebben de VS inlichtingen verkregen dat de Syrische regering achter de aanval van zaterdag zit.

Lees ook: Trumps prominentste aanhangers wijzen hem nu op zijn belofte: "Geen stomme oorlogen meer"

Bewijs

Ook Trumps Franse evenknie Emmanuel Macron zei vandaag "bewijs te hebben dat de Syrische regering chemische wapens gebruikt heeft", zonder verdere details te geven. Macron voegde eraan toe dat hij pas een beslissing neemt over een mogelijke raketaanval als alle informatie er is. "We moeten eerst nog knopen doorhakken, dus ten gepaste tijde, als we een interventie het meest nuttig en meest efficiënt achten." Hij wees ook naar de afstemming met de Amerikaanse president Donald Trump: "Onze ploegen werken erg nauw samen". Wel geeft Macron ook aan te willen voorkomen dat de situatie escaleert.

Frans president Emmanuel Macron. Beeld REUTERS

De Britse regering acht het "noodzakelijk maatregelen te nemen" tegen het gebruik van chemische wapens in Syrië, zo is meegedeeld na een spoedzitting van de regering die door de Conservatieve premier Theresa May was belegd. Volgens een communiqué van de woordvoerder van de regering in Londen acht deze laatste het "zeer waarschijnlijk" dat het bewind in Damascus verantwoordelijk is voor een veronderstelde gifgasaanval zaterdag in de stad Douma, die aan "tot 75 mensen het leven heeft gekost".

De Duitse bondskanselier Angela Merkel sluit dan weer uit dat haar land meedoet aan militaire aanvallen op Syrië. "Maar we steunen alles wat ondernomen wordt om duidelijk te maken dat het gebruik van chemische wapens onaanvaardbaar is", zei ze tijdens een bezoek van de Deense premier Lars Løkke Rasmussen, vandaag in Berlijn. 

"We moeten erkennen dat het evident is dat de vernietiging van het Syrische chemische wapenarsenaal niet compleet was", verklaarde Merkel aan de verzamelde pers in de Duitse hoofdstad, terwijl dat arsenaal in 2016 compleet had moeten zijn vernietigdNu moet het hele spectrum van maatregelen bestudeerd worden, aldus Merkel. Voor Duitsland betekent dat dat alle operaties binnen de VN-Veiligheidsraad en het werk van de Organisatie voor een Verbod op Chemische Wapens (OPCW) steun zullen krijgen. 

Duits bondskanselier Angela Merkel. Beeld Wolfgang Kumm/dpa

Assad zelf heeft de aantijgingen aan zijn adres altijd ontkend en houdt vol dat het om leugens van terroristen gaat. Op Twitter waarschuwde hij voor een aanval op zijn troepen, zo meldt persagentschap Belga. "Alle mogelijke operaties zullen enkel tot een verdere destabilisering van de regio bijdragen", zei Assad volgens het Syrisch presidentschap op Twitter. 

NAVO-baas: "Verantwoording afleggen"

NAVO-baas Jens Stoltenberg heeft het gebruik van chemische wapens bij de aanval op de Syrische stad Douma vandaag veroordeeld. "De gesprekken tussen de NAVO-bondgenoten over een respons op de aanval lopen. Het is belangrijk dat de verantwoordelijken ter verantwoording worden geroepen", zei hij in het NAVO-hoofdkwartier, na afloop van zijn ontmoeting met de Slovaakse premier Peter Pellegrini.

Bokkensprongen

Volgens David Criekemans, professor internationale politiek aan de universiteit van Antwerpen, wijst alles erop dat het wel degelijk tot een raketaanval komt. "Trump maakt zulke bokkensprongen dat alles mogelijk is, maar hij heeft zich zo fors uitgesproken dat hij nog moeilijk terug kan zonder gezichtsverlies." Russische bronnen meldden al beweging van Amerikaanse marineschepen in de Perzische Golf.

Dat betekent echter niet dat een Amerikaanse raketaanval voor meteen is. Wat een snelle raketaanval bemoeilijkt, is het gegeven dat de VS niet alleen handelen. "Het is niet eenvoudig om zo'n aanval op te zetten als je met verschillende landen moet samenwerken.” De Franse president Macron had de voorbije dagen al verschillende keren contact met Trump, en zegde zijn steun voor een raketaanval eerder al toe. De Britse premier Theresa May aarzelt nog. Zij vreest de binnenlandse politieke gevolgen als ze in zee gaat met Trump zonder goedkeuring van het parlement.

Bovendien sloeg de Amerikaanse defensieminister James Mattis een mildere toon aan dan zijn president. Hij zei dat de Verenigde Staten nog bezig zijn met onderzoeken wie er precies achter de gifgasaanval zit. "De VS zijn er ook nog niet uit welke doelwitten ze zullen bombarderen", aldus Criekemans. "Ze willen vooral geen doelwitten waarbij Russische troepen geraakt zouden kunnen worden." Ondanks Trumps stoere uitlatingen, zijn de Amerikanen beducht voor een escalatie van het conflict.

De situatie is immers anders dan een jaar geleden, toen de VS na een aanval met zenuwgas al eens raketten op Syrië afvuurden, zegt Criekemans. "Toen had Trump de Russen op voorhand gewaarschuwd, zodat ze hun troepen en materiaal konden weghalen. Dit keer heeft Moskou duidelijk benadrukt dat ze de capaciteit hebben om de Amerikaanse raketten neer te halen."

Rusland wil een aanval op Syrië koste wat het kost vermijden. Volgens de Russische ambassadeur bij de Verenigde Naties, Vasily Nebenzja, is het "vermijden van het gevaar voor een oorlog prioritair". Dat zei de ambassadeur na een vergadering achter gesloten deuren van de Veiligheidsraad omtrent Syrië. Gevraagd of dit een oorlog tussen de VS en Rusland kan zijn, zei de diplomaat "geen enkele mogelijkheid te kunnen uitsluiten".

De "bedreigingen zijn sowieso al een schending van het Charter van de Verenigde Naties", vond Nebenzja. Hij zei te hopen dat er geen "onomkeerbare situatie" zou ontstaan tussen Washington en Moskou, en dat de VS en hun bondgenoten zich hoeden voor "unilaterale acties". 

Nebenzja acht het "ondenkbaar" dat de VS doelwitten in Syrië aanvallen waar Russische troepen zijn ontplooid. Gezien dit feit zou een westerse militaire interventie in Syrië "zeer gevaarlijk" zijn.

Russische marineschepen hebben inmiddels hun basis in de Syrische havenstad Tartous aan de Middellandse Zee alvast verlaten. Dat heeft parlementslid Vladimir Sjamanov gezegd, die voorzitter is van de parlementaire defensiecommissie. Hij voegde eraan toe dat dit "een normale gang van zaken is" wanneer er dreigingen zijn van een aanval.

Eerder vandaag riep Rusland het Westen op "goed na te denken" over bedreigingen aan het adres van Syrië. "We roepen de leden van de internationale gemeenschap op ernstig na te denken over de consequenties van dergelijke beschuldigingen, dreigementen en vooral acties", zei Maria Zakharova, woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. "Niemand heeft de leiders van het Westen de toestemming gegeven om de rol van wereldpolitie op zich te nemen. Onze positie is perfect duidelijk en afgelijnd. We willen geen escalatie."

Zakharova haalt ook aan dat media wereldwijd en westerse regeringen "geen commentaar hebben op de ontdekking van een scheikundig wapenarsenaal in opslagplaatsen van Syrische terroristen". Met "Syrische terroristen" doelt ze net als de regering van Assad op Syrische rebellen. "Tot nu toe kan niemand ons, of de internationale gemeenschap, uitleggen waarom de Syrische regering nood zou hebben gehad aan het gebruik van chemische wapens in een situatie waarbij de strijders in Douma compleet zijn afgeblokt en dat er gesprekken zijn over hun evacuatie", zei Zacharova.

Erdogan noemt Assad opnieuw moordenaar

Wat er zal gebeuren als het ook daadwerkelijk zover komt, kan op dit moment niemand zeggen. Een verdere escalatie dreigt, en de wereld houdt de adem in. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan waarschuwt voor een verdere escalatie. Erdogan verklaarde in Ankara dat hij na een telefoontje met de Amerikaanse president Donald Trump nu ook wil overleggen met zijn Russische collega Vladimir Poetin. Het gaat erom "hoe we dit chemisch bloedbad samen kunnen tegenhouden". Erdogan haalde opnieuw uit naar de Syrische president Bashar al-Assad die hij voor de chemische aanval verantwoordelijk acht en opnieuw een "moordenaar" noemde.

Erdogan hekelt dat "een aantal landen Syrië regelrecht in een zone voor armworstelaars verandert". Aan dit theater, dat in Syrië wordt gespeeld, wordt de wereld aan "de grootste bedreiging van recente tijden" blootgesteld. Turkije steunt in Syrië bepaalde rebellen, Rusland en Iran de regering Assad. Ondanks tegengestelde posities engageert Erdogan zich samen met Poetin en de Iraanse president Hassan Rohani voor een oplossing in Syrië.

"Wie het regime van de moordenaar steunt, begaat een vergissing", zegt Erdogan. "Net zoals het verkeerd is het regime te beschermen, dat met chemische en conventionele wapens de eigen bevolking aanvalt, is het net zo verkeerd om met medewerking van terreurorganisaties Syrië te verdelen. Turkije zal blijven vechten tegen de Koerdische militie YPG in Noord-Syrië en elke 'terrorist' elimineren."

Toch wil NAVO-bondgenoot Turkije volgens Erdogan niet aan de samenwerking met het Westen verzaken, ondanks de samenwerking met Moskou en Teheran. "De betrekkingen die we met landen als Rusland, Iran of China hebben opgebouwd, zijn geen alternatief voor onze relaties met het Westen. Integendeel, ze zijn een supplement".

Lees ook: 'VS bereiden zich voor op aanval Syrië: dit zijn Trumps militaire opties'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.