Zaterdag 08/05/2021

Update

"Russisch invoerverbod zal tot ontslagen leiden"

null Beeld AFP
Beeld AFP

Het Russische invoerverbod komt hard aan bij de Belgische slachthuizen. "Dit is heel hard voor de sector en zal onvermijdelijk tot ontslagen leiden", zegt gedelegeerd bestuurder Thierry Smagghe van Febev, de federatie van slachthuizen en uitsnijderijen. Hij schat dat 500 van de 5.000 arbeidsplaatsen overbodig zullen worden. De federatie van Belgische groenten- en fruitveilingen is dan weer niet pessimistisch, terwijl de zuivelsector vreest voor een zware prijsdruk waar de melkboer het slachtoffer van zal worden.

Er geldt al sinds februari een Russisch embargo op Europees varkensvlees, na enkele gevallen van Afrikaanse varkenspest in Litouwen en Polen. "We dachten tegen september tot een oplossing te komen, maar nu is het invoerverbod bevestigd voor een lange tijd. Onze mensen zullen hun conclusies moeten trekken", zegt Smagghe, die van "economische oorlogsvoering" spreekt.

Technisch werkloos
De slachthuizen zitten al met volle diepvriezers met vlees dat ze niet verkocht krijgen. Bij bedrijven die sterk afhankelijk zijn van Rusland, is een deel van het personeel volgens Smagghe al technisch werkloos. "Sommigen zullen de deuren moeten sluiten. Tot nu toe konden we blijven stockeren, maar als het nog veel langer gaat duren, heeft dat geen enkele zin meer."

Nu is ook de uitvoer van rundvlees naar Rusland verboden geworden. Die uitvoer is veel minder belangrijk voor de Belgische sector, en Smagghe ziet het haalbaar om voor dat vlees andere afzetmarkten te vinden. De uitvoer van varkensvlees naar Rusland is veel groter en dus onmogelijk te vervangen. Het wordt dan ook moeilijk om boeren een correcte prijs te blijven betalen, zegt Smagghe.

"Andere opportuniteiten" in fruitsector
Een ander geluid is er te horen bij het Verbond van Belgische Tuinbouwveilingen. Voor de peren, het belangrijkste exportproduct van de Belgische fruittelers, zijn er "heel wat andere opportuniteiten" in plaats van het invoerverbod.

Algemeen secretaris Philippe Appeltans van VBT reageert vanuit Istanboel in Turkije, waar hij net nu met zijn Europese collega's samenzit om de oogstverwachtingen van de sector te bespreken.

Afwachten
"We wachten nog op een lijst met de verboden producten. We weten uit ervaring dat Rusland met specifieke douanecodes werkt", zegt hij. "Zo mocht Polen (dat al enkele dagen met een Russisch invoerverbod zit, red.) nog steeds tomaten uitvoeren naar Rusland. We wachten dus nog even af."

Maar Appeltans ziet het niet al te negatief in voor de Belgische telers. "Sowieso is er in augustus en september quasi geen export richting Rusland. We hopen dan ook dat er snel een oplossing komt voor het conflict in Oost-Oekraïne, zodat het spierballengerol niet meer nodig is."

België voert in de eerste plaats peren uit naar Rusland. Op Italië na is ons land de grootste perenproducent in Europa en 90 procent van de Belgische peren gaat naar het buitenland. Ondanks het Russische invoerverbod ziet Appeltans "heel wat opportuniteiten" voor de Belgische peren.

Nieuwe markten
De oogst in verschillende Europese landen valt dit jaar immers tegen. "Turkije heeft zelfs 25 procent minder", zegt Appeltans, die opmerkt dat de oogst in België wél iets hoger lag. "We kunnen dus focussen op nieuwe markten." Op de prijsvorming zal het Russische invoerverbod volgens Appeltans geen effect hebben.

De telers putten ook hoop uit wat in Polen is gebeurd na het Russisch invoerverbod op sommige soorten groenten en fruit dat vorige week van kracht werd. "Ik sprak met een Poolse collega over die situatie. Sinds het Russische invoerverbod is de binnenlandse vraag er vier keer groter geworden. Hij is helemaal uitverkocht", zegt Appeltans

Indirecte gevolgen voor zuivelmarkt
De Belgische zuivelsector vreest tot slot dat het invoerverbod voor een zware prijsdruk zal zorgen op de Europese markt. De bedrijven dreigen daardoor minder opbrengsten te boeken, waar de melkboer slachtoffer van zal worden. Dat zegt Renaat Debergh van de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ).

Belgische zuivelbedrijven voerden vorig jaar voor 20 miljoen euro uit naar Rusland. "Het is niet onze belangrijkste afzetmarkt", zegt Debergh. "Er is voor 500 miljoen euro uitgevoerd en Rusland was pas onze vierde uitvoermarkt." Jobs zijn niet meteen bedreigd, maar de sector vreest wel de indirecte gevolgen van de importban.

Een derde van de kaas en een ruim vierde van de boter uit Europa ging naar Rusland, weet Debergh. Als de Russische afzetmarkt verdwijnt, dreigt een zware prijsdruk. Bovendien vallen de Europese melkquota volgend jaar weg. "Rusland was een groeimarkt waarop we onze hoop hadden gesteld", zegt Debergh. "We hopen dan ook op een oplossing voor het conflict in Oekraïne."

null Beeld ANP
Beeld ANP

Ook automobielsector en scheepsbouw geviseerd
Russische eerste minister Dmitri Medvedev is van plan om "in meerdere sectoren protectionistische maatregelen te nemen", als reactie op de sancties die het westen heeft ingesteld. Onder meer de automobielsector en de scheepsbouw worden daarbij geviseerd.

"We staan op het punt protectionistische maatregelen in te stellen in de vliegtuigbouw-, scheepsbouw-, automobielsector en in andere sectoren", stelde Medvedev bij een bijeenkomst van de Russische regering. "We gaan dat doen op een bedachtzame manier", klonk het nog.

"De regering is zich volledig bewust van de belangrijke samenwerkingsverbanden die in deze sectoren tot stand zijn gekomen. We zijn ons ook goed bewust van de capaciteiten van ons land", zei de premier verder.

Boerenbond vraagt maatregelen om boeren te beschermen
Boerenbond is een reeks maatregelen aan het oplijsten die de Europese, federale en Vlaamse overheid kunnen nemen om de landbouwers te helpen. Dat zegt Georges Van Keerberghen van de landbouworganisatie. Hij betreurt dat "de landbouw het kind van de rekening wordt".

Boerenbond en andere Europese landbouworganisaties hebben morgen een afspraak met de Europese Commissie. Ze zullen er pleiten voor steun aan de sector. In de eerste plaats wordt naar Europa gekeken, zegt Van Keerberghen, want lidstaten mogen de sector maar ondersteunen als Europa akkoord gaat. Boerenbond rekent op dat vlak op soepelheid.

De federale regering kan fiscale en sociale maatregelen treffen en de Vlaamse regering zou onder meer promotionele inspanningen kunnen leveren. In Polen kende de appelverkoop een opstoot na een Russisch importverbod. "Maar in Polen is men wellicht iets nationalistischer", zegt Van Keerberghen. "Bovendien kan je dat met één product makkelijker voor mekaar krijgen dan met alle producten."

Boerenbond vreest vooral voor de prijsdruk die zal ontstaan door het wegvallen van de uitvoer naar Rusland. Landbouwers kunnen ook niet zomaar hun strategie omgooien, zegt Van Keerberghen. "We hadden hier geen plannen voor klaarliggen."

Schauvliege wil snel samenzitten met Europese collega's
Vlaams minister van Landbouw Joke Schauvliege (CD&V) wil snel met haar Europese collega's samenzitten om te bekijken welke ingrepen mogelijk zijn na het Russische invoerverbod op landbouwproducten. Samen met minister-president Geert Bourgeois (N-VA- plant ze ook overleg met de sector. Mogelijke steun aan de getroffen bedrijven kan echter enkel mits Europees groen licht, luidt het op haar kabinet.

Bourgeois wil samen met Schauvliege, het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing en Flanders Investment and Trade nagaan "hoe we de kwaliteitsvolle producten van onze Vlaamse landbouw- en veeteeltsector op andere afzetmarkten aan de man kunnen brengen". Volgens de woordvoerder van Schauvliege is alvast overleg gepland op haar kabinet op 19 augustus.

Volgens cijfers van Schauvliege bedroeg de totale Belgische agro-uitvoer naar Rusland vorig jaar 612 miljoen euro. Tuinbouwproducten maken zowat een derde uit, gevolgd door akkerbouw (142 miljoen euro) en dierlijke producten (115 miljoen euro). Agro-industriële producten waren goed voor 68 miljoen euro uitvoer naar Rusland, andere agroproducten beliepen nog 86 miljoen euro.

Ook voerde België vorig jaar nog voor 50 miljoen euro tabak, voor 31,5 miljoen euro banketbakkerswerk en voor 25,5 miljoen euro afgeleide cacaoproducten naar Rusland uit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234