Donderdag 11/08/2022

ReportageDubai

Russen nemen sinds de oorlog hun toevlucht tot Dubai: ‘De prijzen in Moskou, onbetaalbaar!’

null Beeld AP
Beeld AP

Vermogende Russen nemen sinds de oorlog in Oekraïne en de sancties hun toevlucht tot Dubai. Het ministaatje rolt de rode loper uit. Maar ook minder rijke Russen trekken erheen. ‘De prijzen in Moskou, onbetaalbaar!’

Jenne Jan Holtland

“Vier, drie, twee, een.” Bezoekers tellen af, links en rechts worden telefoons omhooggehouden en filmpjes gemaakt. In het Russische paviljoen van de Wereldtentoonstelling in Dubai vergaapt iedereen zich aan een enorm brein dat open en dicht schuift, een technisch hoogstandje. De muziek doet niet onder voor die van een actiefilm.

“Heel spectaculair”, knikt Daria (34) uit Wit-Rusland. “En toch voel ik er niets bij.” Met haar man en dochtertje loopt ze al dagen rond op het drukbezochte Expo2020, waar 192 landen zich aan de wereld presenteren. Daria (“geen achternaam, mijn regering leest mee”) maakte overal foto’s, behalve hier bij het Russische paviljoen. “Ik wil laten zien dat ik dit niet steun.” Andere bezoekers hebben er minder moeite mee en poseren in de cadeauwinkel in poloshirts en petjes met de opdruk Team Putin. Het boekje bij de tentoonstelling, voor de invasie verschenen, leest als een omineuze waarschuwing: “De Russische creativiteit kent geen grenzen.”

Haast grenzeloos is ook de aantrekkingskracht die Dubai momenteel uitoefent op iedereen met een Russisch paspoort. Veel Russen proberen sinds de invasie in Oekraïne hun miljoenenvermogens onder te brengen in het belastingparadijs dat deel uitmaakt van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE).

Roman Abramovitsj

Het gaat vooral om magnaten en oligarchen wier vermogens in het Westen bevroren dreigden te worden. Op het socialmedia-account FlightRadar24 was de voorbije weken te zien hoe meerdere Russische privévliegtuigen naar Dubai vlogen. Een in het oog springend voorbeeld is multimiljardair Roman Abramovitsj, oud-eigenaar van voetbalclub Chelsea en vertrouweling van president Poetin. Hij werd gespot bij het peperdure, palmvormige schiereiland Palm Jumeirah, mogelijk omdat hij er zich een villa wil aanschaffen.

De Russische aanwezigheid is overigens niet nieuw: volgens The New York Times stonden 76 villa’s aan het begin van de oorlog al op naam van Poetin-loyalisten, onder wie de eigenaar van een staatsoliebedrijf en een aantal prominente parlementsleden.

Dat de rode loper nu wordt uitgerold, mag exemplarisch heten voor de schuivende verhoudingen in het Midden-Oosten. Waar de regering onder leiding van de 61-jarige sjeik Mohammed bin Zayed bin Sultan al Nahyan voorheen op Washington leunde (en bijvoorbeeld aan Amerikaanse zijde meevocht in Afghanistan), wedt men nu niet langer op één paard. Neutraliteit is het nieuwe motto.

In de VN-Veiligheidsraad, waar ze een tijdelijke zetel hebben, weigerden de Emiraten de invasie van Poetin te veroordelen; ze onthielden zich van stemming. Met hetzelfde gemak ontving Bin Zayed onlangs de Syrische president Bashar al-Assad, in het Westen verguisd als oorlogsmisdadiger, in Rusland gevierd als bondgenoot. Het was Assads eerste staatsbezoek aan een Arabisch land sinds het begin van de Syrische burgeroorlog. In een recent artikel schrijft de Emirati politicoloog Abdulkhaleq Abdulla dat de Emiraten en de VS de zwaarste crisis in hun bilaterale betrekkingen in vijftig jaar meemaken.

Volgens schattingen leven er zo’n 40.000 Russen in Dubai, op een bevolking van 3,3 miljoen. In de metro, de hotellobby’s, onder de parasols aan de luxueuze stranden, overal is naast Japans, Punjabi en Bengaals ook Russisch te horen. Lang niet altijd gaat het om zakenlieden; sommigen zijn op vakantie, anderen sloegen op de vlucht voor de naderende oorlog. Wat ze gemeen hebben, is dat ze geen van allen met hun achternaam in de krant willen. Te gevaarlijk. Bang voor represailles als hun identiteit bekend wordt.

‘Ik voel me hier vrijer dan in West-Europa’

Zo ook de Wit-Russische Daria en haar gezin. Na het uitbreken van de oorlog dacht ze: hier in Minsk voel ik me niet veilig. Een dag later zaten ze in het vliegtuig, enkele reis Perzische Golf. Ze kozen voor Dubai omdat ze een gratis toeristenvisum voor negentig dagen konden krijgen. Haar man Aleksej (36) werkt op afstand voor een marketingbedrijf en is in zijn nopjes met zijn nieuwe thuisstad. “Ik voel me hier vrijer dan in West-Europa. Een huis kopen schijnt ook makkelijk te zijn, zonder al te veel papierwerk.”

En inderdaad, weinig plekken ter wereld zijn zo nadrukkelijk open for business. Alles in Dubai is te koop. Wie 20.000 euro investeert (of een bedrijf begint met dat startkapitaal), maakt al aanspraak op een verblijfsvergunning. Koop je een huis ter waarde van 1,2 miljoen of meer, dan wordt dat een ‘gouden visum’ voor vijf jaar.

Bij makelaarskantoor Espace Real Estate, gevestigd in een van de wolkenkrabbers bij het water, rinkelt de telefoon onophoudelijk. “Sinds het bliksembezoek van Abramovitsj gaat het hard”, zegt de Britse makelaar Danny Abraham (36). Hij kent een collega die zijn eigen woning voor 1,4 miljoen euro van de hand deed aan een Russisch gezin, 10 procent boven de vraagprijs. “Ze wilden er gelijk in, zonder verbouwingen of ander gedoe.”

Betalen via een omweg

En de herkomst van het geld? Abraham knikt, daar is iets op gevonden. Sinds maart vorig jaar laten de Emiraten controles uitvoeren bij de aanschaf van vastgoed. “Er werd hier altijd veel geld witgewassen, maar nu probeert Dubai schoon schip te maken.” Op zijn telefoon laat hij een formulier van twee pagina’s zien waarop klanten moeten invullen waar hun geld vandaan komt. Vervolgens gaat zijn accountant na of de koper op internationale terreur- of sanctielijsten voorkomt.

Het gaat daarbij niet om de recente Europese of Amerikaanse sancties, maar alleen om die op het niveau van het Internationaal Monetair Fonds en de VN. Of het daarbij zal blijven, is de vraag: de Financial Action Task Force, een onafhankelijke waakhond, plaatste de Emiraten vorige maand op de ‘grijze lijst’ omdat de regering te weinig zou doen tegen witwassen.

Het pretpark Global Village in Dubai bestaat uit nagebouwde trekpleisters uit 75 landen, waaronder de Basiliuskathedraal op het Rode Plein in Moskou. Beeld Nick Hannes
Het pretpark Global Village in Dubai bestaat uit nagebouwde trekpleisters uit 75 landen, waaronder de Basiliuskathedraal op het Rode Plein in Moskou.Beeld Nick Hannes

Nu reguliere overboekingen door het afgrendelen van het internationale Swift-betalingssysteem niet langer werken, gebruiken vermogende Russen vaak een omweg. Ze betalen met cryptomunten, contanten, goud of via een reeks tussenbedrijfjes. Makelaars melden een explosieve stijging van de vraag. Lucas (“geen achternaam”), een 29-jarige Fransman werkzaam in de kunstsector, vertelt dat zijn huurwoning onlangs onaangekondigd is overgenomen door het door een Russin opgerichte makelaarskantoor Datsja. Of hij er kan blijven wonen, weet hij niet.

Vraag je gewone Emirati burgers naar de instroom, dan ontstaat er onmiddellijk spraakverwarring. In het strak geleide staatje is eigenlijk maar één mening voorhanden, en dat is die van de regering. Na enig aandringen wil een Arabische zakenman op voorwaarde van anonimiteit kwijt dat de oorlog een Europees probleem is. “Daar staan wij buiten. Dat is een zaak tussen Poetin en de NAVO.”

Pogingen om een kijkje te nemen bij de ‘Palm’ (vraagprijs voor een optrekje: 5 à 6 miljoen euro) lopen op niets uit. Voor iedere straat staat een slagboom met een hokje en een vriendelijke bewaker uit Kenia of Oeganda. Hoofden worden geschud. “Dit is privéterrein.”

‘Mijn man zegt nu: blijf maar daar’

Verderop in de stad is de 55-jarige Olga iedere dag te vinden op hetzelfde plekje aan hetzelfde strand. Toen ze in januari naar Dubai vloog, dacht ze dat ze gewoon op vakantie ging. Nu durft ze niet meer terug te gaan. “De prijzen in Moskou! Onbetaalbaar. Mijn man zegt nu: blijf maar daar, maar ik weet het niet. Wat denk jij, wat moet ik doen?”

Ze steekt een sigaret op, een orthodox kruisje bungelend om haar nek. “In 2019, een jaar voordat mijn moeder stierf, zei ze: Olga lieverd, er komt oorlog, ik voel het. Nu krijgt ze gelijk. Kijk, mijn handen trillen ervan. Ik bid iedere ochtend dat het vechten stopt. Alleen God kan ons redden.”

Reizigers als Olga hebben niet de luxe van een miljoenenrekening. Bij hen is er vooral verwarring en onzekerheid. Hetzelfde geldt voor Sergej en Aleks, twintigers die te bang zijn om hun echte voornamen te geven. In Moskou werkten ze voor een advocatenkantoor. Na het uitbreken van de oorlog ontstond het gerucht dat Poetin de staat van beleg zou afkondigen. Alle jongemannen zouden naar het front worden geroepen.

Sergej en Aleks wilden niet vechten en namen het eerste vliegtuig naar Dubai, waar ze hun werk voorlopig voortzetten. “Hier steken ze hun oliedollars tenminste in goede infrastructuur! Daar kan Rusland wat van leren.”

Of neem Djamila (niet haar echte naam), geboren in Siberië maar al tien jaar in de Emiraten. Ze bekeerde zich tot de islam en nam na haar huwelijk met een Indiër een moslimnaam aan. Volledig gesluierd doet ze haar verhaal in een groot winkelcentrum. Haar dochters – vloeiend in Hindi, Engels en Russisch – zijn uithangborden van de globalisering.

De oorlog voelt dichtbij. Djamila’s 68-jarige moeder is voor een vakantie overgekomen en met haar de propaganda van de Russische staats-tv. “Het klopt niet dat onze mannen op soldaten schieten, dat doen de Oekraïense fascisten in Marioepol”, zegt ze. “De fascisten staan niet toe dat er humanitaire corridors komen.”

Djamila luistert met een gepijnigd gezicht. Zachtjes: “Mijn moeder is van een andere generatie, ik wil geen ruzie met haar maken. Maar soms weet ik het ook niet. Ik lees verschillende media, hoe moet ik bepalen wat waar is en wat niet?” Ze is opgelucht dat de Emiraten niet aan de sancties meedoen. “Voor je het weet is er geen directe verbinding Moskou-Dubai meer en kan mijn moeder ons niet meer bezoeken.” Aan het tafeltje ernaast beginnen haar dochters te dreinen. Het is tijd om naar huis te gaan.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234