Maandag 18/11/2019

Verenigde Staten

"Russen hebben zelfs Pokémon Go gebruikt in poging Amerikaanse verkiezingen te beïnvloeden"

Op de Tumblr-pagina werden spelers aangezet Pokémon Go te spelen op locaties waar politiegeweld had plaatsgevonden. Beeld rv

Een Russische campagne om de Amerikaanse presidentsverkiezingen te beïnvloeden heeft vorig jaar niet alleen sociale media als Facebook en Twitter gebruikt, maar ook platformen als YouTube, Tumblr, en zelfs het populaire spel Pokémon Go. Dat schrijft CNN na eigen onderzoek.

Alles draait rond de groep 'Don't Shoot Us', een schimmige campagnegroep die zich voordoet als een onderdeel van de Black Lives Matter-beweging en opkomt voor de rechten van zwarten in de VS. In werkelijkheid is 'Don't Shoot Us' niet meer dan een "breed virtueel ecosysteem waar polariserende politieke boodschappen werden verspreid over verschillende platformen, gecreëerd door Russen".

De 'Don't Shoot Us'-campagne zou zijn opgezet door een aan het Kremlin gerelateerde 'troll-farm', Internet Research Agency. Via verschillende sociale media-accounts zette de campagne incidenten in de verf waarbij zwarte Amerikanen het slachtoffer werden van politiegeweld.

De Facebook-, Twitter- en Instagrampagina van 'Don't Shoot Us' zijn opgeschort terwijl er een onderzoek naar de groep loopt. Maar de Tumblr- en YouTubepagina bestaan wel nog, met op die laatste meer dan 200 video's over politiegeweld in de VS. Alle video's zijn gepost tussen mei en december 2016, pal in de campagne voor de presidentsverkiezingen van november.

Donotshoot.us

Alle YouTube-video's linken bovendien verder naar de website donotshoot.us, die in maart 2016 is geregistreerd door een zekere Clerk York in Illinois. Maar in heel Illinois is nergens een spoor van die Clerk York terug te vinden, zo onderzocht CNN. Op het adres dat bij de registratie werd opgegeven, is enkel een shoppingcentrum gelegen.

Op de website worden lezers bovendien doorverwezen naar een Tumblr-pagina, waarop een Pokémon Go-wedstrijd te vinden is. Spelers van het virtual reality-spel werden daarbij aangezet Pokémon-figuurtjes te vinden nabij locaties waar in het verleden politiegeweld had plaatsgevonden. Als naam van de figuurtjes werd gesuggereerd de naam van het slachtoffer van dat geweld te gebruiken.

Wie een screenshot nam van zijn zoektocht en die mailde naar stoppolicebrutalityds@gmail.com, maakte volgens een post op de Tumblr-pagina bovendien kans op Amazon-cadeaubonnen.

Raciale spanningen oppoken

Het is niet geweten of Pokémon Go-spelers ook effectief hebben deelgenomen aan de wedstrijd, en of er ooit cadeaubonnen zijn uitgedeeld. Het is volgens CNN onduidelijk wat de concrete bedoeling van het spel was, maar te verwachten is dat het er om draaide mensen te herinneren aan het politiegeweld, proberen aan te tonen dat dat geweld ook bij hen in de buurt plaatsvond en zo de raciale spanningen in de VS op te poken.

Niantic, de makers van Pokémon Go, was niet op de hoogte dat haar spel gebruikt werd in een politieke campagne, en zegt de zaak te zullen onderzoeken. De Tumblr-pagina post op dit moment niet meer over de VS, wel over pro-Palestijne campagnes.

Beeld getty

Protestmarsen

Dat 'Don't Shoot Us' helemaal geen Amerikaanse campagne is, werd ook duidelijk toen de groep effectief protesten probeerde te organiseren en lokale journalisten begon aan te spreken. Zo organiseerde de campagne in juli 2016 een protestmars in de staat Minnesota, een dag nadat daar een zwarte man was neergeschoten door de politie.

Toen lokale activisten de organisatoren achter het Facebook-event probeerden te contacteren, kregen ze een antwoord dat de groep zelf niet in Minnesota actief was, maar in de toekomst er wel een "lokale afdeling" zou openen. Ook de Green Party, die uitgebreide contacten heeft in de Black Lives Matter-beweging, kende 'Don't Shoot Us' niet.

Een maand eerder had Brandon Weigel, lokaal journalist bij de Baltimore City Paper, al een mail gekregen van het gmail-adres dat aan de Pokémon Go-campagne is verbonden. In de mail wees de auteur Weigel op een lokaal protest aan de rechtbank tegen politiegeweld. "Wij kennen zowat alle activisten en actiegroepen in Baltimore, dus het was bijzonder vreemd ineens een mail te krijgen van een onbekende groep die een protestmars wilde houden", zegt Weigel.

Russische metadata

Vanop hetzelfde mailadres gaf een zekere 'Daniel Reed' bovendien een schriftelijk interview aan de International Press Foundation, een ondertussen stopgezette website voor studenten journalistiek. Reef gaf zijn antwoorden door via een Word-document, dat in het Engels was opgesteld.

De metadata achter het Word-document zijn echter niet in het Engels opgesteld, achterhaalde CNN. Wel bevat het Russische termen zoals het Russische woord voor 'naam'. Dat wijst er op dat het document is opgesteld op een computer met Russisch als hoofdtaal.

Op 1 november zullen toplui van Facebook, Twitter en Alphabet, het moederbedrijf boven Google en YouTube, getuigen voor het Amerikaanse Congres en duidelijkheid verschaffen over hun interne onderzoeken naar mogelijke Russische inmening in de Amerikaanse presidentscampagna. Tot dan weigeren de bedrijven commentaar te geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234