Zaterdag 08/05/2021

Rusland zet Belgische boeren op droog zaad

Rusland verbiedt een jaar lang de import van fruit, groenten, vlees, vis en zuivel uit de EU. De Belgische agro-industrie exporteert jaarlijks voor 612 miljoen euro naar Rusland. 'Dit zal ongetwijfeld tot ontslagen leiden.'

Het Russische importverbod slaat in als een bom in de Belgische agro-industrie. In de hele sector is het alle hens aan dek. Er wordt gevreesd voor overaanbod, prijsdalingen en jobverlies. En dat is niet onlogisch. De totale agro-uitvoer naar Rusland vanuit België nam de voorbije jaren toe tot 612 miljoen euro.

Ruim 500 miljoen euro daarvan zou door de sancties verdampen. De lijst met in de ban geslagen producten is exhaustief. Van peren over varkensvlees tot boter en tomaten. Voor haast alle producten die vallen onder de noemer fruit, groenten, vlees, gevogelte en zuivel geldt voortaan een uitvoerverbod.

Vlaams minister van Landbouw Joke Schauvliege (CD&V) had gisteren alvast contact met de sectorvertegenwoordigers. "Onze diensten zijn aan het bekijken of er mogelijkheden liggen in andere exportlanden." Bovendien wil ze snel samenzitten met haar Europese collega's. "Het is zaak kort op de bal te spelen met de EU. Die heeft een aantal instrumenten in handen zoals de mogelijkheid om voor compensaties te zorgen." Op 18 augustus is verder overleg gepland met de sector.

Het Federaal Agentschap voor de Voedselveiligheid (FAVV) heeft de sectoren alvast laten weten dat niet langer exportcertificaten worden uitgereikt voor Rusland. Vanaf 7 augustus gaan de grenzen tussen Rusland en de Europese Unie definitief toe. Alle aangehaalde voedselproducten uit de EU mogen vanaf dan een jaar het land niet meer binnen. De voedingsproducten, die onder het invoerverbod vallen, vertegenwoordigen 3,6 procent van de Belgische uitvoer.

Land- en tuinbouw

Export: €230 miljoen (5 procent van de totale uitvoer)

Tewerkstelling: 7.570

De fruit- en groentensector is het hards getroffen. Zij voert jaarlijks voor ruim 230 miljoen euro uit naar Rusland. Een bedrag dat overeenkomt met vijf procent van de totale export, of tientallen vrachtwagens die vanuit ons land met groenten en fruit naar Rusland vertrekken. Zo zijn er ook momenteel trucks onderweg naar het land. Of zij de grens nog over geraken valt echter af te wachten.

Vooral de perentelers zien de bui hangen. Peren, en dan vooral de Conference-soort, zijn met ruim 90.000 ton (ter waarde van 84,6 miljoen euro) het voornaamste uitvoerproduct naar Rusland. Dat komt overeen met ruim de helft van alle Belgische peren. Daarna volgen appelen, goed voor 20.500 ton of 15,7 miljoen euro. Wat groenten betreft zijn tomaten, wortelen, rapen en paprika de grootste exportproducten. Zij zijn in totaal goed voor een waarde van 9 miljoen euro.

Officieel maakt het Verbond van Belgische Tuinbouwveilingen zich niet al te veel zorgen. "In augustus en september is er sowieso geen export van peren en appels naar Rusland", zegt secretaris Philippe Appeltans. "Daarnaast verwachten we volgend seizoen een aanzienlijk kleinere oogst in Zuid-Europa en Turkije. Dat biedt opportuniteiten."

Bij de fruittelers en veilingen zelf klinkt echter een ander geluid. "Ik deel de optimistische visie niet en vrees voor flinke problemen", vertelt een bron uit het veilingwezen. Een grote fruitexporteur stelt het zo: "Dit is een harde dobber. Dagelijks rijden er zes vrachtwagens van ons naar Rusland. Bovendien zitten we met een extreem grote oogst. Het is alle hens aan dek. De overheid moet iets doen om dit op te lossen."

De boerenbond vraagt daarom maatregelen om de boeren te beschermen. "De landbouw dreigt het kind van de rekening te worden", zegt Georges Van Keerberghen van de organisatie. Een stelling die in de sector gehoor krijgt. "Als fruit en groenten moet opdraaien voor het sanctiebeleid van de EU, dan mag de EU ook wel solidair zijn met de sector", luidt het.

Van Keerberghen ziet ook een rol voor de federale en Vlaamse overheid. 'De federale regering kan fiscale en sociale maatregelen treffen en de Vlaamse regering zou onder meer promotie kunnen maken."

Welke impact het embargo op de tewerkstelling heeft, valt af te wachten. In de landbouw werken volgens de Boerenbond zo'n 1.570 mensen. In de tuinbouw gaat het om 6.000 banen. In het plukseizoen, van augustus tot september, komen daar nog eens een 12.000 tal fruitplukkers bij.

Vlees en vis

Export (vlees): €53,3 miljoen

Tewerkstelling: 5.000

De vleesindustrie is de tweede grootste voedselsector die klappen krijgt. Ons land voert vooral varkensvlees uit naar Rusland, 27.731 ton om precies te zijn. Dat is goed voor een 53,5 miljoen euro. Sinds februari is de export echter volledig stilgevallen. Rusland heeft toen beslist een embargo in te stellen op Europees varkensvlees, na enkele gevallen van varkenspest in Litouwen en Polen. Nu komen daar dus ook gevogelte en rundvlees bij. Vooral de uitvoer van kippenvlees valt niet te onderschatten. Die is goed voor net geen 10 ton of omgerekend 6,4 miljoen euro. De export van rundvlees is minder belangrijk voor de Belgische vleessector. Alternatieve afzetmarkten zouden voor die vleescategorie relatief eenvoudig te vinden zijn.

Door de al geldende boycot en de nieuwe bijkomende maatregelen, maakt de sector zich evenwel grote zorgen over de almaar uitdijende stock. "De slachthuizen zitten al met volle diepvriezers met vlees dat ze niet verkocht krijgen", zegt Thierry Smagghe van Febev, de federatie van slachthuizen en uitsnijderijen. "Bij bedrijven die sterk afhankelijk zijn van Rusland, is een deel van het personeel volgens Smagghe al technisch werkloos. Hij schat dat 500 van de 5.000 arbeidsplaatsen op de tocht staan. "Sommigen zullen de deuren moeten sluiten. Tot nu toe konden we blijven stockeren, maar als het nog veel langer gaat duren, heeft dat geen enkele zin meer. Dit is heel hard voor de sector en zal onvermijdelijk tot ontslagen leiden."

De directeur van een Oost-Vlaams vleesbedrijf, dat bijna 15 procent van zijn omzet haalt uit de export naar Rusland, bevestigt: "Wij werken al met tien procent minder mensen dan begin dit jaar."

Alternatieven afzetmarkten zoeken lijkt bovendien moeilijk. "Een mark als Rusland vervang je niet in een-twee-drie", zegt de vleesdirecteur. "Al is er kleine hoop: nu de hele agrosector lijdt en Duitsland panikeert, komt Europa hopelijk wel in beweging."

Ook de visserij wordt getroffen door het embargo. De precieze impact op de sector was gisteren nog niet bekend.

Zuivel

Export: €20 miljoen

Tewerkstelling: 14.200

De zuivelindustrie is het meest bezorgd om de prijsdruk die het invoerverbod met zich mee brengt. "Dat indirecte gevolg van de boycot zal nefast zijn voor ons land", stelt Renaat Debergh van de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ). "Europa is een zeer belangrijke exporteur van boter en kaas naar Rusland. Van alle kaas die EU-landen uitvoeren, gaat 1 kilogram op de 3 naar Rusland en voor boter is dat 1 op de 4. Dat betekent dat de kaasmarkt eenderde van zijn uitvoer gaat verliezen."

Het betekent dat een groot volume kaas geen afzetmarkt meer vindt, wat de prijs zou doen dalen. Volgens de sector kan dat dan weer effect hebben op de melkprijs. In die mate dat ook de prijs bij de boer lager wordt. "De Europese zuivelmarkt is nu al een markt waar het evenwicht tussen vraag en aanbod fragiel is", zegt Eddy Leloup van Milcobel. Bovendien vallen de Europese melkquota volgend jaar weg. "Rusland was een groeimarkt waarop we onze hoop hadden gesteld", zegt Debergh. Hij vreest dat de ongerustheid in de sector dit najaar al zal toenemen. "De prijsdruk zal dan zeer voelbaar zijn."

Rechtstreeks dreigen Belgische zuivelbedrijven om en bij de 20 miljoen euro te verliezen door de uitvoerban. Rusland is de vierde belangrijkste afzetmarkt voor Belgische zuivelproducten. De totale export van kaas en boter bedraagt respectievelijk 3 en 2,8 miljoen euro. De uitvoer van andere zuivelbereidingen is goed voor 9,2 miljoen euro. Al schommelt dat bedrag sterk van jaar tot jaar. Niet op de lijst van verboden producten maar wel een belangrijk product is mager melkpoeder. Daarvan wordt zo'n 6.800 ton uitgevoerd, goed voor bijna 18,5 miljoen euro. De grootste exporteurs naar Rusland zijn volgens de BCZ Milcobel, Campina en Glacio.

Voor banenverlies wordt in eerste instantie niet gevreesd. Wel is de sector bezorgd om de prijsdruk die het invoerverbod met zich mee brengt. "Alles moet gedaan worden om deze boycot terug te draaien", stelt Debergh. In de zuivelindustrie zijn rechtstreeks 5.700 mensen werkzaam. Ruim 8.500 melkveehouders worden onrechtstreeks getroffen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234