Zondag 20/09/2020

Veiligheidstop

Rusland tegen de rest: nieuwe Koude Oorlog in de maak?

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry en zijn Russische collega Sergei Lavrov, dit weekend in München.Beeld afp

Spanningen met Rusland, weinig hoop voor Aleppo en een verdeeld Europa: dat is de oogst van de internationale veiligheidsconferentie die afgelopen weekend plaatsvond in München.

De Russische premier Dmitri Medvedev beschreef Oost-Westrelaties als een nieuwe Koude Oorlog. De Amerikaanse senator John McCain vuurde terug dat Rusland zich in Syrië bezondigt aan "diplomatie in dienst van militaire agressie".

NAVO-secretaris-generaal Stoltenberg zei in München dat het Westen geen nieuwe Koude Oorlog wil. "Maar Rusland destabiliseert de Europese veiligheidsorde en ons antwoord moet ferm zijn." De enige optimistische noot kwam van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry, die kansen ziet voor een gevechtspauze in Syrië en voor onderhandelingen over een politieke oplossing.

"De Verenigde Staten begrijpen de quasi existentiële aard van deze bedreiging voor het politieke leven en het sociale weefsel in Europa", zo zei Kerry. "Daarom nemen wij deel aan een NAVO-missie om de belangrijkste migratieroute te sluiten en gaan we ook op andere manieren samenwerken om een einde te maken aan deze golf, die de Europese eenheid kan bedreigen."

Instinct om te moorden

Kerry verwees naar de Navo-missie die ontplooid zal worden om te helpen in de strijd tegen de mensensmokkelaars die dagelijks duizenden vluchtelingen vanuit Turkije de oversteek laten maken naar Griekenland. Deze week schaarden de ministers van Defensie van de Navo zich achter de missie op voorstel van Turkije en Duitsland.

Verder riep Kerry Rusland op om de aanvallen op "legitieme oppositiegroepen" in Syrië te stoppen, om er zo voor te zorgen dat het akkoord over het stopzetten van het geweld nageleefd kan worden. "Het is essentieel dat Rusland van doelwitten verandert in Syrië", besloot Kerry.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov was veel pessimistischer met de stelling dat het net gesloten akkoord over Syrië "49 procent" kans van slagen heeft. Hij verweet de Syrische oppositie "onverantwoord gedrag" door "voorwaarden vooraf" te stellen aan de onderhandelingen. De Franse premier Valls eiste dat de "Russische bombardementen op burgers stoppen"; premier Medvedev ontkende ronduit dat dit gebeurt.

Medvedev en Lavrov schetsten een apocalyptisch beeld waarin Europa onder de voet wordt gelopen door "honderdduizenden extremisten", Schengen instort, en Syrië in een permanente grondoorlog kan belanden. "De kern van de IS-ideologie is het instinct om te moorden, het is een strijd om de beschaving, het is wij of zij." Hun alternatief: samenwerking met Rusland en de sancties opheffen. Medvedev: "De economische schade in het Westen - is dat het waard? Zijn onze meningsverschillen zo diepgaand?"

Hete oorlog

De sancties zijn gerelateerd aan de uitvoering van het Minsk II Akkoord dat een jaar geleden werd gesloten om de wapens te laten zwijgen in Oekraïne. Kerry onderstreepte dat de sancties niet worden opgeheven zolang Rusland dat akkoord niet volledig uitvoert. Maar Europa is verdeelder en Medvedev en Lavrov poogden het door kanselier Merkel en president Obama gedragen sanctiebeleid te ondergraven. Zij vinden de Duitse industriële lobby (waarmee Medvedev ook een ontmoeting had) aan hun zijde, en ook Merkels sociaal-democratische coalitiegenoten twijfelen aan de sancties, net als sommige EU-lidstaten, Italië voorop.

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Steinmeier zei Medvedevs Koude Oorlog-uitspraak begrepen te hebben als "oproep om te voorkomen dat het zover komt" - een indicatie dat het sanctiedebat zal oplaaien. Daartegenover stonden verhitte pleidooien van de Oekraïense president Porosjenko en de Litouwse president Dalia Grybauskaite. Zij zei geen Koude Oorlog te zien, maar een hete. "Rusland doet aan openlijke militaire agressie in Oekraïne, in Syrië. Er is niets kouds aan."

De Franse premier Valls had weinig goede woorden voor Merkels vluchtelingenbeleid. "We kunnen niet alle vluchtelingen uit Syrië, Irak of Afrika hier opvangen." Duitse sprekers uitten hun blijdschap over de nieuwe NAVO-missie in de Egeïsche Zee en Merkels belangrijkste adviseur Peter Altmeier stelde dat Turkije "wat betreft de opvang van vluchtelingen een veilig land is". De Fransen zijn veel sceptischer over de NAVO-missie en over het grote vertrouwen dat de Duitsers stellen in Turkse hulp in de vluchtelingencrisis.

Europa op kruispunt

Ook de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Paolo Gentiloni waarschuwde dat de vluchtelingencrisis een probleem is van lange duur. "Als we ons publiek anders doen geloven, zullen ze ons dat later kwalijk nemen. Het grote probleem van Europa is dat nationale belangen de boventoon voeren. Dat is begrijpelijk, maar op de middellange termijn gevaarlijk."

Valls waarschuwde dat Europa het risico loopt ten onder te gaan. "Europa staat op een kruispunt. Europa kan verdwijnen. We moeten een antwoord vinden op de economische en veiligheidsuitdagingen waarmee we worden geconfronteerd. Als we niet met daden komen en alleen woorden zal dat het einde betekenen van het Europese project. Het zal stukslaan op de opkomende golf van populisme."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234