Zondag 16/05/2021

Religie

Rusland stuurt relieken heilige 155 dagen op 'buitenaardse processie'

Een Russisch-orthodoxe priester zegent een raket op de lanceerbasis van Baikonoer in Kazachstan. Beeld REUTERS
Een Russisch-orthodoxe priester zegent een raket op de lanceerbasis van Baikonoer in Kazachstan.Beeld REUTERS

Ooit riep de Russische kosmonaut Yuri Gagarin, de eerste mens in de ruimte, bij zijn terugkeer op aarde dat hij "keek en keek, maar God niet had gezien". Nu lijken de Russen religie en ruimtevaart steeds meer aan elkaar te verbinden. In de eerstvolgende Sojoez-raket die opstijgt van de Russische lanceerbasis Baikonoer gaan de relieken mee van Serafim van Sarov, één van de grootste mystici uit de Russische geschiedenis.

Kosmonaut Sergei Rizjikov zal de resten van de heilige Serafim meenemen in een houten kistje op wat de Russen nu al een gedenkwaardige buitenaardse processietocht noemen. Als alles volgens plan verloopt zullen de relieken van Serafim 155 dagen lang een religieuze ommegang maken langs de aarde. Niet gek voor een heilige wiens gebeente in de vorige eeuw nog decennialang spoorloos was.

De Russisch-orthodoxe kerk is verheugd met het feit dat het koninkrijk van de heilige Serafim zich nu ook buiten de aarde zal uitstrekken. Serafim is populair, vrijwel elke Russische kerk heeft een icoon van de kluizenaar en geestelijk leidsman, die in 1903 in bijzijn van tsaar Nicolaas II en zijn familie heilig werd verklaard. Dat heeft vooral te maken met het verhaal dat rond zijn resten hangt. Serafim zou hebben voorspeld dat Rusland zijn laatste beproeving tegemoet zou gaan wanneer zijn gebeente na zijn dood zou worden gevonden.

Dat terugvinden gebeurde begin 1991 in een stoffige museumkelder. Enkele maanden later stortte de Sovjet-Unie ineen. Daarmee verdween ook het communistische regime dat de kerk uit het hart van de Russische samenleving had verbannen, en het regime dat van de Russische ruimtevaart een van de succesvolle pijlers had gemaakt in de Koude Oorlog tegen de Verenigde Staten en het Westen. Zo lanceerden de Sovjets als eerste een satelliet (Spoetnik in 1957), brachten het eerste hondje in de ruimte (Laika in 1958) en de eerste mens (Yuri Gagarin in 1961).

Een poster uit de Sovjet-tijd, met de tekst 'Er is geen god'. Beeld rv
Een poster uit de Sovjet-tijd, met de tekst 'Er is geen god'.Beeld rv

Wijwater

In het huidige Rusland van president Vladimir Poetin zijn kerk en staat steeds meer twee handen op één buik geworden. Opmerkelijk is dat de kerk daarbij ook steeds grotere interesse lijkt te hebben gekregen in de Russische ruimteprogramma's. Zo verrichtten orthodoxe priesters de afgelopen jaren zegeningsriten in het Russische kosmonautencentrum Sterrenstad bij Moskou. Ook brengen de kosmonauten voor elke ruimtereis een bezoek aan de Troitse-Sergieva Lavra, het belangrijkste kloostercomplex van de Russisch-Orthodoxe kerk, en worden Russische kosmonauten vlak voor hun vertrek vanaf lanceerbasis Baikonoer besprenkeld met wijwater.

Bovendien zouden diverse Russische kosmonauten aan boord van het Internationaal ruimtestation ISS de Russisch-orthodoxe Kerstmis hebben gevierd.

De resten van de heilige Serafim zijn ook niet de eerste religieuze voorwerpen die de Russen mee de ruimte innemen. Acht jaar geleden ging een reliek van Sint Sergei Radonezjski mee naar ISS. Een jaar later nam een kosmonaut een stuk hout mee dat afkomstig zou zijn van het kruis waaraan Jezus zou zijn gekruisigd. In 2013 ging een reliek mee van Sint-Joris overwinnaar.

 De Russiche kosmonaut Oleg Artemjev (midden) poseert met collega's. Diverse iconen en religieuze symbolen zijn zichtbaar. Beeld Instagram
De Russiche kosmonaut Oleg Artemjev (midden) poseert met collega's. Diverse iconen en religieuze symbolen zijn zichtbaar.Beeld Instagram

Terugkeer naar het ware geloof

De heilige Serafim van Sarov is bijzonderder. Niet voor niets staat het icoon van Moeder Gods waar hij volgens de overlevering in januari 1833 knielend voor stierf in de persoonlijke kapel van de Russisch-orthodoxe patriarch Kirill. Diezelfde Kirill, de hoogste geestelijke van de Russisch-ortodoxe kerk, besloot eerder deze maand een doosje met enkele resten van Serafim cadeau te geven aan paus Franciscus. Als dank voor hun historische ontmoeting eerder dit jaar op Cuba.

Maar misschien zijn de woorden over de ruimtereis van Serafim van de ervaren kosmonaut Sergei Zaljotin, de allerlaatste die verbleef aan boord van het legendarische ruimtestation MIR, nog het meest veelzeggend: "Dit is een heilige gebeurtenis die onze geest zal versterken. Tot op zekere mate zal het de Russen helpen de periode van militant atheïsme te verwerken en ons terug te laten keren naar het ware geloof."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234