Donderdag 21/10/2021

Aanslag in Ankara

Rusland en VS spelen spel, Koerden zitten er middenin

De Turkse president Erdogan en premier Davutoglu wonen de begrafenis bij van een van de slachtoffers van de aanslag. Beeld © reuters
De Turkse president Erdogan en premier Davutoglu wonen de begrafenis bij van een van de slachtoffers van de aanslag.Beeld © reuters

De Turkse regering veroordeelde na de bloedige aanslag in Ankara woensdag de Koerden maar op de achtergrond loert Rusland, dat de Koerdische militie YPG in Noord-Syrië probeert los te weken van bondgenoot VS. 'De bomaanslag kun je zien als waarschuwing'.

De autobom die woensdagavond in het politieke centrum van de Turkse hoofdstad Ankara het leven kostte aan minstens 28 mensen, vooral militairen die in bussen wachtten voor een stoplicht, is volgens de Turkse regering het werk van een Koerdische militant. Hoofdverdachte Salih Necar, die bij de aanslag zou zijn omgekomen, zou twee weken geleden in de westelijke stad Izmir de wagen hebben gehuurd. Zijn vingerafdrukken zouden zijn opgeslagen in een overheidscomputer toen hij eerder dit jaar het land binnenkwam met een groep vluchtelingen.

Volgens premier Ahmet Davutoglu was Necar een strijder van de Koerdische Volksbeschermingseenheden (YPG). De dader zou volgens Turkije ook geholpen zijn door militanten van de Koerdische Arbeiderspartij PKK, wiens basissen in Noord-Irak meteen werden gebombardeerd. Daarbij zouden tientallen doden zijn gevallen. De Turkse regering arresteerde in eigen land veertien verdachten.

De YPG ontkende meteen elke betrokkenheid via Saleh Muslim, de voorzitter van hun politieke beweging - de Syrisch-Koerdische Democratische Unie (PYD). De PKK ontkent eveneens. Ook Derwish Ferho van het Koerdisch Instituut in Brussel noemt het onwaarschijnlijk dat YPG en PKK als organisaties betrokken zijn. "De aanslag draagt voor mij eerder de stempel van het islamistische Al Nusra-front. Ik herken de trucjes van de Turkse staat om de Koerden meteen te beschuldigen, zodat ze een excuus hebben om de aanvallen in Noord-Syrië nog op te voeren."

Demir Murat Seyrek, Turkije-specialist van de Brusselse denktank European Foundation for Democracy (EFD), ziet achter de aanslag een complexere realiteit, waarbij de Koerden zich laten gebruiken als speelbal van de grootmachten.

De aanslag in Ankara is volgens hem het gevolg van de wisselende allianties in Noord-Syrië, waar Turkije een week geleden stellingen begon te bombarderen van de YPG. Dat gebeurde tegen de zin van de Verenigde Staten, die het YPG nog steunen omdat ze ook strijden tegen IS. "Maar de YPG had een Turkse rode lijn overschreden", zegt Seyrek. "Op het strijdtoneel doorkruisten ze plots met geweld een strategische corridor tussen de Turkse grens en de stad Aleppo, die door Turkije werd gebruikt om militaire steun te geven aan opstandelingen die in de stad blijven vechten tegen het Assad-regime. Ze namen ook een klein vliegveld in. Deze veroveringen waren niet in het belang van de strijd tegen IS maar louter in het belang van het offensief dat Rusland en het Assad-regime op Aleppo voeren. Zowat tegelijk opende de YPG/PYD vorige week een kantoor in... Moskou, waar de Syrische Koerden nu ook de politieke banden met het Kremlin aanhalen."

Achter de aanslag in Ankara ziet Seyrek dan ook "onrechtstreeks" de hand van Rusland. "De plaats van de bomaanslag is veelzeggend, vlakbij het hoofdkwartier van de Turkse luchtmacht en andere ministeries. Je kunt er alleen maar een waarschuwing in zien aan het adres van Turkije om geen offensief te beginnen in Noord-Syrië."

Soldaten in Diyarbakir, waar een bom gisteren het leven eiste aan zes mensen. Beeld afp
Soldaten in Diyarbakir, waar een bom gisteren het leven eiste aan zes mensen.Beeld afp

In de klappen delen

De - zelfgekozen of geïnstrumentaliseerde - betrokkenheid van een YPG-militant komt Moskou ook goed uit om een wig te drijven tussen twee cruciale NAVO-partners: Turkije en de Verenigde Staten. Seyrek: "Washington zit in een lastige positie omdat het een beweging steunt die verdacht wordt van een aanslag in de hoofdstad van een NAVO-partner. Turkije heeft de Verenigde Staten nodig voor zijn bescherming. Beiden moeten keuzes maken maar eigenlijk vooral de YPG. Voor wie kiezen ze: de Verenigde Staten of Rusland?"

Seyrek vreest in elk geval op korte termijn een escalatie in Noord-Syrië, waar een andere, regionale, grootmacht klaar staat om zich rechtstreeks te mengen: Saoedi-Arabië. "Turkije is van plan om een bufferzone van een veertigtal kilometer in Noord-Syrië af te dwingen. Gezien het gewapend incident met Rusland in november vorig jaar en zijn NAVO-lidmaatschap zal de Turkse luchtmacht dat zelf niet doen maar wellicht de Saoedi's. Zij vlogen in de voorbije week gevechtsvliegtuigen over naar de Turkse NAVO-basis van Inçirlik, hetzij officieel om IS-doelen in Noord-Syrië te bombarderen." De Koerden dreigen dan in de klappen te delen.

Nog uitzichtlozer

Ferho van het Koerdisch Instituut zegt te hopen dat Turkije "niet de fout maakt om Noord-Syrië nu binnen te vallen met grondtroepen", want dat zou het Syrische conflict nog uitzichtlozer maken. "Turkije heeft belang in dialoog met de Koerden, de Koerden hebben evenveel belang bij een gedecentraliseerd Syrië waar ze vreedzaam kunnen samenleven met Arabieren, christenen en Turkmenen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234