Dinsdag 19/01/2021

Rusland, een nieuw Nigeria?

Catherine Vuylsteke

Het is symbolisch toch van enig belang - dat precies op de dag dat VS-president Bush zijn Russische ambtgenoot Poetin ontmoet in het Slowaakse Bratislava, het Europese Hof van de Mensenrechten met zijn verdict komt inzake de klacht van zes Tsjetsjenen die Moskou verantwoordelijk achten voor de foltering en dood van hun verwanten in Tsjetsjenië in 1999 en 2000. Het Hof oordeelde gisteren dat Rusland ernstige schendingen van de mensenrechten heeft begaan, waaronder de foltering en moord op burgers tijdens zogenaamde militaire offensieven tegen separatisten in de Kaukasus-republiek. Daarom moet 135.710 euro betaald worden. Toegegeven, Moskou kan nog in beroep gaan, maar gisteren waren de rechters, onder wie een van Russische origine, unaniem in hun vonnis. En de zes zijn de eerste van in totaal 120 klachten die momenteel in behandeling zijn.

Met andere woorden: zelfs al maakt de VS-president in de Slowaakse hoofdstad niet veel woorden vuil aan Tsjetsjenië omdat het Witte Huis vindt dat daar het 'internationale terrorisme' wordt bestreden, dan nog erkent de internationale gemeenschap bij monde van het Europees Hof dat Poetins oorlog neerkomt op grove mensenrechtenschendingen tegen burgers.

Bovendien beloofde Bush zijn bezorgdheid te uiten over het gebrek aan democratie in Rusland en het afglijden van de rechtsstaat, zaken waarover in steeds bredere internationale kringen een concensus bestaat, onder meer door de manier waarop het oliebedrijf Joekos de voorbije maanden werd aangepakt.

En ook in eigen land wordt de kritiek op Poetin steeds heviger. Zo is het pas verschenen Ruslands Poetin van journaliste Anna Politkovskaya bijzonder scherp en pessimistisch, en ook de analyse die Sergei Karaganov, voorzitter van de Russische raad voor buitenlands en defensiebeleid, gisteren in een vrije tribune in een aantal buitenlandse kranten maakte, is niet voor de poes. "De verhouding tussen Rusland en het Westen is bekoeld", stelt hij vast. "De belangrijkste oorzaak is de structurele intellectuele zwakte van het Russische buitenlandse beleid. (...) Feitelijk is Poetin de verpersoonlijking van het Russische buitenlandbeleid. (...) Het wordt nu duidelijk hoe zwak het nieuwe politieke systeem in Rusland eigenlijk is. Het is extreem gecentraliseerd, steunt op individuen en niet op instituties en de kwaliteit van de mensen aan de top wordt steeds minder. (...) Het gevolg is dat het afgelopen anderhalf jaar een verschuiving heeft plaatsgevonden in het beeld dat men van Rusland heeft - van een sterker wordende partner en potentiële bondgenoot naar een steeds zwakker wordende rivaal. (...) Zoals de zaken er nu voor staan, zal Rusland eerder een grotere versie van Nigeria of Venezuela worden - rijk aan olie, maar nauwelijks functionerend - dan een toekomstige grote Europese of Euraziatische mogendheid."

De vraag is evenwel: op welke manier kan de internationale gemeenschap helpen voorkomen dat dit inderdaad gebeurt en dat Rusland Nigeriaanse karakteristieken krijgt? In elk geval niet door Poetin stroop om de baard te smeren en diplomatieke langue de bois te gebruiken.

Het is tijd dat Europa, ook in zijn eigen belang, duidelijk maakt waar het staat en de resterende democratische krachten in een erg verziekt Rusland daadwerkelijk ondersteunt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234