Zondag 13/06/2021

NAVO-top

Rusland, cyberaanvallen en een "formidabel team": dit zijn de hoofdpunten van de NAVO-top in Warschau

Secretaris-generaal Jens Stoltenberg heeft vanochtend de NAVO-top in Warschau afgetrapt. Hij sprak van een "bepalend moment in de geschiedenis van de militaire alliantie''. De NAVO heeft 70 jaar de vrede in Europa bewaard, maar de veiligheidssituatie is grondig gewijzigd. Een nauwere band tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie, een defensief tegen Rusland en cyberaanvallen zijn de hoofdpunten op de agenda van deze NAVO-top.

De top van staatshoofden en regeringsleiders staat vooral in het teken van de Russische dreiging. De NAVO zal vier multinationale bataljons naar Polen en de drie Baltische staten sturen. Stoltenberg bedankte de landen die het commando gaan voeren: Canada, de VS, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Daarnaast wordt een Roemeense brigade omgevormd tot een multinationale troepenmacht, die wordt ingezet in het zuidoosten van Europa. "Een aanval op een lidstaat wordt beantwoord met geweld door het bondgenootschap'', waarschuwde Stoltenberg. "Maar alles wat wij doen is defensief en proportioneel."

EU en VS als centrale pilaren

Daarbij wordt de trans-Atlantische band tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten nog eens extra onderstreept. EU-leiders en de Amerikaanse president Barack Obama benadrukten de noodzaak om gezamenlijk een blok te vormen tegenover Rusland.

De samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding, klimaat, versterking van economische groei, het vrijhandelsverdrag TTIP en het te lijf gaan van de mondiale vluchtelingencrisis werd ook bekrachtigd. Obama vindt dat de EU meer kan doen in de migratiekwestie, bijvoorbeeld in het tegengaan van de 'uitbuiting' van vluchtelingen. De president zei blij te zijn met de versterkte samenwerking. "De wereld heeft een sterk en welvarend Europa nodig."

Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, zei dat dreigingen tegen de veiligheid in vele vormen komen. "Daarom is het onze eerste plicht om eenheid te tonen. De VS en de EU zijn de centrale pilaren voor de mondiale orde en scheppen stabiliteit. Maar toch kunnen we nog nauwer samenwerken, en daarom zijn we hier."

Formidabel team

De Europese Unie en de NAVO gaan naast het defensief tegen Rusland ook nauwer samenwerken rond cybersecurity, maritieme veiligheid en hybride oorlogsvoering. Ondanks de grote overlap van lidstaten blijft samenwerking echter moeilijk. "De wereld is de voorbije twee jaar op dramatische wijze veranderd. De burgers vragen een grotere veiligheid en het is de verantwoordelijkheid van de leiders van de EU en de NAVO om daar voor te zorgen", zo zei Europees president Donald Tusk bij de ondertekening van de gezamenlijke verklaring, geflankeerd door EU-Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker en NAVO-topman Jens Stoltenberg.

"Samen zijn we een formidabel team", onderstreepte NAVO-secretaris-generaal Stoltenberg naast zijn Europese collega's. Toch blijkt het vaak moeilijk om tot echte samenwerking te komen. De Cypriotische kwestie blijft een struikelblok voor Cyprus, dat lid is van de EU maar niet van de NAVO, en Turkije, dat in de omgekeerde positie zit.

Wat de brexit voor de relatie zal betekenen, valt voorlopig af te wachten. Het Britse vertrek haalt een serieuze knauw uit de 'hard power' van de EU en zal ongetwijfeld druk over de tongen gaan in Warschau. Niet alleen beschikt het land over kernwapens en een zitje in de VN-Veiligheidsraad, de Britten geven met 54 miljard euro per jaar binnen Europa ook veruit het meeste uit aan Defensie.

De brexit zorgde alvast voor genoeg gespreksstof tussen VS-president Barack Obama, Juncker en Tusk. Obama drukte hen op het hart dat niemand baat heeft bij "langdurige en vijandige" onderhandelingen over een brexit, na het referendum van eind vorige maand. Dat heeft voor "onzekerheid gezorgd over de toekomst van de Europese integratie", aldus de Amerikaanse president. Obama toonde zich niettemin gerustgesteld na zijn gesprek met de Europese leiders. Hij drukte zijn vertrouwen uit dat het Verenigd Koninkrijk en de EU "in een pragmatische en coöperatieve geest zullen samenwerken om te verzekeren dat de transitie ordentelijk en zacht verloopt".

Ook EU-Commissievoorzitter Juncker verzekerde dat de onderhandelingen niet in een "vijandige sfeer" zullen verlopen, gezien de gedeelde belangen tussen beide partners. "Zo nauw mogelijke banden behouden tussen de EU en het VK is in het belang van Europa en de VS", vulde Tusk aan. Hij voegde er wel aan toe dat de "geopolitieke gevolgen van een brexit zeer serieus zouden kunnen zijn".

Cyberaanvallen

"Het gaat nu om het echte leven, we moeten ons verdedigen tegen cyberaanvallen op ons banksysteem en desinformatie via sociale netwerken." Dat zei EU-president Donald Tusk over de hechtere samenwerking tussen de Europese Unie en de NAVO. Beide blokken hebben al een nauwe band - 22 van de 28 EU-landen zijn NAVO-lid - maar die wordt verder versterkt, zo hebben ze vastgelegd in een overeenkomst. Het akkoord werd ondertekend door Tusk, Juncker en Stoltenborg. Zij benadrukten de noodzaak dat EU-landen hun defensie-uitgaven opschroeven en hun krachten bundelen.

Niet alleen de samenwerking tegen zogenoemde hybride dreigingen zoals cyberaanvallen en propaganda krijgt een impuls. Ook wordt meer samen geoefend en wordt de maritieme samenwerking versterkt, vooral in de Middellandse Zee. Het 'cyberdomein' wordt tijdens de top van regeringsleiders en staatshoofden ook tot officieel operatiegebied van de NAVO verklaard, naast land, zee en lucht.

Kremlin

Snel nadat de NAVO het akkoord over de militaire versterkingen op de oostflank beklonken, stuurde het Kremlin een mededeling de wereld in waarin ze deze beslissing sterk bekritiseren: "De Navo miskijkt zich volledig op de Russische dreiging en zou zich veel beter concentreren op terreurgroep IS en de instabiliteit op haar zuidelijke flank."

De westerse versterkingen zijn echter koren op de molen van Vladimir Poetin. De Russische president grijpt ze maar wat graag aan om de NAVO in eigen land als agressief af te schilderen. "Het is absurd om te spreken van een Russische dreiging op een moment dat in het centrum van Europa tientallen doden vallen en in het Midden-Oosten dagelijks honderden mensen het leven laten", meldde het Kremlin. "Dit moet wel een absoluut kortzichtige organisatie zijn om de focus zodanig te verdraaien."

Volgens Moskou bemoeilijkt de NAVO-houding de onderlinge toenadering, op een moment dat de relaties al op een absoluut dieptepunt zitten. "Als zij de anti-Russische hysterie en Russofobie moeten oppoken, om vervolgens tegen die emotionele achtergrond en zo dicht bij de Russische grens lucht- en grondtroepen te stationeren, dan is het onwaarschijnlijk dat we ook maar enige reden zouden kunnen vinden voor samenwerking", klonk het in de mededeling.

Nochtans is er wel degelijk een basis om op voort te gaan, besluit het Kremlin. "Indien het werk inderdaad toegespitst zou worden op het versterken van het vertrouwen op het continent en op wat ons écht allemaal bedreigt en overal in Europa levens kost: terrorisme."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234