Woensdag 22/09/2021

Ruimtelijk experiment

De jonge scenograaf Jozef Wouters is niet één maar drie keer geselecteerd voor het Theaterfestival, dat op meerdere locaties in Brussel de belangrijkste voorstellingen van het afgelopen seizoen toont.

De omschrijving 'scenograaf' is wat nauw, voor de man van wie INFINI 1-15, alleenenNiets geselecteerd zijn op het Theaterfestival. Jozef Wouters (°1986) maakt niet zomaar decors. Hij antwoordt op een vraag die een plek hem stelt. Zo vond Wouters dat het grasveldje binnenin deSingel schreeuwde om een voetbalstadion (Stadium/Stadion, 2011) en dat het Brusselse Natuurhistorisch Museum smeekte om een extra vleugel over ecologie (Zoological Institute for Recently Extinct Species, 2013).

Wouters: "Ik hou van de gedachte dat de ruimte een wil heeft. Niet zo lang geleden belandde ik in Tunis in een paleis waar drie oude ambachtslui elk een atelier hadden dat uitgaf op een gezamenlijk binnenplein. Het vierde atelier stond leeg. (glimlacht)Ik hoop dat ik niet zweverig klink wanneer ik zeg dat die ruimte me een vraag leek te stellen. Over twee weken ga ik ernaartoe om te kijken welk ambacht ik kan ontwikkelen naast dat van de houtbewerker, keramist en schoenmaker."

Vrijheid dankzij tijdelijkheid

In die zin is elk ontwerp van Wouters een dialoog met de ruimte of een onderhandeling met de gebruikers van die ruimte. Zo werkte hij in 2012 een half jaar in een van de sociale appartementen in de Brusselse Modelwijk. Niet iedereen stelde zijn plannen voor een installatie op het centrale plein op prijs.

Het conflict resulteerde in een nieuw project, waarbij de verzuchtingen van de bewoners vorm kregen in een tentoonstelling (All problems can never be solved, 2012). Wouters: "Als scenograaf heb je de kans om te experimenteren met de publieke ruimte, een concept dat vandaag sterk onder vuur ligt. Ik probeer ruimtes zo te ontwerpen dat ze tegelijkertijd specifiek en open zijn, zoals de Weense koffiehuizen: een gedefinieerde architectuur die toch vrijheid biedt, alleen al door het feit dat de obers je een hele dag laten zitten met één koffie en je eigen gedachten."

Ook het feit dat Wouters' naam minder gekend is, vloeit in zekere zin voort uit zijn dialogische manier van werken. Onder de noemer 'Decoratelier' verzamelt hij rondom zich een netwerk aan verwanten. Wouters: "In mijn praktijk maar ook in die van veel anderen is het idee van auteurschap in verandering. Het profiel van de maker die individueel zijn oeuvre uitbouwt, lijkt steeds minder aan de hand. Soms klinkt mijn naam inderdaad niet sterk door in de creaties die ik opzet, maar met bescheidenheid heeft dat weinig te maken. Ik heb trouwens ontdekt dat ik beter werk maak wanneer ik mijn ego onder controle houd, zoals een speleoloog zijn lichaamsvet moet wegwerken." (lacht)

Tegelijkertijd dwingt ook de vergankelijkheid van de scenografie tot nederigheid, in sterk contrast tot de 'eeuwigheidswaarde' van broer architectuur. Voor Wouters is vluchtigheid een troef - het gesprek tussen de ruimte, haar gebruikers en de scenograaf moet ongoing zijn.

Wouters: "Tijdens de voorbereidingen voor INFINI 1-15 ging ik naar de les bij Thierry Bosquet, een gepensioneerd scenograaf die zijn hele leven voor de Muntschouwburg heeft gewerkt. Toen ik hem vroeg of er nog een decor van hem bestaat haalde hij zijn schouders op. 'Scenografie is: accepteren dat de dingen vluchtig zijn', zei hij. Door die tijdelijkheid kan en mag scenografie meer dan architectuur. Tijdens het bouwen kan alles nog veranderen."

Wouters' Decoratelier (naast een groep mensen ook een plek in Molenbeek onder de vleugels van Damaged Goods) ligt overigens zelf in een wijk die volop in verandering is. Wouters: "We zitten in een een oude fabriek die over twee jaar deels crèche en deels park zal zijn. Daar, tussen de zaagmachines en lasapparaten is er geen afstand tussen werken met het hoofd of de handen. Ik heb dat nodig."

Engagement

Wouters nodigt in Decoratelier ook kompanen uit, vaak flexwerkers zonder huis. Wouters: "Steeds meer kunstenaars leiden een bestaan van residentie naar residentie. Dat is deels een keuze, deels het gevolg van een gebrek aan engagement van de huizen. Het Decoratelier wil een plek zijn voor die makers. Bij momenten is de energie die zich daar samenbalt voldoende om een klein theaterhuis op te lichten." (lacht)

Theaterfestival, nog tot 10 september in Brussel, theaterfestival.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234