Dinsdag 07/07/2020

Ruimte in je hoofd: vind ze op je smartphone

Wie dringend wil ontstressen hoeft daarvoor niet langer op stilteretraite naar een afgelegen Tibetaans klooster. Simpele meditatie-apps als Headspace en Buddhify klaren de klus. Maar hoe groot is de paradox als je een app nodig hebt om rust te brengen in een overload van digitaal?

'Just sit back, relax and allow your body and mind to unwind.' Zo lokt de zoetgevooisde stem van Andy Puddicombe - bedenker van de succesvolle meditatie-app Headspace - de luisteraar mee in een tien minuten durende ontspannende meditatietrip. Vervolgens vraagt hij een viertal keer diep adem te halen en het 'lichaam te voelen'.

Door de aandacht afwisselend van fysieke gewaarwordingen naar achtergrondgeluiden en dieper liggende emoties te verschuiven, tracht Puddicombe de voortrazende gedachtegang van de westerse app'er even tot stilstand te brengen. Een tijdelijke oase van rust en opperste zorgeloosheid belooft hij daarvoor in de plaats.

Dat Puddicombe in die opzet aardig slaagt, blijkt uit de enorme populariteit van de app. Maar liefst 11 miljoen mensen wereldwijd schaften zich Headspace al aan. De eerste tien sessies zijn gratis, voor de rest van het pakket betalen gebruikers 9,95 euro per maand. Dat doen inmiddels ook al zo'n half miljoen mensen.

Boeddhisme

De totale waarde van Headspace wordt geschat op zo'n 240 miljoen euro. Een frequent gebruiker van de gratis basisversie kan dat succes wel begrijpen. "De oefeningen zijn erg klassiek en makkelijk te volgen. Daardoor leer je op een natuurlijke manier je eigen gedachtegang te controleren", zegt Dorien Colman (32), redacteur. "Na een sessie merk ik dat ik niet alleen mijn gepieker heb kunnen achterlaten, maar dat ik me ook letterlijk meer uitgerust voel."

Het sterkst aan de app vindt Colman de niet-beoordelende manier waarop die je naar jezelf leert kijken. "De klemtoon ligt erg op observatie en aanvaarding. Dat klinkt behoorlijk zweverig en cliché, maar het werkt wel. Je hoeft niet te presteren. Dat alleen al brengt rust."

De mosterd voor Headspace haalde de 44-jarige Brit Puddicombe in het boeddhisme. Tien jaar lang leefde hij in kloosters in India, Nepal en Birma, waar hij in de leer ging om monnik te worden. De technieken die hij daar zelf aangeleerd kreeg om zorgen achter zich te laten, gebruikte hij als basis voor de app.

Volgens onderzoekers Tom Van Daele (Thomas More Hogeschool) en Filip Raes (KU Leuven) is Headspace een vrij goede 'digitale' vertaalslag van wetenschappelijk onderbouwde methodes - zoals die van mindfulness - om stress, angst en depressie te bestrijden.

Onderzoek wijst uit dat mensen zich 47 procent van de tijd laten afleiden van het hier en nu door gedachten die malen in hun hoofd. "De meeste van die gedachten zijn negatieve piekergedachten. Dat soort gedachten kunnen negatieve gevoelens versterken, waardoor mensen in een neerwaartse spiraal richting depressie terecht kunnen komen", legt Raes uit.

Digitale stress?

Voor mensen die gevoelig zijn aan stress en piekeren, komt het er dan ook op aan die automatische maalstroom van gedachten te doorbreken. Dat is precies waar Headspace hen bij helpt: door de gedachten keer op keer terug te brengen naar het lichaam of de ademhaling, leert Puddicombe mensen het 'automatische afglijden' te herkennen.

Is het niet paradoxaal dat we de stress die ons jachtige, digitale bestaan creëert bestrijden met een app? Dat vinden de wetenschappers niet. "De stress die mensen krijgen van de digitale vooruitgang ligt niet aan de technologie zelf, maar aan de manier waarop we ermee omgaan. Het komt erop aan bewuster met de mogelijkheden van technologie om te springen en ze aan te passen aan wat het menselijke systeem nodig heeft."

Hoe werkt Headspace?

Headspace is een meditatieapp, ontwikkeld door de Brit Andy Puddicombe, die mensen wil aanleren zich niet langer te laten meeslepen door gevoelens en gedachten, om op die manier opnieuw wat meer rust in hun hoofd te vinden. Gebruikers van de app kunnen verschillende mindfulness-sessies volgen, gaande van tien minuten tot een uur, waarin de stem van Puddicombe hen technieken bijbrengt om hun aandacht heel gecontroleerd te sturen. De eerste tien sessies - waarin vooral basistechnieken worden aangeleerd - zijn gratis. Wie de smaak te pakken heeft, kan voor 9,95 euro per maand intekenen op de betalende versie, waar oefeningen te vinden zijn om mindfulness toe te passen op alle vlakken van het dagelijkse leven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234