Zaterdag 18/09/2021

Ruil de NAVO-troepen in voor vredesmacht in Afghanistan

‘Het risico is groot dat het Westen van het ene extreem naar het andere zal overgaan; van een opdringerig beleid tot een plotse terugtrekking en een stopzetting van de betrekkingen met Afghanistan. Zo’n dualistisch denken is wijd verspreid maar is foutief.’ Jan Vandemoortele pleit ervoor de NAVO-troepen te vervangen door een militaire vredesmacht. VN-troepen sturen is maar één van de mogelijkheden.

Zelfs de NAVO-troepen zien het minder en minder zitten om te vechten tegen een vijand die noch gelaat, noch leider, noch militair front heeft. De vraag is niet of de NAVO weg moet uit Afghanistan maar welke wisseloplossing er moet komen. De veiligheidssituatie is er immers zo erbarmelijk dat een militaire vredesmacht absoluut noodzakelijk is.Waarom de NAVO niet? Omdat de meerderheid van de bevolking in Afghanistan/Pakistan de NAVO-troepen niet meer ziet als een bondgenoot. Dagelijks zien ze onschuldige slachtoffers vallen. Talloze huizen, wegen, scholen en ziekenhuizen worden vernield. Terwijl de NAVO-generaals de nauwkeurigheid overschatten van hun bombardementen ervaren de dorpelingen hoe onnauwkeurig die kunnen zijn. Daarbij komt dat de humanitaire hulp ontbreekt om de mensen op te vangen die op de vlucht zijn omwille van de NAVO-interventies. Dus de mensen geloven makkelijk de extremisten die beweren dat de buitenlandse troepen geen oorlog voeren tegen de terroristen maar wel tegen de plaatselijke bevolking, tegen hun land, en tegen hun godsdienst.In zijn boek The Great Game beschrijft Peter Hopkirk hoe het Brits Imperium vernederd werd in Afghanistan in 1842. Na een korte bezetting van Kaboel begon het tij te keren en moesten de Engelsen zich terugtrekken. Van de 16.000 zielen die Kaboel verlieten om terug te keren naar Brits Indië (een afstand van amper 150 kilometer) bereikten minder dan 100 de grens. Het zou niet de laatste keer zijn dat buitenlandse leiders stuntelden en blunderden in dat land. De Russen kunnen ervan meespreken. Vandaag zien de Westerse leiders het als hun plicht om in Afghanistan de democratie en de rechten van de vrouw te bevorderen; om de corruptie te bestrijden en geloofwaardige verkiezingen te organiseren. Maar die waardevolle doelstellingen kunnen nooit bereikt worden door buitenlandse interventies; zeker niet via militaire operaties. Wanneer was het dat wij, onder buitenlandse druk, sociale en politieke hervormingen hebben doorgevoerd? Toen de Oostenrijkse keizer Jozef II in onze contreien de voorrechten van de adel afschafte, onderwijsvrijheid invoerde en de contemplatieve kloosters opdoekte, leidde dat niet tot de Brabantse Omwenteling van 1789?Echte maatschappelijke veranderingen gebeuren enkel als de impuls van binnenin komt. Het is daarom naïef om te geloven dat het Westen een politieke democratie en een neo-liberale economie kan aanbieden aan de Afghaanse bevolking. In plaats van toe te geven dat hun project utopisch is, en dus tot falen gedoemd, schrijven de NAVO-leiders hun problemen toe aan de corruptie in Afghanistan en aan het gebrek van vastberadenheid in Pakistan om de Taliban te bestrijden.

Meer chaos en ellende

Het grootste gevaar ligt echter niet in Afghanistan maar in de overtuiging dat de Afghaanse problemen hun oorsprong vinden in Pakistan. Het is sowieso ongehoord om een soeverein land te bombarderen dat geen agressie heeft gepleegd. Het is waanzinnig om dit te doen als het land in kwestie (Pakistan) atoomwapens bezit en al jaren overhoop ligt met een buurland (India) dat ook atoomwapens heeft. De NAVO drijft Pakistan in de hoek. Dat kan schrikwekkende gevolgen hebben voor de regio en voor de wereld.Meer soldaten en meer bombardementen zullen het conflict in Afghanistan en in Pakistan niet oplossen. Ze zullen enkel leiden tot meer chaos, meer geweld en meer ellende. Zonder een radicale verandering in de aanpak door de leiders in de NAVO-landen zal de weg naar de hel nogmaals geplaveid worden met goede voornemens. De geschiedenis herhaalt zich nooit, zei Voltaire, enkel de mens doet dat.Het risico is groot dat het Westen van het ene extreem naar het andere zal overgaan; van een opdringerig beleid tot een plotse terugtrekking en een stopzetting van de betrekkingen met Afghanistan. Zo’n dualistisch denken is wijd verspreid maar is foutief. Het Westen moet aanwezig blijven in de regio, maar op een manier die geen afbreuk doet aan de soevereiniteit van de landen of aan de waarden van de bevolking. Het betekent dat de leiders in het Westen politieke beslissingen in Afghanistan moeten aanvaarden zelfs als ze die niet onderschrijven. Dat vergt nederigheid en geduld; een aanpak die minder paternalistisch en meer subtiel en doordachter is.Westerse leiders aanvaarden het nog niet dat de aanwezigheid van NAVO-troepen in Afghanistan precies de grootste troef is van de extremisten. Die aanwezigheid vergroot hun aantrekkingskracht bij de lokale bevolking. Er zijn verschillende opties om de NAVO-troepen te vervangen. Een VN-vredesmacht is daar een van; maar er zijn er andere zoals een vredesmacht van de Organisatie van Islamitische Staten of door landen zoals Bangladesh, Indonesie Egypte of Nigeria.Het is hoognodig om het denkbeeld op te geven dat een militaire nederlaag van de NAVO geen optie is. In plaats daarvan moet er een grondig debat komen over de beste wisseloplossing voor de regio. Met 550 soldaten ter plekke is zo’n debat geen overbodige luxe voor ons land.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234