Donderdag 04/03/2021

HemelpostBrief

Rudi Vranckx: ‘Robert Fisk, jarenlang was jij mijn journa­listieke baken’

null Beeld Stefaan Temmerman/Penelope Deltour
Beeld Stefaan Temmerman/Penelope Deltour

In Hemelpost zeggen Bekende Vlamingen vaarwel tegen wie in 2020 is komen te gaan. VRT-conflictjournalist Rudi Vranckx schrijft hier een brief aan de Britse Midden-Oosten-correspondent Robert Fisk, overleden op 30 oktober 2020.

Beste heer Fisk,

Dear Robert,

Mag ik zo vrij zijn om je mijn suggestie voor een grafschrift te bezorgen? ‘
It was the flies that told us... moving from body to body, from the many dead to the few living, from corpse to ­reporter.’ Herken je ze nog? Twee paragrafen over vliegen, die gedijen op massagraven en zich nestelen op de lippen van de oorlogsverslaggever. Ik huiver nog steeds. Het beeld is zo sterk dat het later, tussen de lijken in Rwanda, Zuid-Soedan en Mosul, in mijn hoofd rondzoemde.

Na de beschrijving volgde bij jou een beklemmend ooggetuigenverslag en een aanklacht tegen de slachting in de Palestijnse vluchtelingenkampen Sabra en Shatila in Beiroet. Dat was in Pity the Nation, jouw kroniek van de oorlog in Libanon. Ik zette net mijn eerste stappen in de journalistiek. Jouw boeken zouden trouwens verplichte kost voor elke internationale verslaggever met ambitie moeten zijn. Feiten, emotie en reflectie, en een vleug verontwaardiging. Vintage Robert Fisk.

Jaren bleef je voor mij een van de grote helden. Niet die ­plastieken Amerikaanse tv-figuren, type Christiane Amanpour, maar jij was mijn journa­listieke baken. Zo’n dertig jaar lang hebben we hetzelfde pad bewandeld, jij voor het Britse dagblad The Independent, ik voor een kleine publieke omroep, de VRT. Beiden mochten we onze job, of roeping, op een onafhankelijke, zelfs eigenzinnige manier invullen. Na elke oorlog die ik had verslagen, bundelde ik jouw reportages en analyses. Ik wilde begrijpen en vergelijken. Hoe zag Robert het? Had ik iets gemist? Kon ik het conflict anders bekijken?

Toen kwam 9/11. Je was een van de weinigen die Osama bin Laden had bezocht. Eindelijk een tastbare reden om je te interviewen. Het zou niet de laatste keer zijn. De fijnste herinnering heb ik aan die twee dagen in Beiroet, veertien jaar geleden. Je was 60 geworden en had je magnum opus geschreven, De grote beschavingsoorlog. Het programma dat me uitstuurde – Spraakmakers – had een eenvoudige formule: een tafel, twee stoelen, een zee van tijd. De locatie: je balkon aan de corniche van Beiroet. Je bent onlangs in jouw Ierland overleden, maar Beiroet was je thuis. Je zou het Midden-Oosten nooit echt verlaten. Dat gaf mij ook rust. Ik denk dat je aanvoelde dat mijn vragen ook mijn twijfels weergaven. Had je geen spijt van je keuzes? In de oorlog, in het leven? Je had net opnieuw de liefde gevonden. En plots werd Robert, de geharde oorlogsverslaggever, een vat vol emotie, met een snik, tranen, een gesmoorde stem. Ik zal dat moment blijven koesteren. Net zoals de gin-tonic samen op je terras, terwijl de zon onderging boven de zee. Je kon trouwens een stevige borrel verzetten.

De Iraanse revolutie, de Libanese burgeroorlog, de Golfoorlogen, de intifada’s, de oorlog tegen de terreur, de Arabische revoluties, het was jouw leven, en ook een beetje dat van mij. Maar toen kwam de oorlog in Syrië, Robert. Het spijt me, maar hier kon ik je niet meer volgen. Werd de kloof met de nieuwe Arabische generaties te groot? De oorzaken van een conflict in al hun nuances brengen, dat siert een onafhankelijke geest. Maar je begrip voor een regime als dat van Assad, dat misdaden tegen de mensheid tot regel had verheven, ging wel erg ver.

Het zij zo. ‘We’re each our own man (or woman)’, onafhankelijk van geest. Dat is tenslotte jouw erfenis, toch? Beste Robert, met oudjaar zal ik zeker aan je denken, verwens ik dit jaar en hef het glas. Beloofd. Insjallah! 

(Hemelpost, naar een idee van HP/De Tijd)

Rudi Vranckx: ‘Robert, jouw boeken zouden verplichte kost voor elke internationale verslaggever met ambitie moeten zijn.’ Beeld Penelope Deltour
Rudi Vranckx: ‘Robert, jouw boeken zouden verplichte kost voor elke internationale verslaggever met ambitie moeten zijn.’Beeld Penelope Deltour
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234