Zondag 23/01/2022

'Rubens is weer sexy'

veiling

onlangs ontdekte rubens is met 79,5 miljoen euro 's werelds nummer drie

Brussel / Londen

Eigen berichtgeving

Michelle Fitzpatrick

De moord op de onschuldige kinderen hing jarenlang onopgemerkt in een Oostenrijks klooster. Tot bleek dat niemand minder dan Pieter Paul Rubens het doek geschilderd heeft. Woensdagavond ging het werk bij Sotheby's in Londen voor een recordbedrag van 79,5 miljoen euro onder de hamer. Daarmee is Rubens de duurste van de oude meesters en de nummer drie 'alle categorieën' ter wereld.

Het Londense veilinghuis Sotheby's had het schilderij, dat pas begin dit jaar ontdekt is, woensdagavond geschat op een waarde van 6 tot 9 miljoen euro. Het werd uiteindelijk bijna tien keer meer. In de geschiedenis van de oude meesters heeft een werk nog nooit zo'n hoog bedrag opgeleverd. En Rubens belandt daarmee op de derde plaats in de tophonderd van de duurste schilderwerken. Enkel Van Goghs Portret van Dokter Gachet en Renoirs Le Moulin de la Galette gaan de Belgische kunstenaar voor.

De kunstwereld reageert met ongeloof op de veiling. Maar Carl Depauw, curator van het Rubenshuis, kan het succes van Rubens' schilderij verklaren. "Ten eerste gaat het hier om een meesterwerk, van het soort dat nog maar zelden geveild wordt. Het grote formaat, de schitterende uitvoering en de goedbewaarde conditie, maken het werk alleen maar interessanter. Daarnaast is het 22 jaar geleden dat er nog een Rubens onder de hamer ging", gaat Depauw verder. "Het moment was dus rijp. En daar komt bij dat De moord op de onschuldige kinderen uit 1609 stamt, Rubens' vroege periode. Zijn schilderijen uit die tijd, zoals De Kruisafname en Samson en Dalila, kunnen we op een hand tellen. Plus, Sotheby's had voor de nodige reclame gezorgd."

Toch kan Depauw niet ontkennen dat 80 miljoen euro een bijna obsceen bedrag is voor een schilderij. "Het verontrust me, want ik vind het onverantwoord dergelijke bedragen neer te tellen voor kunst. Maar daar staat wel tegenover dat het werk tot de wereldtop behoort. Het zegt ook iets over zijn populariteit. Rubens is weer sexy."

Wie het doek mee naar huis neemt, is niet bekend. Volgens The New York Times kocht de Engelsman Sam Fogg het schilderij in opdracht van ene David Thomson, de zoon van de vroegere eigenaar van The Times of London. De twee zouden via de gsm contact gehouden hebben tijdens de veiling. Naar alle waarschijnlijkheid zal Thomson het doek naar zijn woonplaats in de Verenigde Staten overvliegen.

"Dat een particulier het werk gekocht heeft, stemt mij droef", zegt Depauw. "Wat zal hij ermee aanvangen? De kindermoord heeft de behoefte om gezien te worden."

Het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen had het doek graag in eigen bezit gehad, maar dat bleek financieel niet haalbaar. Algemeen directeur Paul Huvenne kan het verlies relativeren: "Het is tenslotte aan de verspreiding van de Vlaamse kunst over de wereld dat wij onze faam te danken hebben. Rubens behoort tot het collectieve bewustzijn. Waar het werk bewaard wordt, maakt dan niet uit. Zolang het maar goed bewaard wordt. Al had ik het liever in mijn museum zien hangen."

Ex-cultuurminister Bert Anciaux (Spirit) had trouwens onderzocht of de Vlaamse Gemeenschap iets kon ondernemen om het werk in België te krijgen. Dat dat op niets uitdraaide, neemt de curator van het Rubenshuis hem niet kwalijk. "We moeten realistisch blijven. Ik zou de regering nooit aanraden dergelijke bedragen te betalen", aldus Depauw.

Waarschijnlijk zullen ook andere werken van Rubens nu in waarde stijgen. "Dat was met Van Gogh ook zo", weet Huvenne. "We zullen dat wel voelen aan de verzekeringspremies." Dat is niet noodzakelijk het geval, zo leert een kleine rondvraag bij drie verzekeringsmakelaars die in kunst specialiseren. Aangezien de meeste musea een globaal bedrag betalen voor de hele collectie, zal de invloed beperkt zijn.

Pas enkele maanden geleden ontdekten kenners dat het werk niet van Jan van den Hoecke, maar van Pieter Paul Rubens was. Hoe zoiets mogelijk is? Volgens George Gordon van Sotheby's had Rubens niet de gewoonte zijn werken te ondertekenen. Bovendien veranderde de oude meester dikwijls van stijl. Dit kunstwerk dateert van rond 1609, toen Rubens net terug in Antwerpen was na een jarenlang verblijf in Italië, aldus Gordon in Artsworld. Nu zijn kenners het erover eens dat het om een origineel van Rubens gaat. Vooral de gelijkenissen met Samson en Dalila waren overtuigend. Verschillende figuren komen zelfs in de twee doeken voor.

Sinds de jaren twintig was het schilderij in het bezit van een Oostenrijkse vrouw. Opmerkelijk is dat zij het doek helemaal niet mooi vond, daarom probeerde ze het in 1930 aan Sotheby's te verkopen. Maar die konden geen koper vinden. Uiteindelijk schonk de Oostenrijkse het schilderij aan een klooster bij haar in de buurt, waar het aan de muur hing tot Gordon het meesterwerk herkende.

Paul Huvenne (KMSKA): 'Ik had het liever in mijn museum zien hangen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234