Dinsdag 30/11/2021

Ruben Toledo: 'Mode moet de wereld vrolijker maken'

"Het mooie aan mijn werk is dat ik kritisch kan zijn, maar dat nooit iemand boos op mij wordt," zegt Ruben Toledo. Toledo, een kunstenaar die vooral bekend is om zijn grappige mode-illustraties, deed in december stof opwaaien met een serie zuurzoete tekeningen in het Amerikaanse blad Paper. Daarin stelde hij de groeiende globalisatie van de modewereld voor als een oorlog waarin de Amerikanen de Parijse modeateliers bestormen, de Fransen en de Italianen de New Yorkse catwalks bezetten en iedereen even Engeland aandoet voor een hip tussendoortje. Een gesprek met de vrolijke Cubaan.

Jacqueline Goossens

Het eerste wat me bij Toledo opvalt, is zijn vriendelijkheid. Nee, geen voor de media gepolijste Amerikaanse wittetandenvriendelijkheid, maar authentieke hartelijkheid zonder zweem van pretentie. Er wordt wel eens gezegd dat hij een combinatie is van Ricky Ricardo (de Cubaanse man van Lucy in de tv-serie I Love Lucy) en Salvador Dalí. Vindt hij dat zelf ook? Toledo proest het uit. "En van mijn vrouw wordt gezegd dat ze een combinatie is van (schilderes) Frida Kahlo en Morticia Addams (uit The Addams Family)! Een vriend van mij, Stephen Gan, de uitgever van het avant-gardeblad Visionaire is daar enkele jaren geleden mee op de proppen gekomen. Of zijn vergelijkingen kloppen weet ik niet, maar ze gaan in alle geval al lang mee." Toledo's vrouw is de modeontwerpster Isabel Toledo, een cultfiguur in avant-garde modekringen, die vooral bekend is om haar sculpturale ontwerpen. "We zijn allebei in Havana geboren. Ik in 1960 en Isabel precies een jaar eerder. We kwamen beiden naar de VS toen we nog kinderen waren. We kennen elkaar nu ruim twintig jaar. Ik ontmoette haar in de Spaanse les op school in New Jersey en werd op slag verliefd. Het duurde echter vier jaar voor ze op mijn avances inging. Sindsdien zijn we onafscheidelijk. We wonen in een oude dakloft op Broadway, niet ver van Herald Square. Het is een heel romantische plek. In de zomer douchen we er ongestoord in ons blootje op het terras en vanuit ons bed zien we de Empire State Building. Isabel en ik werken heel nauw samen. Zij is ontwerpster maar ziet zichzelf in de eerste plaats als een zeer bedreven naaister. Daarom wil ze niet schetsen. Ze beschrijft mij haar ontwerpen en ik zet ze op papier. Ik run ook de zakelijke kant van haar bedrijfje. In ruil daarvoor is ze mijn muze, ze redigeert mijn teksten en is mijn favoriet model. Ik weet het, het klinkt allemaal heel intens en gepassioneerd. Misschien heeft het wel te maken met ons Latijns bloed, moet je maar denken."

Richard Martin, het hoofd van het Metropolitan Museum of Art Costume Institute schrijft in het voorwoord van Toledo's recent gepubliceerde Style Dictionary (Uitgeverij Abbeville) dat Toledo "de belangrijkste mode-illustrator van deze tijd is". Hoe ziet Toledo zichzelf? "Ik zou graag eerst op mijn beurt een pluim geven aan Richard Martin. Zowel Isabel als ikzelf hebben met hem samengewerkt voor tentoonstellingen in het Costume Institute. Dat was een van de leerrijkste ervaringen uit mijn carrière. Richards historische kennis is onuitputtelijk en zijn werklust besmettelijk. Ik ben gefascineerd door die man. Wat mezelf betreft, zie ik me in de eerste plaats als een kunstenaar die nadenkt over mode. Ik had misschien modefotograaf kunnen worden, maar het is bijzonder moeilijk om nog iets orgineels te doen in die branche. Blader door om het even welk tijdschrift en het valt op hoe alle foto's op elkaar lijken. Als tekenaar heb ik veel meer vrijheid. Ik beperk me trouwens niet tot tekenen. Ik heb ook al modepoppen, winkeletalages, sjaals en stoffen ontworpen voor onder meer Barneys New York en Galeries Lafayette in Parijs. Ik schilder ook: muren, portretten, platenhoezen. Zelfs stallen heb ik al onder handen genomen. Maar tekenen voor modebladen is mijn hoofdbezigheid. Op dit ogenblik ben ik bijvoorbeeld bezig met een opdracht voor de Italiaanse Vogue Pelle. Ze wilden voor de presentatie van de schoenencollecties dit jaar iets anders dan foto's. Ze stuurden me een stapel schoenen en die ben ik nu aan het tekenen. Ik werk altijd min of meer volgens hetzelfde principe, of het nu voor Vogue, Harper's Bazaar, Details of Paper is: ik probeer door de modetrends heen te kijken en ik overdrijf de nieuwste trekjes ervan." Heeft hij met zijn techniek nog niet op gevoelige modeteentjes getrapt? "Nee. De mensen zien de humor in van mijn werk. Trouwens, ik denk dat ik een vriendelijk karakter heb. Het is moeilijk voor mij om gemeen te zijn. Het ergste is om saaie dingen te moeten tekenen omdat ik dan niets voel. Het kan me niet schelen of ik van een mooie of lelijke schoen of jurk moet vertrekken: zolang het maar iets losmaakt in mij. Dat is het ogenblik waarop ik inspiratie voel."

Heeft hij een favoriete tekening? "Ik denk dat ik de positiefste reacties heb gekregen op Fashion History Goes On Strike, een schets uit 1990 van vrouwen die betogen met borden waarop staat `No more retro', `Look forward not back', `Invent or repent', `No more rehash'. De mensen zijn immers veel complexer dan de media of de modeontwerpers denken, zoals nu ook blijkt uit de bedaarde reacties op het seksschandaal in het Witte Huis. Ze willen voor zichzelf denken en dus ook zelf beslissen wat ze dragen."

Heeft hij een favoriete modepersoonlijkheid? "Wijlen Diane Vreeland, zonder enige twijfel. Isabel heeft nog met haar gewerkt. Ik heb Vreeland in die tijd enkele keren ontmoet in het Metropolitan Museum. Ze zat toen al in een rolstoel. Zij is voor mij de ultieme definitie van een artiest: erg vrijgevig, origineel, eerlijk en niet in staat tot liegen. Als ze iets niet goed vond, dan flapte ze dat er onmiddellijk uit. Als ze iets fantastisch vond, dan kon ze als het ware nog uit haar rolstoel opspringen van vreugde." Toledo reist regelmatig naar Europa om naar modeshows te gaan kijken en met zijn klanten en die van Isabel te onderhandelen. Merkt hij verschillen tussen Europese en Amerikaanse modekringen? "Er zijn enorme verschillen. Ik vind dat er in Europa veel meer passie is. De modeshows zijn veel artistieker. Het publiek heeft veel grotere verwachtingen. De kleren zijn dikwijls veel beter gemaakt. In Amerika zijn de modeshows veel meer `businesslike'. Het publiek in de zaal vraagt zich in de eerste plaats af of een ontwerp goed zal verkopen." Beperkt dat niet de creativiteit van de Amerikaanse ontwerpers? Sommige Europeanen vinden hen te veel "sport-oriented". Toledo: "Persoonlijk vind ik de Amerikaanse sportkledij geniaal. Ze is gericht op snel leven. Het is zoals fastfood. Ze is er nu eenmaal, of je er een hekel aan hebt of niet. Ik denk dat Amerika een goed land is voor ontwerpers. De mensen hebben een groot gevoel van persoonlijke vrijheid en dat schept enorm veel mogelijkheden voor de echte creatieve ontwerpers. Ik ken Amerikaanse ontwerpers die zich wat schamen over het imago dat ze als groep in Europa hebben. Ik vind dat niet nodig. Beide continenten kunnen veel van elkaar leren. Waarom denk je dat individuen als Tom Ford, Marc Jacobs of Narcisso Rodriguez worden aangetrokken door de Europese luxehuizen? Omdat ze vooruitkijken. Amerika is het land van de toekomst. Het is een kolossaal experiment waarin steeds meer nationaliteiten en culturen samenleven. Als je door de straten van New York loopt, voel je de toekomst. Daarom wil ik in geen enkele andere stad wonen. Dit is de meest futuristische stad ter wereld. Als je hier woont, weet je al lang hoe het volgende millennium er zal uitzien. In Parijs kunnen ze daar voorlopig alleen nog maar over fantaseren."

Toledo balanceert zelf voortdurend tussen kunst en mode. De twee hebben de laatste tijd steeds meer invloed op elkaar. "Ik vind de kruisbestuiving bevrijdend. Kunst is dikwijls veel te ernstig, te hooghartig en te steriel. Mode is in staat om die wereld wat op te vrolijken. Maar het moet me van het hart dat mode zichzelf soms ook veel te serieus neemt. Neem de `minimal chic' nu. Asjeblief. Een T-shirtjurk, hoe duur ze ook is, blijft een T-shirt. Vraag me dus niet om dat eerbiedig `minimal art' te noemen."

Toledo heeft al tentoonstellingen gehad in het Metropolitan Museum of Art in New York en het Musée des Arts Décoratifs in Parijs. In het New Yorkse Fashion Institute of Technology (FIT) opende zopas Toledo/Toledo: A Marriage of Art and Fashion, een retrospectieve van zijn werk en dat van zijn vrouw. Is hij een gelukkig man? "Ik ben vooral een dankbaar man. Isabel en ik hebben enorm veel geluk gehad dat mensen als Richard Martin en Valerie Steele van het FIT ons in het begin van onze carrière hebben opgemerkt en aangemoedigd. Ze hebben ook altijd goed aangevoeld dat mijn vrouw en ik een rare tweeling zijn die de wereld op dezelfde gekke manier bekijken. Maar wat zou je anders verwachten van twee Cubanen uit New Jersey!"

-"Toledo/Toledo: A Marriage of Art and Fashion", Fashion Institute of Technology, Seventh Avenue at 27 Street, New York City. Open van dinsdag tot vrijdag van 12 tot 8, zaterdag van 10 tot 5. Gratis toegang. Het tentoonstellingsboek is uitgegeven door Uitgeverij Korinsha (Japan) met essays door Richard Martin en Valerie Steele, 35 dollar, 96 pagina's.

-"Isabel Toledo Lab" is de naam van een voor half maart geplande boetiek waar zowel ontwerpen van Isabel als prentkaarten, briefpapier, stoffen, kussens, keramiek en kunstvoorwerpen ontworpen door Ruben verkocht zullen worden. Het adres: 277 Fifth Avenue, 5th Floor (tussen 29th & 30th Streets)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234