Zaterdag 08/08/2020

Royaal betaald, maar onbekwaam. Afserveren!

Omdat Albert II het eeuwige leven niet heeft, staat het nu al vast dat België met een nieuwe koningskwestie wordt opgezadeld

Paul Goossens

vindt de vraag of Filip het kan

zelfs al niet meer relevant

Het recht op dwaasheden is een onvervreemdbaar basisrecht, van personen maar evengoed van staten. Bijgevolg heeft ook België het soevereine recht om een deel van zijn nationaal product, krantenpagina's en debattijd aan 'folies' te besteden. Hoe rijker het land, hoe meer speelruimte de artiesten van het surreële kunnen inpalmen. Een van die dwaasheden is de vraag of 'hij' het nu kan of niet kan. 'Hij' is een 46-jarige gefortuneerde vader van drie kinderen die wanhopig op zoek is naar respect en erkenning. Een probleem, zo leert ons de psychologie, dat zich regelmatig bij tieners manifesteert. Alsof België niets beters te doen heeft, lieten zowat alle toppolitici en een schare grondwetsspecialisten er hun licht over schijnen en alles wijst erop dat de discussie nog enige tijd kan voortborrelen. Het amuseert het volk. Ook al omdat zowat iedereen het antwoord op 'de' vraag kent en niemand op niveau - Karel De Gucht is opnieuw de notoire uitzondering - het durft te formuleren. Hyprocrisie is misschien geen universeel mensenrecht, maar het behoort wel tot de Belgische en zeker de Vlaamse identiteit.

Terwijl België zichzelf zal moeten overtreffen om in de globale wereld overeind te blijven, vindt het nog altijd ruimschoots de tijd om zich in de strapatsen aan de top van het staatsapparaat te verdiepen. Het opleidingsniveau moet omhoog, de arbeidsmarkt dient hervormd, de vergrijzing gefinancierd en de staatsstructuur aangepast. Daarbovenop komen alle vragen die met klimaatsverandering, CO2-uitstoot en energie te maken hebben. Genoeg om een generatie politici een punthoofd te bezorgen en meer dan één legislatuur tot aan de nok te vullen. En toch wordt al dat zwaarwichtige uit de reële wereld om de zoveel maanden weggeblazen voor een controverse die sinds het einde van de achttiende eeuw nauwelijks nog relevantie zou mogen hebben. De vraag dus of 'hij' het kan.

Verstandige mensen die niet tot de blaaskapel van de monarchie behoren, weten al geruime tijd dat hij het niet kan. Zeker onder de toppolitici die hem aan het werk zagen en in vergaderingen bezig hoorden, zijn de laatste twijfels over zijn bekwaamheid om het ambt uit te oefenen allang verdwenen. Het lukt hem nooit, want te beperkt, geborneerd en rancuneus. Bovendien heeft hij zich in het hoofd gestoken dat hij in de voetsporen van zijn oom moet treden. Ook Boudewijn was een diepgelovige katholiek en 'een man met een zending', maar hij was wel intelligenter, had zich wel onder controle en werd van jongs af met de Belgische realpolitik - koningskwestie, schooloorlog en de staking tegen de eenheidswet - geconfronteerd. Bij de kroonprins ligt het anders. Hij is in de koninklijke serres opgegroeid en leeft in een wereld die allang verdwenen is en allicht nooit bestaan heeft.

Omdat Albert het eeuwige leven niet heeft, staat het nu al vast dat België binnen afzienbare tijd met een nieuwe koningskwestie wordt opgezadeld. Zelfs als het staatshoofd een puur ceremoniële taak krijgt, is het een uitgemaakte zaak dat het met Filip fout zal gaan. Ook een ceremoniële vorst moet op zijn woorden letten en kan het zich niet veroorloven om zijn frustraties en waanbeelden de vrije loop te laten. De burleske vertoning tijdens de nieuwjaarsreceptie van de gestelde lichamen maakte onder meer duidelijk dat de kroonprins allergisch is voor rede en goede raad. Als hij iets in zijn kop heeft, luistert hij naar niemand. Niet naar zijn raadgevers, woordvoerders of vrouw en zeker niet naar zijn gesprekspartner. Zo iemand kan hooguit een eenmansbedrijf leiden, naar het failliet.

Er zijn argumenten te bedenken waarom een monarchie in een complex land zinvol is en misschien zelfs boven een presidentieel regime te verkiezen is. Een meerderheid van de bevolking, zeker de brave Vlaamse kerkganger, had tot dusver oren naar dat verhaal (sprookje?) en was bereid om er een stuk democratie voor in te leveren. Als de kroon op het hoofd van Filip belandt, zal die bereidheid vlug wegsmelten. Als de burger anno 2007 in staatszaken nog enkele restanten van het ancien régime tolereert, dan is het met mate. Waar hij zijn buik wel van vol heeft, is dat hij door een schertsfiguur wordt vertegenwoordigd. Dat heeft minder met republikeinse gevoelens, nationalistische oprispingen dan wel met elementair zelfrespect te maken, het besef dat gezag en autoriteit, zeker als ze royaal worden gedoteerd, een minimum aan eigentijdse intelligentie moet hebben. Als aan die voorwaarde niet voldaan is, zal het verdwijnen. Ongeacht of het om een dorp, een wereldrijk of een moeilijk bestuurbaar land gaat. De Belgische monarchie heeft de Franse Revolutie meer dan tweehonderd jaar overleefd. Die Belgische uitzondering is alles behalve een bovennatuurlijk mirakel dan wel een historische anomalie. Per definitie komt daar een einde aan, zelfs in het land van Magritte en Delvaux.

Paul Goossens leidt de Europese desk van nieuwsagentschap Belga en is voormalig hoofdredacteur van De Morgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234