Zondag 20/10/2019

Rouwende moeder botst op beroepsgeheim

Eline was twintig toen ze een einde aan haar leven maakte. Haar moeder begrijpt nog steeds niet waarom. 'Ik wil haar medisch dossier inkijken.' Maar dat wilde Eline niet.

"Niemand heeft ons gebeld. Niemand heeft ons betrokken", zegt Dominique Paeleman. Op 23 januari 2014 maakte haar dochter Eline een einde aan haar leven. Al jaren kampte zij met de zware zuigkrachten van het leven. Ze sprak openlijk over zelfdoding, zakte weg, fladderde weer op. Ze worstelde zich door haar studies psychologie. Eline zat in haar derde jaar en stond voor de eindejaarsexamens.

Elke week ondernemen vijf studenten een zelfdodingspoging, zo bleek onlangs uit onderzoek (DM 2/2). Het is, na verkeersongevallen, de belangrijkste doodsoorzaak bij Vlaamse jongeren. Onderwijsinstellingen zijn gevoeliger geworden voor psychische problematieken. De KU Leuven, waar Eline studeerde, biedt onder andere therapie aan. Op aanraden van een vriendin ging Eline op consultatie bij de studentenpsycholoog. Die stuurde haar meteen door naar een psychiater in opleiding. Een nieuwe afspraak werd gemaakt: na de examens zou zij starten met medicatie. De tweede afspraak heeft ze niet gehaald.

Twee jaar later kan haar moeder nog altijd niet begrijpen waarom. "Ik wil haar medisch dossier inkijken."

Er is een gesprek geweest met de vicerector en de betrokken hulpverleners. "We zijn goed opgevangen. Maar achteraf begon ik mij vragen te stellen." Ze wil weten of de hulpverleners wel het nodige deden. Hebben zij doorgevraagd, de situatie goed ingeschat, de juiste begeleiding aangeboden? Maar vooral: waarom heeft niemand haar verteld dat het leven van haar dochter mogelijk in gevaar was? "De universiteit zegt: we respecteren de privacy van onze studenten. De hulpverleners verschuilen zich achter het beroepsgeheim."

Vicerector Rik Gosselink, bevoegd voor studentenbeleid, zegt dat de universiteit nooit zonder toestemming van de (meerderjarige) student communiceert: niet over studieresultaten, niet over privézaken. "Als zich een situatie voordoet waarin ons dat wel belangrijk lijkt, zullen we de student aanspreken. Maar zij hebben ook hun redenen om zaken niet te delen."

En in een geval van leven of dood? "Dat is een zeer lastige beoordeling, en die is aan de behandelaar. We gaan als instelling een hulpverlener niet overrulen. Ook zij overleggen met de patiënt."

Het beroepsgeheim dient, zo zeggen hulpverleners, om de vertrouwensband met de patiënt te garanderen: je kunt wel overleggen, maar de patiënt heeft het laatste woord. Eline heeft aangegeven dat ze haar ouders hierbuiten wilde houden. Paeleman wist wel dat haar dochter een psycholoog zag. "Maar als ik doorvroeg zei ze: dat is privé. Ze schaamde zich, denk ik."

Op het verbreken van het beroepsgeheim staan volgens de wet boetes en een celstraf. De richtlijn voor hulpverleners is milder geformuleerd: daarin staat dat 'bij voorkeur' de wens van de patiënt gerespecteerd wordt om de omgeving in te lichten, en dat in 'noodtoestand' er de plicht is om hulp te bieden.

Gevaarlijke gevolgen

Maar bij suïcidaal gedrag kan het schenden van dat broze vertrouwen juist gevaarlijke gevolgen hebben, zegt Koen Lowet, woordvoerder van de Belgische Federatie van Psychologen. "Elke psycholoog maakt het één of twee keer in zijn carrière mee, in gevallen van uiterste nood. Maar het verbreken van het beroepsgeheim is een delicate beslissing, die je enkel neemt als de hulpverlener oordeelt dat er echt geen andere optie is."

Maar een hulpverlener moet toch een vorm van verantwoording afleggen? Dat kan, op voorwaarde dat de psycholoog geregistreerd is, bij de Psychologiecommissie, zegt Lowet. "Na een klacht openen zij een onafhankelijk onderzoek. Maar ook dat geeft vaak geen opheldering over motieven."

Dominique heeft nu een verzoek tot het inkijken van het dossier ingediend bij de Privacycommissie. "De richtlijnen zijn niet gevolgd: hier was sprake van een noodgeval."

Het gaat haar niet om een proces of schuld, zegt ze. "Maar nu voel ik mij afgewimpeld. Het zou mij enorm helpen als de universiteit zou aangeven dat ze haar privacybeleid wil herbekijken. Zodat het ten minste niet voor niets is geweest."

Wie vragen heeft over zelfdoding kan terecht bij de Zelfmoordlijn (1813) www.zelfmoord1813.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234