Woensdag 26/01/2022

'Rostov, zien jullie de Malaysia? Hij is verdwenen'

MH17 werd door een wolk van snelvliegende objecten doorboord. Dat blijkt uit het eerste, summiere, rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid. Veel vragen blijven voorlopig onbeantwoord.

Om 13 uur 22 minuten en 5 seconden slaat bij de Oekraïense luchtverkeersleiding de twijfel toe: MH17 reageert niet meer op hun oproepen. Twee minuten eerder hebben de Oekraïners nog contact gehad met de piloten in het vliegtuig, en was er niks aan de hand. Maar inmiddels antwoordt het toestel van Malaysia Airlines met 298 inzittenden niet meer op hun oproepen. De Oekraïense luchtverkeersleiders melden zich bij hun Russische collega's, met wie ze ondanks de oorlog gewoon contact hebben.

"Rostov, zien jullie de Malaysia?", vragen ze.

"Het lijkt erop dat de indicatie (het vliegtuig) uiteenvalt", reageren de Russen, die op hun radar het stipje dat vlucht MH17 voorstelt, uiteen zien spatten.

"Ja, hij is verdwenen", constateren ook de Oekraïners even later. Zelfs de kans om een noodsignaal uit te zenden hebben de piloten van het neergestorte toestel niet meer gehad.

Feitenrelaas

Dat bleek gisteren uit het eerste, voorlopige rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid. De OVV heeft de opdracht de oorzaak van de vliegramp van 17 juli, waarbij alle inzittenden om het leven kwamen, te achterhalen. Volgens de voorlopige conclusies van het feitenrelaas is het neergestorte toestel heel abrupt door een wolk van snelvliegende objecten doorboord. Over een raket - de inmiddels breed gedragen verklaring voor de uiteenspatten van het toestel - wil de Onderzoeksraad nog niet spreken. Voor die bewering hebben ze nog geen sluitend bewijs, en moet nader onderzoek gedaan worden.

"Het resultaat is summier, en bevat weinig nieuws", oordeelt Joris Melkert, docent lucht- en ruimtevaarttechniek van de TU Delft. "Maar het rapport voldoet aan de regels. De OVV is verplicht om nu met een voorlopig feitenrelaas te komen. Helaas schuurt dat met onze gevoelens: wij smachten ernaar een dader aan te wijzen en die te berechten."

Uit de voorlopige bevindingen blijkt dat het vliegtuig in de lucht abrupt uiteen is gevallen. De voorkant van het toestel is het dichtste bij de plek gevonden waar het vliegtuig van de radar verdween. Dat suggereert dat de cockpit als eerste is afgebroken, en daarna de rest. "Of dit betekent dat de inzittenden de ramp niet bewust hebben meegemaakt, kunnen we nu nog niet zeggen", aldus OVV-voorzitter Tjibbe Joustra. "We zullen nog onderzoeken hoe het vliegtuig naar beneden is gekomen, met welke boog en hoelang het heeft geduurd."

Het rapport met de voorlopige bevindingen is vooral gebaseerd op foto's, informatie uit de zwarte doos en gegevens van de luchtverkeersleiders. Naar de rampplek zijn de onderzoekers nog niet geweest. Joustra hoopt dat zijn onderzoekers nog voor de winter, half oktober, naar het rampgebied afreizen.

Vandaag zal de leider van de repatriëringsmissie, de Amsterdamse politiecommissaris Pieter-Jaap Aalbersberg, terugkeren naar Oekraïne. "Als de veiligheidssituatie het maar even toelaat, staan onze mensen klaar om af te reizen", voegde premier Rutte toe tijdens een persconferentie. Sinds vrijdag is er een wankel staakt-het-vuren van kracht in het oosten van de Oekraïne. Het team van Aalbersberg is belast met het vinden en terughalen van de lichamen en de bezittingen van de slachtoffers. Of de OVV binnenkort ook vertrekt, kan Joustra nog niet zeggen. "Het onderzoek op de omvangrijke crashsite kost veel tijd."

Geen dader

Hoe langer het onderzoek op zich laat wachten, hoe lastiger het wordt om in het oorlogsgebied bewijzen te vinden die de oorzaak van de ramp kunnen verklaren.

Joris Melkert: "Er zijn mensen die er baat bij hebben om bewijsstukken te laten verdwijnen. Tot nu toe heeft de persoon die de raket heeft afgevuurd - ik kan geen andere verklaring voor de ramp bedenken - zich nog niet gemeld. Dat gaat hij waarschijnlijk ook niet meer doen. Leeft hij nog? Of is hij weggevoerd naar Siberië?"

De Onderzoeksraad hoopt over een jaar met een definitief rapport over de oorzaak te komen. Daarin zal geen dader worden aangewezen. Dat is de taak van het openbaar ministerie dat, in samenwerking met een internationaal team, belast is met het strafrechtelijk onderzoek. Ook de OVV werkt bij zijn onderzoek samen met onder meer Maleisië, Australië en het Verenigd Koninkrijk.

Alle betrokkenen hebben het rapport voor publicatie mogen becommentariëren. Zo ook de Russen, die informatie hebben geleverd. Volgens Joustra hadden de betrokken landen geen inhoudelijke kritiek, ook Rusland niet. "De opmerkingen waren vooral van stilistische aard."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234