Vrijdag 05/03/2021

Roos op de schouder

Valentijn staat voor vrouw. Vrouw staat voor sensualiteit. We presenteren twee tentoonstellingen waar die vrouwelijke sensualiteit de blikken vangt. Werk van een man en van een vrouw.

Bettina Rheims is de bekendste moderne fotografe van Frankrijk voor het moment. Ze leverde al vaker controversieel werk af, met bekende en onbekende vrouwen in de hoofdrol. De Kunsthal in Rotterdam toont een retrospectieve. In Antwerpen kan men het werk bekijken van autodidact Filip Naudts, ooit fotodocumentalist in het Fotomuseum Provincie Antwerpen. Versluierend tonen en ontsluierend verbergen, dat deed hij met Roos van Acker.

Zohra, Bea Van der Maat, Katja Retsin en Geike Arnaert. Allemaal verschenen ze in het verleden voor de cameralens van fotograaf Filip Naudts. In halfnaakte poses soms. 'Nee, ik maak geen pornografie', zegt Naudts, 'ik toon ingehouden sensualiteit.' In de Antwerpse galerie Van Campen loopt sinds kort zijn tentoonstelling 'Histoire de l'oeil', met Roos Van Acker in de hoofdrol.

Door Veerle Helsen

Roos Van Acker zit op de schoot van fotograaf Filip Naudts (37) en rust met haar hoofd op zijn schouder. Roos op mijn schouder heet het werk. "Nochtans geef ik niet graag titels aan foto's", zegt Naudts, "omdat die de interpretatiemogelijkheden verengen. Maar deze vond ik wel toepasselijk. Uiteraard leg je al snel de grappige link met de befaamde witte korreltjes."

Naudts is een autodidact, hij leerde de kunst der fotografie uit boeken en cursussen en ging in de leer bij een reclamefotograaf. Hij werkte tien jaar als fotodocumentalist in het Antwerpse Fotomuseum en fotografeerde regelmatig in opdracht van populaire Vlaamse magazines zoals Ché en P-Magazine. Hij staat bekend om zijn foto's met BV's, wat in zijn geval meestal staat voor Bekende Vrouwen. Zohra, Els de Schepper, Bea Van der Maat, Katja Retsin, Yasmine. Allemaal stonden ze voor zijn camera. "Hoewel ik dat imago niet bewust gezocht heb. Het is allemaal begonnen bij mijn eindwerk, toen ik een reeks portretten heb gemaakt van bekende vrouwen. En mijn naam is blijven hangen in het milieu."

In 2000 lanceerde hij het boek Auromatic met foto's van bekende vrouwen. En nu is er de tentoonstelling Histoire de l'oeil in de Antwerpse galerie Van Campen, waarin ook weer enkele bekende gezichten opduiken zoals Jorunn Bauweraerts (Laïs), Ilse Van Oudenhove (JIM) en Roos Van Acker. "Ik kende Roos van vroeger, ik weet dat zij de perfecte sensualiteit kan uitstralen."

"Sommige critici omschrijven mijn werk als pornografisch", zegt Naudts, "maar die term lijkt mij helemaal niet van toepassing. Ik probeer een soort ingehouden sensualiteit weer te geven. Zelf beschouw ik mijn foto's niet als seksueel geladen. Neem nu de foto waarop mijn vrouw Katrien met een blote borst poseert terwijl onze zoon Alphonse de andere borst bedekt. Die foto straalt voor mij liefde en genegenheid uit."

Letterlijk en figuurlijk verborgen emoties, daar is het Naudts om te doen. Een zwangere buik wordt bedekt door een kleed. Een naakte An Jaspers ligt verborgen tussen witte bloemen. Het hoofd van Roos van Acker wordt omhuld door een doorzichtige sjaal. Versluierend tonen en ontsluierend verbergen, noemt Naudts het zelf. "Een model geeft zich innerlijk bloot voor mijn camera. Ik wil die naaktheid op een of andere manier verdoezelen, waardoor de situatie minder kwetsbaar aanvoelt."

Het cliché dat bekende vrouwen vervelend kritisch zouden zijn over zichzelf, klopt niet volgens Naudts. "Niet echt. Hun grootste nadeel is dat ze gewend zijn voor de camera te staan. Ze weten hoe ze liefst willen overkomen. En die attitude past niet bij mijn werkwijze. Ik wil een scène 100% kunnen kneden, ik ben geen afstandelijke toeschouwer. Ik regisseer een eigen verhaal met mijn foto's. Onervaren mensen laten zich makkelijker leiden. Bekende vrouwen schatten de impact van de camera beter in, en komen in eerste instantie meer gereserveerd over. Maar meestal zijn ze wel tevreden met het resultaat."

De modellen van Naudts worden vaak omgeven door enkele raadselachtige attributen, zoals een vogel of een pluim of een vreemd juweel. "Met die attributen wil ik een zekere tijdloosheid uitstralen. Ik wil me niet vastpinnen op de hedendaagse trends. Ik werk als beeldredacteur bij een fotomagazine (het Nederlandse FOTO+, VH) en ik merk dat veel jonge studenten niet ontsnappen aan de greep van trends. Op die manier wordt iedereen een grijze muis."

Naudts ontleende de titel van zijn nieuwste tentoonstelling - Histoire de l'oeil - aan een werk van de Franse filosoof Georges Bataille. "Toen ik twintig jaar geleden het boekje voor het eerst las, dacht ik dat de auteur, die bekend was voor zijn tekst over de grotschilderingen van Lascaux, me iets ging bijbrengen over hoe door de eeuwen heen op verschillende wijzen naar kunst wordt gekeken. Niets was minder waar. Een goed geschreven pornoboekje bracht onverwacht een aangename verpozing tijdens het studeren." Naudts raakte ook geïnspireerd door Magritte. "Heel onbewust. Toen ik die foto met Roos achteraf bekeek, zag ik duidelijke gelijkenissen. De man met de bolhoed enzovoort."

In de tentoonstelling zit één buitenbeentje: een foto van een dode blauwe vogel, waarvan het oog wazig is gemaakt met pixels. "In elke reeks creëer ik bewust één vreemde eend in de bijt. Een storende factor. Een foto die sommige mensen aantrekt en andere mensen afstoot. Een eyecatcher als het ware. In Histoire de l'oeil is dat de vogel. Die heb ik ergens gevonden in de natuur, en zonder zijn medeweten gebruikt als model. Maar om hem te beschermen, wilde ik wel zijn identiteit bewaren. Vandaar de digitale sluier over zijn ogen."

Johan Swinnen, professor kunstwetenschappen aan de VUB, omschreef Swinnen als een "beeldende communicator, een fotograaf die statements over zijn gecreëerde werkelijkheid doorgeeft". Een vorm van poëzie bijna? "Daar heb ik nog nooit over nagedacht, eigenlijk. Misschien is die uitdrukking inderdaad van toepassing. Beelden ter vervanging van woorden. En net als bij poëzie kunnen mijn foto's op verschillende manieren geïnterpreteerd worden."

Er zit ook een zelfportret tussen de beelden van de tentoonstelling. Eentje waarbij een opgezette meeuw het gezicht van Naudts verbergt. Krijgen we bewust geen beeld van hem te zien? "Tja, misschien wil ik wel het mysterie rond mezelf bewaren, zodat bezoekers zich afvragen wie die gekke kunstenaar is.

INFO

'Histoire de l'oeil', vanaf 9/02 tot 26/03 in galerie Van Campen & Rochtus, Verschansingstraat 52,

2000 Antwerpen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234