Donderdag 02/12/2021

ABVV

'Rooie' Rudy: De vakbondsman die de boel bij elkaar hield

Rudy De Leeuw. Beeld Franky Verdickt
Rudy De Leeuw.Beeld Franky Verdickt

'Rooie Rudy'. Na tien jaar leiding van de socialistische vakbond ABVV is het cliché van het gestaald militantisme taai. Maar medestanders ergeren zich juist aan de diplomatie die Rudy De Leeuw al die tijd hielp overleven.

Toen De Leeuw in 2006 aan het hoofd kwam van ABVV, knoopte hij zich één ding in de oren: mij zal niet hetzelfde overkomen als Mia De Vits. Toen zij in 2002 voorzitter werd, dacht ze schoon schip te kunnen maken. Er zou meer financiële transparantie komen, de machtige centrales moesten op orde worden gezet. Het werd haar fataal. Al na haar eerste mandaat werd ze afgezet, na een coup vanuit de Waalse afdelingen.

Tien jaar zit De Leeuw nu al op zijn stoel, een eeuwigheid. Naar aanleiding van die verjaardag stelt hij vandaag het boek Ongelijkspel voor, waarin hij zijn visie op de samenleving uit de doeken doet. Zijn grootste verdienste sinds zijn aantreden? "Hij heeft de boel bijeengehouden", geven verschillende bronnen binnen de vakbond aan. Een magere oogst, zo lijkt het, maar evenmin een simpele opdracht.

Het ABVV is ooit ontstaan als een alliantie van kleinere syndicale organisaties per sector over het hele land. Die centrales hebben nog altijd enorme macht. In tegenstelling tot het christelijke ACV, dat erg centraal wordt aangestuurd, wordt bijvoorbeeld de stakingskas nog altijd afzonderlijk beheerd. Concreet: als de bonden in Waalse industriële bekkens de trom roeren, kun je als voorzitter maar beter op je tellen letten.

De spanningen zijn de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. De communautaire crisis die de Belgische politiek jarenlang overheerste, zette de verhoudingen binnen de vakbond ook op scherp. Sinds premier Charles Michel (MR) aan de macht is, staan de Waalse kameraden veel sneller klaar om tegen die 'minderheidsregering' van leer te trekken. Toch wist De Leeuw een algemene staking vorig jaar af te wenden.

Het ABVV slaagde erin om steeds eensgezind naar buiten te komen. Ook toen er twee mensen overleden in de nabijheid van een wegblokkade in Luik oktober vorig jaar, splitste het front niet. "Er was snel eensgezindheid", zegt een Vlaamse ABVV'er. "De kritiek was overroepen, ze grepen twee spijtige voorvallen aan om de vakbond te pakken."

Een diplomaat, wordt De Leeuw genoemd. Iemand die met iedereen door de deur kan. De keerzijde is dat hij zelden zijn eigen stempel drukt. "Hij is in staat zeven mensen tegelijk gelijk te geven en er nog mee weg te komen ook", stelt een andere hoge vakbondsbron.

Kunstparadijs De Leeuw

Ook met werkgevers onderhoudt hij behendig de relaties, ondanks zijn imago van rode boeman. Voor de camera's botst het regelmatig, achter de schermen is er vooral respect. De Leeuw is veel fijnzinniger is dan velen vermoeden, geven zijn collega-onderhandelaars aan.

Zijn moeder, die een enorme invloed op hem had, was kleine zelfstandige. Haar zaak, waar je schilderijen kunt laten inkaderen, groeide uit tot een halve kunstgalerie. Zijn zus baat nog steeds de winkel in het centrum van Aalst uit. De naam: Kunstparadijs De Leeuw.

De schaarse vrije tijd die hij heeft, besteedt hij aan lezen. Vooral non-fictie. Moderne geschiedenis en economie dragen zijn voorkeur weg. Hij leerde Spaans, om zijn internationale ambities kracht bij te zetten, maar vooral uit eigen interesse. En de afgelopen jaren volgde hij lessen gitaar. Van een vernauwde blik op de wereld heeft 'Rooie Rudy' weinig last.

Als schepen voor de socialisten in zijn thuisstad Denderleeuw leerde De Leeuw snel met alle lagen van de bevolking om te gaan. Zet hem naast een werkmens of een bankier, hij zal steeds geïnteresseerd een praatje slaan. Hij is een verdoken volkse intellectueel.

Schijn bedriegt, dus. Vanuit zijn achtergrond kan hij begrip opbrengen voor de standpunten van de werkgevers, maar ook persoonlijk klikt het. Hij is niet te beroerd om zijn Unizo-collega's om advies te vragen over de winkel van zijn zus. Al maakte hij er een erezaak van dat ze nooit lid zou worden.

VBO-topman Pieter Timmermans liet dan weer ooit een gesigneerd truitje van Anderlecht inkaderen in Kunstparadijs De Leeuw - een cadeau voor zijn zoon. De contacten houdt hij echter angstvallig discreet. Als hij al eens gezien wordt op restaurant met een werkgeversbons, wordt hij daar onherroepelijk op aangesproken door militanten. "Dat je met zo iemand aan tafel kunt?" Hij houdt het imago van boze vakbondsman zelf in stand.

Begrip is er dan wel, ideologisch blijft hij strak in de lijn. De Leeuw start vanuit een scherpe economische analyse, en bouwt daarop zijn redenering op. Ook aan de onderhandelingstafel is hij een te duchten klant. "Soms doet hij alsof hij er niets van begrijpt", zegt een werkgeversbron. "Maar hij weet het donders goed. Een handelsingenieur maak je niets wijs." Met al zijn ervaring wacht hij in de gesprekken af tot het laatste moment, om dan finaal zijn punt te maken.

Hij houdt bewust die aspecten van zijn persoonlijkheid achter de schermen. "Publieke figuren die koketteren met hun privéleven, het heeft iets pervers", zei hij daarover in 2012 in deze krant. Familie is nochtans heilig voor hem. Zijn vrouw en kinderen heeft hij altijd afgeschermd. Zelden neemt hij ze mee op meetings of betogingen.

De bezorgdheid heeft zich nu overgezet op de drie kleinkinderen. In zijn sobere huis in Denderleeuw stond jarenlang prominent in de woonkamer een kinderparkje klaar. Voor zijn kleinkinderen maakt hij zoveel mogelijk tijd vrij, voor een deel om de verloren momenten met de eigen kinderen goed te maken. Bij het voorleesuurtje in de kleuterschool schuift hij graag aan, een kinderboek in de hand.

Dat zijn familie ervan beschuldigd werd gebruik te maken van de notionele interestaftrek, raakte hem dan ook persoonlijk. Het was die fiscale constructie waar tegen zijn vakbond zo had gestreden. Uiteindelijk ging die storm liggen.

Ook op andere vlakken steekt de zorgzame kant van De Leeuw de kop op. Bij de aanslagen vorige maand in Brussel geraakte een medewerker van de ABVV-studiedienst zwaargewond in metrostation Maalbeek. Hij stond erop met alle medewerkers persoonlijk te gaan praten om het trauma samen te verwerken. Zijn hart ligt bij 'zijn' mensen.

Rudy De Leeuw. Beeld Bas Bogaerts
Rudy De Leeuw.Beeld Bas Bogaerts

In de zak van Goblet

Voor alle duidelijkheid, De Leeuw is geen softie, zeker niet op professioneel vlak. Maar staat hij wel stevig genoeg in zijn schoenen om een lastige organisatie als het ABVV te leiden? Door de specifieke organisatie van zijn vakbond is De Leeuws beweegruimte beperkt. Bovendien is hij door internationale verplichtingen steeds vaker in het buitenland. Eind vorig jaar werd hij verkozen tot voorzitter van het Europees vakverbond EVV, wat meer tijd opslorpt dan zijn entourage verwachtte.

"Zijn agenda zit overvol", zucht een collega. "Bovendien is hij 24 uur per dag beschikbaar voor zijn achterban, 7 dagen per week. Hij gaat spreken over het hele land. Erg slopend allemaal. Soms moeten we hem smeken vakantie te nemen."

Het gevolg is dat hij zich steeds meer op de achtergrond houdt. Op de G4, waar de toppers van ABVV, ACV, Unizo en VBO, de lijnen uitzetten voor de sociale onderhandelingen, laat hij zich steeds vaker vervangen door algemeen secretaris Marc Goblet, de absolute nummer één in Franstalig België.

Zijn stijl staat diametraal op die van De Leeuw. Terwijl De Leeuw altijd het grotere plaatje in het oog houdt, spreekt Goblet vanuit de buik. Hij noemde vorige week nog de regering "une bande de gamins de merde" - een bende rotzakjes. De voorzichtige De Leeuw denkt er niet aan om zo'n forse taal in de mond te nemen.

Goblet krijgt steeds meer ruimte en belang binnen de organisatie, tot ergernis van de andere sociale partners. Een werkgever: "Wanneer er compromissen worden gesloten, moet één iemand van de organisatie ook zijn verantwoordelijkheid nemen en zijn oorspronkelijke stelling verlaten. Een eenzame, maar uiterst belangrijke taak. We vragen ons soms tot wie we ons daarvoor bij het ABVV moeten richten."

Maar ook binnen de eigen vakbond klinkt kritiek. Aan de top van de vakbond zouden volgens verschillende bronnen enkele zwaargewichten, zoals de gerespecteerde Estelle Ceulemans en arbeidsmarktspecialist Jef Maes, zijn buitengewerkt onder druk van Goblet. Ceulemans werd weggepromoveerd, Maes ging op vervroegd pensioen. De Leeuw liet betijen. "Hij zit in de zak van Goblet", klinkt het aan Vlaamse kant.

Ook daar geldt: De Leeuw wil zich niet verbranden aan een machtsstrijd, zoals Mia De Vits destijds. Niet uit eigenbelang, wel met het oog op de beweging. Twee keer, in 2011 en 2013, werd hij teruggefloten door zijn eigen achterban. Hij had een sociaal akkoord ondertekend, maar moest op zijn stappen terugkeren. Vorig jaar had hij zijn les geleerd. Net voor de landing van de loononderhandelingen verliet hij de onderhandelingstafel.

null Beeld

'Internet is tijdverspilling'

De maatschappij verandert intussen razendsnel. De tijd dat bonden vroeger op een eenduidige manier het collectieve belang van de arbeidersklasse konden verdedigen, ligt achter ons. Er zijn steeds minder grote fabrieken waar iedereen gelijkaardig werk verricht. Elk individu eist zijn plaats op. Hoe moet de vakbond zich verhouden tegenover deze tendensen? Wat bijvoorbeeld met deeleconomie? En hoe kan de vakbond zich nog profileren in tijden van sociale media en een constante nieuwsstroom?

Het zijn prangende vragen waar De Leeuw wel degelijk over nadenkt. Hij leest zich in over de laatste economische evoluties en is helemaal mee met de nieuwste technologie. Zijn tablet en smartphone zijn nooit veraf. Ook zet ABVV steeds meer in op communicatie via de sociale media. Een wereld van verschil in vergelijking met Mia De Vits, die communicatie via internet ooit intern nog 'tijdverspilling' noemde.

Toch komt De Leeuw niet helemaal uit de verf. In tegenstelling tot ACV-topman Marc Leemans mist hij de gave van het woord. Die spuit wel oneliners en ontpopte zich de voorbije jaren als hét gezicht van het vakbondsverzet. De Leeuw is daar te bedachtzaam voor. Een moeilijke en belangrijke materie zoals de sociale bescherming laat zich volgens hem niet samenvatten in schimpscheuten.

Ook inhoudelijk keert de tanker traag. Er zijn stappen gezet. Zo stond het laatste federale congres in 2014 in het teken van duurzame transitie. Maar ook daar spelen de oude krachtsverhoudingen op. De machtige arbeiderscentrales in de Waalse bekkens blijven focussen op de oude industrie. En zolang Marc Goblet - ook genoemd als opvolger van De Leeuw binnen twee jaar - zo'n prominente rol binnen de vakbond blijft spelen, zit er een forse rem op de vernieuwing binnen het ABVV.

Noot: Rudy De Leeuw werd gevraagd om een reactie. Hij wacht om te communiceren over zijn boek en 10 jaar voorzitterschap tot de persconferentie vandaag.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234