Dinsdag 17/09/2019

Oekraïne

Roofkunst gevonden, maar niet gered

'Vrouw Wereld' van Jacob Waben is een van de gestolen werken. Beeld AFP

De 24 schilderijen die in 2005 werden gestolen uit het Westfries Museum in het Nederlandse Hoorn zijn opgedoken in Oekraïne. Het is duidelijk dat de dieven geen flauw benul hebben van de waarde van de werken: ze vragen het tienvoudige van de eigenlijke waarde.

Dat werd duidelijk tijdens een persconferentie die het museum en de gemeente gisterochtend gaven. Bij de grote kunstroof werden behalve de 24 schilderijen ook zeventig stukken zilverwerk buitgemaakt.

Alle pogingen om de kunstwerken terug te krijgen, zijn tot nu toe gestrand, ook al zijn er wel contacten gelegd met de huidige bezitters en zijn er tot op hoog niveau diplomatieke inspanningen gedaan.

Begin 2014 spotte een rechercheur een foto van een van de gestolen werken, het schilderij Rebecca en Eliëzer van Jan Linsen, op een Oekraïense website. Daarop heeft de gemeente Hoorn kunstroofexpert Arthur Brand ingeschakeld. Die kwam er via informanten uit de Oekraïense politieke top achter dat de gestolen doeken bij een ultranationalistische gevechtsmilitie terecht zijn gekomen. Leden van de geheime dienst en Oekraïense extreemrechtse toppolitici zouden ook bij de zaak betrokken zijn. De doeken worden over de hele wereld te koop aangeboden.

Wat voorafging: de kunstroof

In de nacht van 9 op 10 januari 2005 werden 24 schilderijen en 70 stukken zilverwerk uit het Westfries Museum, in de Nederlandse stad Hoorn, gestolen. De stukken vormden het hart van de 17de- en 18de-eeuwse collectie. De daders manipuleerden het alarmsysteem van het museum, waardoor de diefstal pas de volgende dag ontdekt werd. De hoop dat de schilderijen teruggevonden zouden worden, bleek bijna tien jaar lang vergeefs. Pas vorig jaar leidde het eerste spoor naar Oekraïne.

Beschadigingen

Door beschadigingen zouden de gestolen doeken momenteel nog maar een half miljoen euro waard zijn; vermoedelijk hebben ze jarenlang opgerold opgeslagen gelegen. De dieven vragen echter het tienvoudige. In rapporten die Brand ook heeft voorgelegd aan de bezitters staat dat de werken moeten worden getaxeerd op minimaal 250.000 euro en maximaal ruim 1,3 miljoen euro, mits in goede staat.

Onderhandelingen via een tolk leverden uiteindelijk echter niets op. Brand heeft de militie namens de gemeente Hoorn ook nog een onkostenvergoeding aangeboden, maar daar is niet op gereageerd.

De vrees is nu dat de kunstwerken op de illegale markt worden verhandeld. Volgens Brand zijn er aanwijzingen dat de werken naar Kazachstan of Afghanistan worden doorverkocht. "Als dat gebeurt, is het over en uit."

'De Grashaven' van Matthias Withoos. Beeld ANP

Noodklok

Het museum en de gemeente Hoorn hopen dat de werken alsnog kunnen worden teruggehaald met behulp van politieke druk vanuit Nederland. Bij het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken dringt de gemeente aan op overleg. "Op het hoogste politieke niveau" vinden inmiddels gesprekken plaats, maar ook dat spoor zou doodlopen.

Het museum luidt dan ook de noodklok over de schilderijen. "Ze zijn van onschatbare waarde voor het verhaal dat wij vertellen over de ongekend boeiende periode van de Gouden Eeuw in West-Friesland", aldus directeur Ad Geerdink op de website van het museum.

Burgemeester Yvonne van Mastrigt doet een beroep op de Oekraïense autoriteiten. Ze hoopt dat de Oekraïense regering "beseft dat zij hier een verantwoordelijkheid heeft en een belangrijke rol kan spelen om de roofkunst naar Hoorn terug te krijgen."

'Memento mori' van Herman Henstenburgh. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234