Zondag 20/09/2020

Ronald Reagan hielp Duitsland de Berlijnse Muur slopen

De 40ste Amerikaanse president bekleedt een bijzondere plaats in de harten van de Duitsers, die hem als een goede vriend beschouwen. Dat hij die plaats in de harten van onze oosterburen heeft veroverd, is terug te brengen tot één enkele van zijn uitspraken, waarmee hij triomfen oogstte. In 1987 riep hij aan de voet van de Brandenburgse Poort in Berlijn uit: 'Meneer Gorbatsjov, breek deze muur af.' Sindsdien kon Ronald Reagan niets meer fout doen bij de Duitsers.

Brussel / Berlijn

Eigen berichtgeving

Frank Schlömer

Reagan is zeker op de hoogte geweest van het succes dat een van zijn voorgangers, John F. Kennedy, in 1962 in hetzelfde Berlijn had behaald en hij moet gedacht hebben dat hij dat nog eens kon overdoen. Hij heeft het met veel brio gedaan.

President Kennedy was in de gedeelde stad gaan zeggen dat ze op de steun van de westerse wereld en de Verenigde Staten op kop konden rekenen, als het communistische Oostblok daar ook maar een vinger zou durven naar uitsteken. Kennedy's 'Ich bin ein Berliner' is een gevleugelde uitspraak geworden en dat er een kanjer van een taalfout in dat kleine zinnetje steekt, heeft dat niet kunnen beletten.

De West-Berlijners gingen uit de bol voor het Rathaus Schöneberg, waar Kennedy zijn toespraak op het balkon hield. Net zoals ze dat vijfentwintig jaar later met Ronald Reagan deden. De anticommunist in hart en nieren had zich op een paar meter van die Muur rechtstreeks tot de nieuwe sterke man in de Sovjet-Unie gericht, Michail Gorbatsjov, van wie ook in Duitsland en Berlijn veel werd verwacht.

Hij trof de gevoelige snaar van de Duitsers toen hij 'Gorbi' opriep het bouwwerk dat de oude Duitse hoofdstad in twee splitste, te slopen. Niemand had toen in 1987 kunnen vermoeden dat dit twee jaar later ook zou gebeuren.

Toen de massale volksbetogingen in oktober en november 1989 in de Duitse Democratische Republiek (DDR) de straat op gingen, heeft Gorbatsjov het Sovjet-bezettingsleger bevolen afzijdig te blijven, tot woede van sommige hardlijnig stalinistische generaals. Hij was op 4 oktober al als een held in Oost-Berlijn ontvangen. Tenminste door de DDR-bevolking, de communistische leiding had geen reden tot lachen.

Michail Gorbatsjov slingerde haar keihard in het gezicht: "Wie te traag gaat, wordt ingehaald door de geschiedenis." Tot woede van Erich Honecker, die na het vertrek van de grote Kremlin-baas diens hervormingsbeleid droogjes counterde met: "Het is niet omdat je buurman plots van behangpapier verandert, dat je dat zelf ook moet doen."

Maar Gorbatsjov had de oproep van Reagan begrepen en heeft zich dus niet verzet toen het Duitse volk die Muur is beginnen slopen. Ronald Reagan ligt daarmee niet alleen aan de basis van het verdwijnen van een van de schandelijkste bouwwerken in de geschiedenis van het communisme, maar ook van de Duitse hereniging in 1990.

Dat zijn de Duitsers niet vergeten, zoals bleek uit de vele reacties die op zijn overlijden kwamen. De huidige en de vroegere bondskanselier, Gerhard Schröder en Helmut Kohl, hebben Reagan uitgebreid gehuldigd. Ze hebben beiden onderstreept dat hij een vriend van Duitsland was en dat hij een persoonlijke genoegdoening kende toen die Berlijnse Muur daar eindelijk lag. Natuurlijk is het vooral Helmut Kohl - samen met zijn langjarige minister van Buitenlandse Zaken Hans-Dietrich Genscher - die Reagan goed heeft gekend.

Kohl heeft destijds trouwens een speciale ervaring gehad met Reagan die heel wat stof heeft doen opwaaien. Hij wist de Amerikaan in 1985 te overtuigen met hem een bezoek aan een soldatenkerkhof in Bitburg te brengen en gisteren noemde Kohl dat "een grote daad van vriendschap tussen onze landen die ik nooit zal vergeten". Hij zei er wel niet bij waarom er toen zo'n heibel in Duitsland en Europa was over het kerkhofbezoek. Op dat kerkhof in Bitburg ligt namelijk ook een aantal leden van de Waffen-SS begraven, de elitemilitie van Adolf Hitler. Velen begrepen toen niet waarom Reagan zich tot zo'n geste leende, maar Kohl noemt het vandaag nog "een daad van verzoening". Huidig bondskanselier Gerhard Schröder hield het bij soberder bewoordingen, maar ook hij onderstreepte de verdiensten van Reagan bij de uiteindelijk Duitse eenmaking. "Reagan had de moed het oost-westconflict te overwinnen en dat heeft op termijn het einde van de Koude Oorlog en de Duitse hereniging tot gevolg gehad.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234