Donderdag 01/10/2020

Romy Schneider: Sissi en nog zoveel meer

Lachen moet je wel bij een van de tentoonstellingskasten, met daarin de biografie Romy. Betrachtung eines Lebensweges van de Duitse zangeres-actrice Hildegard Knef. Niemand minder dan Marlene Dietrich - die voelde trouwens verwantschap met Romy Schneider, omdat die achtervolgd werd door het Sissi -succes zoals zij dat stigma zelf ervaren had met Derblaue Engel - schreef met een dikke stift en in het Engels op de cover een niet mis te verstane waarschuwing: Be sure she does not write about me.

Verbazing én bewondering manifesteren zich bij het zien van een cover van het Duitse weekblad Stern van 6 juni 1971, waarop tientallen pasfoto's staan van bekende Duitse vrouwen, waaronder dus ook Romy Schneider, met daarover de provocerende slagzin Wir haben abgetrieben! Dat maakte toen deel uit van een campagne van de vrouwenbeweging om abortus uit het strafwetboek te laten verwijderen.

Ontroering voelt men dan weer bij een van de schermen waarop fragmenten uit allerlei tv-interviews vertoond worden. In april 1982, niet eens een maand voor haar dood door een hartaanval, praat een zichtbaar getekende Romy Schneider met Michel Drucker. Haar veertienjarige zoon David, uit haar huwelijk met de Duitse acteur Harry Meyen, is in juli 1981 bij een ongeval om het leven gekomen. In het gesprek met Drucker vertelt Schneider - "Ik vind dat het publiek dit mag weten" - hoe er toen een fotograaf was die zich als verpleger verkleed had om in het ziekenhuis het stoffelijk overschot van een dood kind te kunnen fotograferen. "Waar is de tact?", vraagt de actrice zich bitter af. Een retorische, maar nog steeds actuele vraag.

Aanleiding voor deze tentoonstelling is de dertigste verjaardag van het overlijden van Romy Schneider, in de nacht van 29 mei 1982. Wat deze nieuwe tentoonstelling -met foto's, filmfragmenten, kostuums, magazinecovers, persoonlijke correspondentie en andere memorabilia, zoals de César die ze kreeg voor Une histoire simple - zo boeiend en interessant maakt, is de bijna hallucinante manier waarop leven en werk - meer dan zestig films! - van actrice Romy Schneider hier naadloos in elkaar lopen. En daarbij ook nog een beeld schetsen van bijna dertig jaar Europese filmgeschiedenis.

Zelf evolueerde Schneider in die periode van een vrolijke tienerster tot een volwassen en vrijgevochten actrice, die zich letterlijk uit het korset van de historische Sissi-melodrama's moest bevrijden om uit te groeien tot een volwaardige tragédienne. Niet alleen in haar films maar ook in haar privéleven kreeg ze een pak drama's over zich heen: de accidentele dood van haar zoon David, de zelfmoord van ex-echtgenoot Harry Meyen, mannen die er met haar geld vandoor gingen, drank- en drugsverslaving, problemen met de fiscus.

Het feit alleen al dat een deel van het materiaal nu uit Duitsland komt en een ander deel uit Frankrijk, onder meer uit de privécollecties van Alain Delon en van haar dochter Sarah Biasini, is in dat opzicht een sterk symbool. Door haar vertolking in de Sissi-trilogie (1955-1957), over Elisabeth, keizerin van Oostenrijk en koningin van Hongarije, was tienermeisje Romy bijzonder populair geworden in Duitsland. Maar toen zij op het einde van de jaren 50, na het draaien van Christine met de toen nog onbekende Alain Delon, naar Parijs verhuisde om zich daar met de Franse acteur te verloven, beschouwden de Duitsers dat als een vorm van landverraad.

"Het was niet alleen het feit dat ze wegging uit Duitsland dat niet in goede aarde viel", preciseert Daniela Sannwald, curator van de tentoonstelling. "Er was ook het feit dat zij daarmee liet blijken dat ze haar carrière niet langer wou laten dicteren door haar moeder, de actrice Magda Schneider, en door haar stiefvader. Voor Romy was dat een bevrijding en het feit dat ze verliefd was op Delon zal ook wel geholpen hebben, denk ik (lacht). Natuurlijk zijn er Duitsers die haar nog altijd als de ster uit Sissi zien, maar ik denk dat de meesten haar nu toch wel als een Europese filmster zien. Het blijft interessant dat de Fransen haar als een grote Franse filmster aanvaard hebben. Dat maakt ook deel uit van haar mythe."

Volgens Sandwald zijn veel verschillende redenen waarom die mythe, dertig jaar na haar dood, nog steeds zo levendig is. "Het feit dat ze jong gestorven is, ze was amper 43 jaar, heeft daar zeker mee te maken, maar ook haar professionalisme blijft tot de verbeelding spreken. Er zijn verschrikkelijke dingen gebeurd in haar leven, maar ze bleef keihard werken. En er is uiteraard ook haar natuurlijke uitstraling, haar authenticiteit. Op geen enkel moment heeft men het gevoel dat zij haar personage speelt, zij is haar personage.

"Dat heeft het publiek meteen gefascineerd, een publiek dat nog gewoon was aan een bijna statische manier van acteren. Het contrast tussen haar en haar moeder in de Sissi-films was in dat opzicht frappant. Haar moeder stond daar, zei af en toe verontwaardigd 'Maar Sissi toch!', zelf dartelde zij lustig door het beeld. Doorheen haar carrière heeft zij ook altijd een vorm van kwetsbaarheid bewaard. Ze was als het ware naakt, zelfs met haar kleren aan. Maar ze was tegelijk ook sterk en schaamteloos."

Terwijl Romy Schneider een echte internationale carrière uitbouwde, zowel in Europa als in Amerika, bleef ze contact houden met Duitsland. In dat opzicht bevat de tentoonstelling nieuw bewijsmateriaal, namelijk correspondentie tussen de actrice en de Duitse regisseur Rainer Werner Fassbinder, waarin sprake is van het filmproject Die Ehe der Maria Braun en van de mogelijkheid dat Schneider de hoofdrol zou spelen. Uiteindelijk zou de titelrol in 1979 door Hanna Schygulla vertolkt worden. Ook nieuw in deze tentoonstelling is een ring die haar dochter Sarah Biasini uitgeleend heeft. Een ring die Schneider indertijd van Luchino Visconti cadeau heeft gekregen. Ook hier bevinden we ons op een interessant raakvlak tussen privéleven en professionele carrière. Romy Schneider leerde de Italiaanse grootmeester Visconti kennen toen die in 1960 zijn film Rocco e i suoi fratelli draaide, met Alain Delon in de titelrol. In eerste instantie liep de regisseur niet hoog op met de verloofde van zijn hoofdrolspeler, op wie hij waarschijnlijk zelf verliefd was. Maar de verstandhouding verbeterde, zelfs in die mate dat Visconti in 1961 in het Petit Théâtre de Paris het beruchte incestdrama Dommage qu elle soit une p... van John Ford regisseerde de vrouwelijke hoofdrol van Annabella aan Schneider aanbood. Zij had geen toneelervaring, sprak nauwelijks Frans, maar toch nam ze de uitdaging aan. Op de tentoonstelling is, uit de privé-collectie van Delon, de jurk te zien die Schneider toen op de planken droeg.

Nutteloos

Hetzelfde jaar zou Visconti haar ook regisseren in Il Lavoro. Daarin speelt zij de rol van Pupe, een vrouw die wraak neemt op haar overspelige echtgenoot. Uiteindelijk zou Schneider nog een keer samenwerken met Luchino Visconti, die ze altijd als een van haar belangrijkste mentors is blijven beschouwen. Voor hem was ze bereid om toch nog één keer de rol van keizerin Elisabeth te spelen in Ludwig (1972).

Op de tentoonstelling wordt het bekende fragment getoond van haar nachtelijke wandeling met Ludwig von Bayern, waarbij zij in een lange monoloog mijmert over het gevoel van nutteloosheid dat ze allebei in hun ivoren torens ervaren. Zelf wou Romy Schneider in het echte leven staan. Het volle leven dat op veel van de foto's een stralende glimlach op haar gelaat toverde. Maar datzelfde leven zou ook haar hart breken.

Romy Schneider, Bundeskunshalle in Bonn, nog tot 24 juni 2012.

www.bundeskunsthalle.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234