Dinsdag 31/01/2023

Rollen in zilverpapier

Issey Miyake showt zijn kleding al vijfentwintig jaar in Parijs. Onlangs goot de Japanse ontwerper zijn visie op creativiteit in de vorm van een tentoonstelling: Making Things. Hoe maak je het?

Miyake is zo'n ontwerper die alles mag. Een vrouw in een aardappelzak stoppen of haar rollen in zilverpapier (letterlijk en ook wel een beetje figuurlijk): iedereen gaat door de knieën. Soms begrijp je waarom, soms ook niet. Neem nu Making Things, de door de ontwerper zelf opgezette, door de pers bejubelde tentoonstelling in de Fondation Cartier van Parijs (nog tot 17 januari). Een tentoonstelling waar wij dus niets van begrepen hebben, of waar we in elk geval niet echt konden in komen.

Op de gelijkvloerse verdieping: twee zalen. In de ene zaal: een installatie van kledingstukken die aan draden van het plafond hangen, als mobielen, en die regelmatig op en neer gaan. Jumping, heet de installatie. In de wereld van Miyake is beweging het leven zelf. Nomaal eigenlijk, want kleren worden nu eenmaal gedragen door mensen in beweging. Met Jumping worden de mogelijkheden onderzocht van de lichamelijke dynamiek, die een grauw plat vlak kan omtoveren in een verderlichte polychrome jurk. Miyake is geobsedeerd door dans en ontwierp onder meer decors voor Casta Diva van Béjart en The Loss of Small Detail van William Forsythe (hij gebruikte de kostuums van dat laatste stuk als prototypes voor de lijn Pleats Please). Jumping lijkt van ver spectaculair, als een soort update van de Triadische Balletten van Bauhaus-kunstenaar Oskar Schlemmer, en de installatie past perfect in het glazen gebouw van de Fondation Cartier, maar uiteindelijk blijft het een dozijn op en neer gaande jurken en vraag je je af: waarvoor al die drukte?

In de andere zaal hangt een muur vol stukken uit de Guest Series van de Pleats Please-lijn, waarvoor Miyake de hulp inriep van een aantal kunstenaars. Het concept is eenvoudig: elke kunstenaar werd gevraagd een werk te maken dat dan op het kledingstuk wordt gedrukt (Pleats Please is de bekende lijn met basisstukken met honderden plooien). De felgekleurde, bijna doorzichtige stukken transformeren de wand in een glasraam, maar dan van stof, en de Fondation in een kathedraal van de mode. De eerste gastkunstenaar was Yasumasa Morimura. Hij gebruikte een aantal beelden gebaseerd op een bekend schilderij van Ingres, La Source: een naakte vrouw die hij een soort sari om de lenden knoopte. Voor de tweede collectie Pleats Please vroeg Miyake Nobuyoshi Araki, de gereputeerde fotograaf van vastgebonden en geknevelde meisjes. De Amerikaan Tim Hawkinson transformeert zijn nagels en haar tot kunstwerken (een aantal van zijn miniatuursculpturen was al enkele maanden geleden te zien bij Cartier, naar aanleiding van de tentoonstelling Etre Nature). Voor Pleats Please herinterpreteerde hij drie van zijn eigen werken, waaronder Eye Globe, een broekpak bedrukt met ogen. Van Cai Guo-Qiang zijn de resultaten te zien van een recente performance, getiteld Dragon - Explosion on Issey Miyake Pleats Please: een reeks verbrande kledingstukken aan de muur en op de grond, geplaatst in de vorm van een draak, Chinees symbool van het leven. Miyake: "Voor mij geeft Pleats Please de vrouw essentiële kleren voor het leven van alledag. Het project was: kunstenaars uit te nodigen om zich te interesseren voor de textuur of de vorm van de kleren. Dit project heeft de weg geopend voor een groot aantal nieuwigheden. We hebben er ook verschillende technische uitdagingen mee gelanceerd en die zijn nu thema's geworden van ons onderzoek."

Op de kelderverdieping: drie schaars ingerichte zalen gewijd aan techniek. Als je de trappen afdaalt, valt je oog eerst op een lange sliert zwarte jurken uit één stuk. Just Before is volgens Miyake een geheel nieuwe aanpak van confectie: de consumente knipt zelf haar jurk van de rol stof, en brengt openingen aan waar ze dat zelf wilt. Het laboratorium van dokter Miyake krijgt een vervolg in de tweede zaal, waar immens uitvergrote kledingstukken te zien zijn, die vervolgens draagbaar worden gemaakt - en stijlvol gekreukt met behulp van een soort plakband - door ze in een krimpend sopje te stoppen. Het procédé, dat zich niet gemakkelijk laat uitleggen, wordt verklaard middels diaprojecties op de vloer. De muren van de laatste zaal zijn bekleed met goud- en zilverkleurige folie waarin kledingstukken zitten verstopt, een vervolg op de rol jurken van Just Before. A-POC (A Piece of Cloth, zomercollectie 1999) heet het. Met een schaar knip je zelf je kledingstukken en accessoires om je eigen geheel in goud gedrenkte garderobe te creëren (een bikini, een T-shirt, een muts, een zak, een paar handschoenen, een paar kousen). Het blijft bij een experiment, bij theorie. Voor je in de zaal binnengaat, hangt er een bord met opschrift: 'Gelieve de kleren niet aan te raken.' Stom! In het midden van de zaal staat een aantal mannequins in goudkleurige ruimtepakken (ze staan ook op de affiche). Vergelijk het met de metalen jurken van Paco Rabanne, maar dan in arte povera-uitvoering, zij het tegelijk meer hightech: de metallieke glans behoort tot de voorstellen van Miyake voor 21ste-eeuwse mode, waarbij fijne membranen metaalpapier worden gedrukt op gerecupereerd katoen, flanel, wol of jersey. 'Starburst', noemt hij het. In de boekwinkel van Fondation Cartier wordt voor diehards een kleine selectie voor de gelegenheid gemaakte kledingstukken te koop aangeboden.

Miyake beschouwt zijn kleren tegelijk als visuele creaties en als functionele gebruiksvoorwerpen. Hij maakt dingen. Vandaar de titel van de tentoonstelling. Making Things, zegt hij, symboliseert de overvloed van vreugde en mogelijkheden. Zelf zijn we er redelijk onverschillig bij gebleven. Nog een troost dat Miyake zijn naam heeft geleend aan een van onze favoriete parfums.

Jesse Brouns

Issey Miyake Making Things, tot 17 januari in de Fondation Cartier pour l'art contemporain, 261 boulevard Raspail, Parijs. Website: www.fondation.cartier.fr

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234