Maandag 21/10/2019

Iran

Rohani tempert verwachtingen over gesprek met Trump: ‘Eerst sancties opheffen’

De Iraanse president Rohani. Beeld EPA

De Iraanse president Rohani wil pas met de VS praten over het internationale atoomakkoord als de Amerikaanse sancties worden opgeheven. Met zijn uitspraak temperde Rohani de verwachtingen over een toenadering tussen de VS en Iran. 

Die verwachtingen rezen gisteren nadat de Amerikaanse president op de G7-top zei dat er een gesprek met Rohani mogelijk was onder de “juiste omstandigheden”. Ook noemde hij de Iraanse president een “goede onderhandelaar”. Trump, die de VS tot onvrede van met name Europa hebben teruggetrokken uit het atoomakkoord, wees opheffing van de Amerikaanse sancties op korte termijn echter van de hand.

Beide presidenten zullen in september aanwezig zijn bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Rohani zei dat Teheran altijd bereid is tot een gesprek met de VS. “Maar eerst moeten de VS actie ondernemen door de illegale, onrechtvaardige en oneerlijke sancties op te heffen die Iran zijn opgelegd”, aldus de president. Teheran gaat gebukt onder de economische sancties die vooral de olie-export, de belangrijkste inkomstenbron van Iran, zwaar treffen.

Ook onder president Obama werd jarenlang gespeculeerd over de mogelijkheid van een ontmoeting bij de VN tussen de leiders van beide landen, maar tot zo’n top is het nooit gekomen. Wel sprak Rohani in 2013 telefonisch met Obama, het eerste directe contact tussen een Amerikaanse en Iraanse president sinds de Iraanse revolutie van 1979. Trump zei vorig jaar dat hij bereid was Rohani te ontmoeten, op welk moment dan ook. “Zonder voorwaarden vooraf”, aldus de president.

De Franse president Macron en de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif zondag tijdens een onderhoud op de G7 in Biarritz. Beeld AP

Verrijking uranium

Rohani gaf ook aan dat Teheran zich verder zal terugtrekken uit de atoomdeal die in 2015 werd gesloten om te voorkomen dat Iran een kernmacht zou worden. Sinds Trump zich vorig jaar terugtrok, heeft Iran weer belangrijke stappen gezet richting de verrijking van uranium. Teheran is echter nog bij lange niet in staat, mede vanwege het toezicht van de internationale atoomwaakhond IAEA, om op korte termijn aan hoogverrijkt uranium te komen voor een atoombom. 

Voor de atoomdeal werd gesloten, werd geschat dat Iran mogelijk al binnen een jaar over een kernwapen zou kunnen beslissen als de Iraanse leiders hiertoe hadden besloten. “Wij zullen verder gaan met het terugbrengen van onze verplichtingen als onze belangen niet worden gegarandeerd”, aldus Rohani in een toespraak die live op televisie werd uitgezonden. 

Hij benadrukte dat Iran nooit ambities heeft gehad om een kernmacht te worden. “Teheran wilde nooit kernwapens hebben.” Zijn woorden lijken bedoeld om de Europese landen, die zich wel aan het atoomakkoord houden, verder onder druk te zetten. Door te dreigen om zelf niet te voldoen aan de atoomdeal, hoopt Iran al maanden dat Europa de druk verhoogt op de VS om water bij de wijn te doen.

Terwijl de militaire spanningen met de VS niet afnemen, bekeek president Rohani vorige week het luchtverdedigingssysteem Bavar-373 dat door Iran zelf is ontwikkeld. Iran slaagde er de afgelopen maanden in om een van Amerika's modernste drones neer te halen. Beeld EPA

Bemiddelaar Macron 

De afwijzende woorden van Rohani zijn een domper voor de Franse president Macron, die probeert te bemiddelen tussen de VS en Iran. Op zijn uitnodiging verscheen de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif zondag onverwacht op de G7. Na zijn aankomst in Biarritz, maakte Zarif direct zijn opwachting in het complex waar de wereldleiders vergaderden.

Zarif sprak echter niet met Trump. Macron citeerde na afloop van de top de Franse president De Gaulle toen hem werd gevraagd naar zijn bemiddelaarsrol. “Diplomatie probeert gebroken ruiten bij elkaar te houden”, aldus de president. Trump claimde maandag dat er “grote eensgezindheid” was onder de G7-landen over de aanpak van Iran. Als een van de belangrijkste conclusies noemde hij dat de deelnemers hadden benadrukt dat “Iran geen kernwapens mag hebben”. 

De spanningen tussen Washington en Teheran zijn flink toegenomen sinds Trump de Amerikaanse deelname aan het atoomakkoord beëindigde. De VS beschuldigen de Iraniërs onder andere van sabotage-acties in de Perzische Golf, gericht tegen olietankers. Onlangs dreigde een militaire confrontatie nadat Iran een Amerikaanse drone had neergeschoten. Trump zag echter op het laatste moment af van een vergeldingsaanval omdat er volgens hem veel doden zouden vallen aan Iraanse kant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234