Woensdag 25/11/2020

Biografie

Roger De Clerck, de tapijtenmagnaat die niet onbesproken bleef

Roger De Clerck (r.) met Georges Bush sr., diens vrouw en de gewezen Britse premier Margaret Thatcher.Beeld BELGA

Roger De Clerck, oprichter van de textielgigant Beaulieu, is op 91-jarige leeftijd overleden. Hij bouwde een imperium uit het niets, maar bleef daarbij niet onbesproken.

De Clercks vader was een vlasboer op de grote herenboerderij "Ter Lembeek" in Wielsbeke. Zoon Roger ging tot zijn vijftiende naar school en nam na de Tweede Wereldoorlog de boerderij van zijn vader over. Kort na de oorlog stortte de vlasmarkt in elkaar, wat hem verplichtte een andere inkomstenbron te zoeken.

Terwijl andere vlasboeren hun vlas begonnen te gebruiken om vezelplaten te maken, zag hij elders het gat in de markt: meubelstoffen en overtrekken voor autozetels. Die overtrekken waren bestemd voor fabrieken in Duitsland en Engeland. In 1959, hij was toen al 35, worden de eerste weefgeetouwen geïnstalleerd bij Ter Lembeek en De Clerck schakelt ook thuiswevers in.

Henry Ford

Op kerstavond 1962 rolt uiteindelijk het eerste tapijt uit de weefgetouwen van Ter Lembeek. Dat droeg het nummer 1.050, om de indruk te wekken dat het textielbedrijf al een hele collectie had. De naam van het model, Beaulieu, zou gekozen zijn omdat het best verkochte tapijt van zijn concurrent Louis De Poortere de naam Richelieu had.

Het verschil was de productieprijs: die lag bij Beaulieu 30 procent lager. In een zeldzaam kranteninterview vergeleek zijn zoon Dominiek hem met Bill Gates en Henry Ford, omdat De Clerck begonnen is "met de democratisering van tapijt, dat in de jaren 60 een luxeproduct was". "Ze mogen van alles zeggen over mijn vader, maar hij was toch een man met enorm veel visie, op alle vlakken."

Ook Fedustria-topman Fa Quix had lovende woorden voor De Clerck. Voor Quix is De Clerck een uitzonderlijke ondernemer, die "ambitie met visie" combineerde en "de mogelijkheden van de markt" zag.

Crisis

Begin jaren 80 kende de sector een eerste crisis. Vele consumenten verkozen parket boven kamerbreed tapijt. Ook het Nederlandse bedrijf Akzo, dat nylongarens maakte, kampte met overcapaciteit. Akzo verkocht zijn Belgische dochter Fabelta in Zwijnaarde en Ninove voor een symbolische frank aan de Clerck. Ondertussen kreeg de groep in juni 1983 wel 725 miljoen frank Vlaamse overheidssubsidies om de fabriek draaiende te houden. Dat gebeurde in het kader van het Vlaamse textielplan, de tegenhanger van de subsidies voor de Waalse staalsector.

De Clerck moest Fabelta vervolgens sluiten, maar behield de subsidies. In 1987 kocht hij het glasbedrijf Verlipack om het te integreren in zijn activiteiten. Ook Verlipack volgde al gauw het Fabelta-scenario, wat tot onderzoeken door het gerecht leidde.

Roger De Clerck.Beeld BELGA

Interne strubbelingen

De Clerck trouwde in 1951 met Anne-Marie Hanssens. Samen kregen ze zes kinderen. Onder die kinderen ontstonden eind jaren 80 heel wat interne strubbelingen over de opvolging. In 1991 werd uiteindelijk de verdeling van het Beaulieu-imperium afgerond. De eerste stappen daartoe werden al een paar jaar eerder gezet. Domo ging naar Jan, Luc werd bestuurder van Berry Group, Mieke ging Beaulieu of America leiden, Ideal Group ging naar Francis, Beaulieu Kruishoutem naar Ann en Ter Lembeek naar Dominiek. Mieke trok, uiteraard, naar de VS met haar bedrijf, de rest bleef met de hoofdzetel van het bedrijf in België.

Overcapaciteit

Door de "veranderende markt" vanaf de jaren 90 en aan het begin van het nieuwe millennium fuseerden in 2005 vier takken van het bedrijf toch opnieuw. De vraag naar tapijt liep destijds terug, waardoor de sector met overcapaciteit kampte. Domo en de Amerikaanse vestiging van Beaulieu, die Mieke onafhankelijk wilde houden, gingen niet mee in die fusie-operatie. De vier andere bedrijven vloeiden samen in Beaulieu International Group, de grootste West-Europese tapijtengroep, met vestigingen in 13 landen en een jaaromzet van 1,5 miljard euro (in 2013).

Voor het bedrijf werken 3.500 mensen, van wie ruim 2.000 in eigen land. Na de fusie tot Beaulieu International Group trokken de familiale eigenaars zich terug uit het operationele beleid, en kregen ze een zitje in de raad van bestuur.

Opspraak

Doorheen de jaren kwamen Roger De Clerck en zijn kinderen verschillende keren in aanraking met het gerecht en de fiscus. Eind de jaren 70 al wordt het eerste gerechtelijk onderzoek naar Roger De Clerck opgestart, als het parket van Kortrijk een fraudeonderzoek tegen hem begint. Ook door de overname van de Fabelta-fabrieken in Zwijnaarde en Ninove komt de pater familias in opspraak.

Midden jaren 80 werd Roger De Clerck ervan verdacht aanzienlijke kapitalen uit zijn bedrijven naar het buitenland te hebben versast, onder het mom van commissielonen. Justitie traceerde een geldstroom van 1,5 à 2 miljard Belgische frank. De raadkamer oordeelde in 1986 dat de feiten bewezen waren, maar hij kreeg toch opschorting van straf omdat zijn sociale positie en de werkgelegenheid van zijn personeel door een straf in het gedrang zouden komen.

Jan en Dominiek De Clerck zaten in 1989 samen met vijf kaderleden een week in de cel in Groot-Brittannië, omdat ze hun tapijten daar deels in het zwart zouden hebben verkocht. Achteraf trof Beaulieu een regeling met de fiscus. Er werd een boete van een kwart miljoen frank betaald, maar geen schuld bekend.

De Clerck senior werd zelf verdacht van schriftvervalsing, bendevorming en inbreuken op de wetgeving voor vennootschapsbelasting. Het dossier tegen De Clerck en co, dat in 1990 van start ging, beslaat meer dan 300.000 pagina's.

Het begon als een onderzoek naar subsidiefraude bij Verlipack. Investeringsbedragen zouden kunstmatig opgeblazen zijn, om zo extra subsidies binnen te rijven. Onderzoeksrechter Bulthé liet daartoe in de winter van 1990-'91 tientallen huiszoekingen uitvoeren in bedrijven van Beaulieu, maar ook op ministeriële kabinetten. Een medewerker van Mark Eyskens, toen minister van Economische Zaken, vloog in volle verkiezingstijd zelfs even in de gevangenis op verdenking van corruptie.

Bulthé vermoedde echter dat er nog meer fraude in het spel was. Zo werd er al snel gekeken naar de rol van de Libanese familie Khatchadourian: de vader startte midden jaren 70 als handelsagent in het Midden-Oosten en later ook Oost-Europa, later gingen ook de drie zonen een rol spelen. De commissielonen die de Libanezen uitbetaald kregen zouden voor het grootste deel meteen teruggestort zijn naar geheime rekeningen van de De Clercks. De onderzoekers vermoedden dat op die manier jaarlijks ruim 1 miljard Belgische frank naar buitenlandse rekeningen is overgeheveld. Aan de hand van die nepcommissies zou De Clerck systematisch 10 procent van de omzet uit de tapijtverkoop naar het buitenland overgeheveld hebben. Diezelfde familie Katchadourian zou ook betrokken geweest zijn bij dubieuze kapitaalverhogingen van de groep, midden jaren 80.

Onderzoekrechters omkopen

Daarnaast focuste het onderzoek ook op het feit dat De Clerck geprobeerd zou hebben om onderzoeksrechters en onderzoekers om te kopen of te comprommiteren.

Na bijna tien jaar onderzoek diende Bulthé zijn dossier in bij het parket. Dat had uiteindelijk vijf jaar nodig, tot mei 2005, om de eindvordering af te werken, maar onder meer door verschillende procedureslagen is het nog altijd niet tot een proces gekomen tegen Roger De Clerck en ruim 30 andere verdachten.

Europees Hof voor de Rechten van de Mens

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens veroordeelde België in 2007, omdat de redelijke termijn ruimschoots overschreden was. Het Hof was destijds van mening dat de onderzoeksrechter een "moeilijke opdracht" vervulde, maar dat de complexiteit van de affaire niet de lange duur van de procedure rechtvaardigt. In de zomer van 2011 kreeg Roger De Clerck ook nog een morele schadevergoeding van 22.500 euro, eveneens omdat het dossier naar grootschalige belastingfraude al veel te lang aansleept. Op de eis van Roger De Clerck om ook de strafvervolging stop te zetten, ging de rechter niet in.

"Mijn cliënt is jaren in opspraak gebracht zonder ooit veroordeeld te zijn", klonk het in 2011 bij De Clercks advocaat. In april 2014 lekte uit dat het Brusselse parket al enkele maanden een onderzoek voert naar drie familieleden, waarmee het onderzoek naar de bekendste fraudezaak in de Belgische geschiedenis nieuw leven ingeblazen werd.

Minnelijke schikkingen

In 1997 werd Jan, dit keer samen met zijn echtgenote, opnieuw gearresteerd. Ze betaalden de fiscus een schikking van 55 miljoen euro, al is dat bedrag nooit bevestigd. Dat veroorzaakte een breuk tussen hem en de rest van de familie. Dat Jan het gerecht toegang had gegeven tot de interne keuken van Beaulieu en allerlei fiscale geheimen had blootgelegd, werd als verraad beschouwd. Zijn Domo maakte ook geen deel uit van de fusie-operatie tot BIG.

Mieke De Clerck en haar ex-man Carl Bouckaert troffen in een schikking voor Beaulieu in America, dat dus evenmin deel uitmaakt van BIG. Jongste zoon Dominiek schikte eind 2011 met de fiscus: hij sloot een deal van 25 miljoen euro. Enkele weken daarna riep hij in een persbericht zijn familieleden op met de fiscus te schikken. In twee kranteninterviews zei hij dat de jarenlange problemen met de fiscus "misschien de fout van mijn vader" waren. "Hij is altijd tegen een deal geweest. Als er een probleem was, had hij beter meteen om de tafel gezeten met de fiscus om het op te lossen. Dat heeft hij nooit willen doen. En zo is de hele zaak geëscaleerd. Ze heeft buitensporige proporties aangenomen." Hij noemde het fiscale geschil "een hypotheek op het bedrijf". "Ik vind dat we nu niet meer aan vader moeten denken, maar aan onze kinderen. Vroeg of laat barst die fiscale bom."

Ontvoering

In 1992 werd de familie getroffen door een persoonlijke tragedie: de bende van Danny Vanhamel ontvoerde de toen 11-jarige zoon van Jan De Clerck, Anthony. Ze eisten 250 miljoen Belgische frank losgeld. Anthony werd een maand later bevrijd, en de bendeleden werden tot levenslang veroordeeld.

Bush en Thatcher

De Clerck is verwant met de familie van voormalig CVP-minister van Justitie Stefaan De Clerck (diens vader Albert, ook oud-minister, is zijn neef) en Roularta-oprichter Willy De Nolf. Zijn weduwe Marie-Thérèse is een zus van Roger De Clerck.De Clerck is ook bevriend met de groten der aarde.

Voor zijn 75e verjaardag - en 40e verjaardag van Beaulieu - in 1999, nodigde hij Margaret Thatcher, George H.W. Bush en Mikhail Gorbatsjov uit voor een feest in zijn tuin. Zijn zoon Jan was niet uitgenodigd.

Margareth Thatcher (l.) en Georges Bush en echtgenote, samen met Roger De Clerck (r.).Beeld BELGA

Achtergrond

De zakenman staat ook bekend om zijn nauwe banden met de politiek. Zijn partij Welvaart door Vrede (WDV) haalde bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1982 alle negentien zetels binnen. Beaulieus algemeen directeur en De Clercks rechterhand Noël Demeulenaere werd burgemeester. Het was ook Demeulenaere die optrad als woordvoerder voor Beaulieu en zo Roger De Clerck uit de wind zette.

Sinds zijn verjaardagsfeest in 1999 is de stamvader van de familie op de achtergrond gebleven. In maart 2014 raakte bekend dat een voorlopig bewindvoerder is aangesteld om het fortuin van Roger De Clerck te beheren. Rogers derde zoon Francis wordt, met 20 pct van de aandelen in zijn bezit, tegenwoordig gezien als de sterkste man van BIG.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234