Zondag 18/08/2019

Zwarte Piet

"Roetpieten waren vroeger onbespreekbaar. We zijn duidelijk aan een transitie bezig"

"Respect, dat is de kern van de zaak, en niet Zwarte Piet." Dat zei Wouter Van Bellingen, directeur van het Minderhedenforum, vanmiddag in debat met Vlaams Parlementslid Annick De Ridder (N-VA) bij 'De Meulemeester in debat'.

Wouter Van Bellingen en Annick De Ridder. Beeld Bas Bogaerts/Belga

Het debat werd gehouden naar aanleiding van het Pietenpact, dat vorige week ondertekend werd door de twee grote onderwijsnetten, enkele kinderzenders en speelgoedwinkel Dreamland. Het pact pleit ervoor de klassieke figuur van Zwarte Piet te vervangen door pieten met roetvegen of andere varianten. Het Minderhedenforum ondertekende de tekst nog niet, naar eigen zeggen omdat er nog geen duidelijkheid was over de inhoud, status en dynamiek van het pact.

Hoewel Van Bellingen eraan toevoegde dat het Minderhedenforum de zaak - om het kinderfeest niet te vergallen - zou laten rusten tot na 6 december, schoof hij nu toch aan voor een debat over de kwestie. Waar hij het vervolgens echter niet over Zwarte Piet wou hebben.

"Wij willen het Pietenpact bekijken en een afwachtende houding aannemen. Ik wil het kinderfeest niet verstoren. De discussie moet gevoerd worden, maar na 6 december", klonk het meermaals. "Ik wil wel een debat ten gronde voeren over andere thema's."

Ranzigheid

Waar hij het dan wel over wou hebben? "Ik wil eerst en vooral Antwerpen feliciteren met hun intrede van de sint", zei Van Bellingen. In Antwerpen zagen de pieten afgelopen weekend niet volledig zwart, maar waren ze met zwarte roetvegen besmeerd, net als vorig jaar overigens. 

"Een paar jaar geleden was dit onbespreekbaar", aldus Van Bellingen. "We zijn duidelijk aan een transitie bezig." Tegen Annick De Ridder: "Vijftig jaar geleden zou u als vrouw aan de haard zitten en ik in een kooi in de Expo in Brussel. Die transitie in Vlaanderen is belangrijk. Hoe gaan we dat aanpakken? We moeten het debat voeren over waar we naartoe willen als nieuwe samenleving."

Van Bellingen verwijst naar de 15-jarige jongen van Marokkaanse afkomst uit Genk, die afgelopen zomer verongelukte in Marokko. Zijn overlijden leidde tot tal van haatdragende en racistische boodschappen op social media. "Als je mijn mailbox bekijkt, vind je daar dezelfde ranzigheid in. Respect, dat is de kern van de zaak, en niet Zwarte Piet. Hoe gaan we een toekomst bouwen die voor iedereen zal zijn zoals hij moet zijn?"

Oeroude traditie

Volgens De Ridder staat die zaak echter mijlenver van dit debat. "Ik vind het een beetje onheus wat hier nu gebeurt", zegt ze. "Dit gaat om een oeroude Vlaamse volkstraditie. Het is een kinderfeest, dat gaat over twee kindervrienden die cadeautjes brengen aan brave kindertjes. In Vlaanderen is Zwarte Piet helemaal geen karikatuur van zwarte Afrikanen. Als je aan kinderen vraagt waarom hij zwart is, antwoorden ze allemaal: 'Omdat hij door de schoorsteen kruipt'."

De Ridder noemt het een "gigantische gemiste kans" dat het Minderhedenforum het debat over Zwarte Piet niet heeft aangegrepen om Vlamingen en nieuwkomers met elkaar te verbinden. "Had u niet beter aan uw achterban duidelijk gemaakt dat dit helemaal geen racistische traditie is? Dit is een traditie die uit de Middeleeuwen stamt, die teruggaat tot christelijke, heidense, en grieks-orthodoxe elementen. Het heeft niets te maken met het verhaal dat u eraan vasthangt."

"U zegt dat Zwarte Piet een racistische traditie is", gaat ze verder, "en dat hij moet weggeknipt worden uit het sintenverhaal. Daarmee scheldt u hele generaties Vlamingen uit voor racisten. Dat belerende vingertje pikken de mensen niet. Vlamingen hebben veel respect voor iedereen en voor alle culturen, maar we vragen ook een beetje respect voor onze eigen tradities."

Problemen aanpakken

Van Bellingen zegt te betreuren dat de zaak de afgelopen week geëscaleerd is. "Het middenveld moet een rol kunnen spelen, met respect voor elkaar en een constructieve houding. Als je niet met respect met elkaar in dialoog kan gaan, krijg je toestanden zoals in Nederland, waar elk debat gevoerd wordt zonder filter."

Volgens Van Bellingen gaat het hem er overigens niet om Zwarte Piet overboord te gooien. "Ik wil het hebben over thema's die echt belangrijk zijn: over onderwijs, tewerkstelling, integratiebeleid. Minderheden scoren hier nog steeds slecht, door discriminatie maar ook door een gebrek aan kansen. Ik zie vandaag de cijfers, en ik zie weinig instrumenten om het probleem aan te pakken. Ik wil vooral kijken naar wat ons kan verbinden. We moeten samen zoeken naar een gemeenschappelijke grond, om samen een toekomst te bouwen en met respect met elkaar omgaan."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden