Maandag 12/04/2021

Roep om scalp Leterme

De sfeer tijdens het politiek bestuur en de fractievergaderingen van gisteren was vrij bedrukt. De CD&V verliest een hele batterij vaste waarden in het parlement, en die aderlating lijkt niet zonder gevolgen te kunnen blijven. De positie van Marianne Thyssen wordt niet in vraag gesteld, de houding van Yves Leterme wekt méér wrevel op.

“Uit respect voor al diegenen die zich keihard hebben ingezet en alle parlementsleden die hun zetel hebben verloren, moet Yves Leterme wat gas terugnemen”, vindt een prominente CD&V’er die een zitje in het halfrond aan zich voorbij zag gaan. “Het is hemeltergend dat hij op radio en televisie rondtoetert dat hij ons resultaat niet persoonlijk neemt. Hij zou het beter wél doen, want de uitslag is een evaluatie van drie jaar Leterme als premier.”

Andere christendemocraten zeggen het hardop. Uitgerekend Tony Van Parys, die na 25 jaar in het parlement net voor de verkiezingen versneld afscheid nam wegens de senaatslijstvorming, loste gisterenochtend als eerste een schot voor de boeg. “Niet de mensen, maar de strategie zat fout”, zei Van Parys. “Niet Vlaams genoeg. We zaten tegen de grondstroom in Vlaanderen, en dat hebben we cash betaald.” Ook Hendrik Bogaert wil weer “assertiever” gaan communiceren, maar denkt vooral dat CD&V nu “de waakhond van N-VA moet zijn”.

Hoe dan ook, Bart De Wever is aan zet. Het resultaat van de christendemocraten is immers allesbehalve om over naar huis te schrijven: de kiezer heeft CD&V zondag naar een historisch dieptepunt gekegeld, ruim onder de 20 procent. Gevolg: in de Kamer verliest de partij 6 van de 23 zetels, in de Senaat 4 van de 8. Bekende namen als Etienne Schouppe, Hugo Vandenberghe, Elke Tindemans, Mia De Schamphelaere, Michel Doomst, of Pol Van Den Driessche moeten hun zitje afstaan. En dat komt hard aan.

“Ik deed mijn werk in het federaal parlement heel graag, ik vind het spijtig dat ik dat niet kan verderzetten”, geeft Michel Doomst toe. De burgemeester van Gooik hoopt toch op een of andere manier politiek actief te blijven. Hij vindt niét dat CD&V is afgerekend op het resultaat van drie jaar Leterme, maar de mislukte staatshervorming (of liever: het gebrek aan een staatshervorming) heeft volgens de B-H-V-burgemeester wél een rol gespeeld. “Nu, die mislukking is niet aan CD&V te wijten, wij hebben alles uit de kast gehaald om de communautaire problemen op te lossen.”

Niet iedereen denkt er zo over. Marianne Thyssen valt niets te verwijten, daar zijn alle CD&V’ers het daags na de verkiezingen nog altijd over eens. Het is Yves Leterme die onder vuur ligt. Volgens een uittredende parlementair die niet meer terugkeert, kan de partij er niet omheen dat Leterme mislukt is. “Hij heeft grote fouten gemaakt, zoveel is duidelijk. Yves en zijn regering, dat is nooit een succes geweest. Pas op, het is geen schande om dat toe te geven, want het ligt zeker niet alléén aan hem. Maar hij had dat gewoon beter gezegd: ‘Jongens, ik ben mis geweest, ik neem een deel van de verantwoordelijkheid op mij.’ Het zou hem sieren mocht hij dat toegeven.”

Als vakminister kan hij wél terugkeren, meent de CD&V’er. Dat is niet meer dan rechtvaardig met zijn fenomenale aantal voorkeurstemmen: meer dan 101.000, net als Hilde Crevits bij de Vlaamse verkiezingen vorig jaar. “Maar intern is het duidelijk dat hij een stap terug moet zetten. We moeten niet onmiddellijk een bijltjesdag organiseren, maar de verkiezing heeft zo’n aardverschuiving meegemaakt dat het op termijn onvermijdelijk is dat er iemand anders aan het roer komt. We hebben nood aan iemand met charisma, met hartelijkheid en met vaste hand. Iemand die de meubelen kan verzetten, die durft korte metten te maken met het overwicht van de ACW’ers en de oude garde, en die de interne vetes kan oplossen.”

Eenzelfde argument wordt gebruikt door één van de CD&V-veteranen. Hij meent dat een partij die zich richt tot het brede centrum en er niet meer in slaagt om die massa te bereiken, van koers moet veranderen. “Na zo’n nederlaag moet men de moed hebben om een intellectuele analyse te maken, ons model van gekende kopstukken werkt niet meer.” Ook de lancering van witte konijnen - in casu Rik Torfs, die overigens een mooie persoonlijke score neerzette - is een strategie waar de partij volgens meerdere Kamerleden moet van afstappen. “Het is altijd weer die lijstvorming die voor problemen zorgt. De kiezer ziet toch ook dat hardwerkende parlementsleden plots geen verkiesbare plaats meer krijgen?”

De pro-Letermegarde binnen de partij blijft het stemmenkanon uit Ieper verdedigen. “Yves hééft een stap opzij gezet”, klinkt het. “Hij heeft Marianne gevraagd als boegbeeld, net omdat hij zelf mislukt was in het doorvoeren van een staatshervorming.” Maar net dat maakte de boodschap misschien te diffuus, erkennen enkele voorstanders. “Leterme die zichzelf naar West-Vlaanderen verbant omdat hij beseft dat hij de falende regering symboliseert, terwijl Marianne Thyssen de hele campagne lang die regering moest verdedigen: dat klopt inderdaad niet.”

“Wat kun je nu nog van een Leterme verwachten?”, schokschouderen twee parlementairen. “Hij laat het kandidaat-premierschap aan Thyssen en rijft vervolgens een recordaantal stemmen binnen. Oké, hij heeft gefaald als premier, maar verdient wel nog wel een mooie post.” Mark Eyskens heeft zelfs al een voorstel: “Minister van Financiën, dat zou nog iets voor hem zijn.”

Over Marianne Thyssen niets dan lof in eigen rangen, maar Yves Leterme, dat is een ander paar mouwen. Zijn aanhangers wijzen op zijn spectaculaire score in West-Vlaanderen, maar andere CD&V’ers laken zijn Calimero-houding. Zij verwijten de uittredende premier dat hij elke verantwoordelijkheid voor de verkiezingsnederlaag afschuift. ‘Leterme is minstens ten dele verantwoordelijk. De uitslag is een afstraffing van zíjn beleid.’ Binnen de partij klinkt de roep om zijn scalp steeds luider. door marjan justaert

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234