Dinsdag 12/11/2019

Rode lippen maken het mooie weer

De heropleving van het rode mondje kan gekaderd worden in de terugkeer van

de ongegeneerde

vrouwelijkheid

De suffragettes waren er dol op, koningin Victoria verbood het en moeders houden hun hart vast als dochter ermee voor de dag komt. De rode lippenstift heeft al een kleurrijke geschiedenis achter de rug. Deze zomer staat de roodgeverfde mond opnieuw in de kijker.

door Cathérine Ongenae

Vaststelling van de dag: een hittegolf en elegantie zijn omgekeerd evenredig met elkaar. Hoe hoger Celsius scoort op de thermometer, hoe minder modieuze outfits er te spotten vallen. Logisch, want van nauw aansluitende jurken ga je nog harder zweten, opgezwollen voeten laten geen pumps of sandalen met fijne riempjes toe, en het concept juweel is op zich al voldoende om een appelflauwte te krijgen. En toch, dames, hoeft u niet te versagen. Zelfs met een zomers stukje textiel en flipflops kunt u er nog adembenemend uitzien. Het geheime wapen om de hondsdagen stralend door te komen, zijn vlammend roodgeverfde lippen. Rode lipstick is hét trendy beautyproduct van de zomer.

Een en ander past perfect in het plaatje van de modetendenzen die geïnspireerd zijn op de jaren veertig, een periode waarin de Amerikaanse vrouwen aan het thuisfront het als hun morele plicht beschouwden met oorlogskleuren hun gemoedstoestand, en die van de mannen, in slagorde te houden. Tangee, toen een van de grootste Amerikaanse lippenstiftproducenten, was daar met de 'War, Women and Lipstick'-campagne mee verantwoordelijk voor. Roodgeverfde lippen waren volgens het merk niet alleen symbool voor kracht en zelfvertrouwen, maar ook voor vrijheid. "Daarom vechten onze jongens", concludeerde de advertentie, "voor het recht van vrouwen om altijd en overal beeldig voor de dag te kunnen komen." Het kwam zelfs zover dat de Amerikaanse directeur voor Economische Stabilisatie ordonneerde dat gratis lipstick voorhanden moest zijn in de kleedkamers van de fabrieken.

Zodra de oorlog voorbij was, werden rode lippen een manier om het nieuwe hedonisme te vieren. De jaren vijftig zijn ondenkbaar zonder pin-ups als Marilyn Monroe en Jayne Mansfield. Monroes bessensappige pruilmondje werd de stempel van het decennium. Actrices Bette Davis en Jayne Mansfield probeerden elkaar te overtroeven: wie durfde de grootste rode mond te tekenen? Eerder vorige eeuw was de impact van rode lippen ook Salvador Dalí niet ontgaan, die de lippen van Mae West vereeuwigde in een vuurrode sofa.

Het zijn slechts anekdotes, maar toch zijn ze veelbetekenend. Een vurig geverfde mond is het eerste wat men opmerkt aan een vrouw, en hetgeen men zich het langst herinnert. Dat wist ook Coco Chanel, die zich nooit vertoonde zonder haar zelfgecreëerde rood. Het huis Chanel herlanceerde de tint, Rouge Allure Passion, dit jaar opnieuw, en ook Dior herlanceerde de Rouge Dior. Met succes, overigens. Ter illustratie: recentelijk was ondergetekende getuige van een schermutseling tussen een hippe moeder en haar even hippe dochter. De een leeft in haar rode lippen, de ander voelt zich er net klaar voor, maar kan het idee niet verdragen dat ze dezelfde lipstick als haar moeder zou dragen. De nieuwe Chanel van moederlief vloog zelfs door een restaurant tot in het bord van een nietsvermoedende klant. Moeten we hier nog bij vertellen dat rood de kleur van de passie is?

In die zin kunnen we de heropleving van het rode mondje ook kaderen in de terugkeer van de ongegeneerde vrouwelijkheid. Net als jurken, nog zo'n zomertrend, markeert rood het verschil tussen het meisje en de vrouw. Roze is onschuldig en braaf, rood staat voor seksuele rijpheid. Dat is geen recent onderzocht feit, maar een gegeven dat volgens onderzoekers van het menselijke gedrag al duizenden jaren leeft in het collectieve onderbewustzijn van de mens.

Over de betekenis van rode lippen is al heel wat getheoretiseerd. In het boek Lipstick. A Celebration of a Girl's Best Friend somt auteur en lipstickverslaafde Jessica Pallingston maar liefst veertien theorieën op. De ene theorie al absurder dan de andere, en erg wetenschappelijk zijn ze ook niet, maar het geeft wel leuk voer om hersensmeltende zomerdagen mee vol te keuvelen.

Enkele zult u zelfs kennen. Dat rode lippen refereren aan de schaamlippen die opzwellen bij seksuele opwinding, bijvoorbeeld, een stelling die wordt verdedigd door antropoloog Desmond Morris. Hou er in dit geval rekening mee dat uw zomermond een eeuwigdurend orgasme simuleert. In het verlengde daarvan ligt de theorie van de levenslange orale fixatie die we overhouden aan onze babytijd, toen de mond de sleutel tot de buitenwereld was. Voor er sprake was van Olvarit voedden moeders hun spruiten door het voedsel voor te kauwen en het vervolgens met denodige tongbewegingen door te geven. Dat geliefden in onze cultuur tongzoenen, beantwoordt volgens dezelfde Morris aan een diepgeworteld verlangen naar een vertrouwensband van diezelfde aard.

Een andere: meisjes zouden zich onweerstaanbaar aangetrokken voelen door rode lippenstift, zoals jongens tot een bal of een auto. Laat een driejarig meisje los op uw make-uptasje en de kans is groot dat ze er uw favoriete rouge uit vist. Hou er rekening mee dat het niet eenvoudig is een mengsel van olie, was en rode pigmenten van uw muren te halen. Er is ook de theorie dat meisjes lippenstift beginnen te gebruiken rond het moment dat ze voor het eerst menstrueren. Net als in veel primitieve stammen, waar het lichaam van een kind wordt versierd als het wordt opgenomen in de wereld van de volwassenen, symboliseert de lippenstift een rite de passage. "Daarom protesteren ouders als hun jonge dochters hun lippen in een knalkleur verven", zegt sociaal psychologe Debbie Then in het boek Read My Lips. A Cultural History of Lipstick. "Met hun rode lippen communiceren ze hun onafhankelijkheid en de boodschap dat ze klaar zijn voor experimenten."

Dat rood de kleur van stoute meisjes is, heeft te maken met het feit dat op een bepaald punt in de geschiedenis enkel prostituees hun lippen rood verfden. In het victoriaanse tijdperk was make-up over het algemeen verboden voor dames van goeden huize, en robijnrode lippen iets voor seksbommen.

Maar de erotische geladenheid van rode lippen is van alle tijden. In de oude Griekse beschaving kleurden vrouwen hun lippen met rode verf en wijn, maar de prostituees hadden een volledige make-upkit. In de donkere middeleeuwen ebde de fascinatie voor schoonheid weg onder druk van de kerk. Make-up was des duivels, en rode lippen waren al voldoende om als volgeling van Satan te worden beschouwd.

Pas toen Elizabeth I de Britse troon besteeg en make-up werd gemaakt door pillen- en zalfjesdraaiers, kreeg lippenverf opnieuw status, in die mate zelfs dat het een klassesymbool werd. Als een arme vrouw het witte gezicht met roze wangen en karmijnrode lippen van de koningin wilde imiteren, werd ze gearresteerd. Via de barok, een hoogtepunt voor rouge en decadentie, en het daarop volgende verbod van koningin Victoria, betrad de lippenstift de twintigste eeuw in de taboesfeer.

Maar sindsdien, en daar heeft de industriële revolutie alles mee te maken, is er geen weg terug. Rode lippen werden het symbool voor vrouwenemancipatie, de dolle jaren twintig en de glamour van Hollywood. Vandaag zijn de verkoopcijfers van lippenstift zelfs een graadmeter voor de economie. In een interview in The Wall Street Journal vertelde Leonard Lauder, topman van het cosmeticamerk Estée Lauder, in 2001 dat de stijging in de verkoop van lippenstift omgekeerd evenredig is met de uitgaven aan kleding. Lippenstift ismet andere woorden de goedkoopste vorm van luxe. Misschien hadden zetoch gelijk, in de jaren veertig. In onzekere tijden is er nog altijd dat streepje rood om je aan vast te klampen. n

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234